МавзӯъТаърих
Ҳангоме ки аз умри Абуалӣ чор солу чор моҳу чор рӯзу чор соат гузашт, тахтаи таълимро ба дасти ӯ супурданд ва он кӯдаки покниҳоду баландистеъдодро ба омӯзиши ҳарфу нуқтаҳо машғул сохтанд. Аз ҳамон рӯз ӯ ба роҳи илмомӯзӣ қадам гузошт ва ба кӯшишу заҳмат пардохт. Нахуст устод ҳарфҳои бистуҳаштгонаи алифбои арабӣ ва тарзи пайвастани онҳоро ба якдигар ба ӯ омӯзонд. Нақл мекунанд, ки Абуалӣ бо чунон суръат ва истеъдоди фавқулода ҳарфҳоро аз худ кард, ки аз ҳарфи «бо»-и аввали «Бисмиллоҳ» то ҳарфи «син»-и охири сураи «Нос» дигар ба омӯзиши алифбо эҳтиёҷ надошт. Ӯ дар муддати як сол Қуръони каримро бо ҳафт қироат аз худ кард ва ба нозукиҳо, қоидаҳо ва тарзҳои гуногуни қироати ҳафтгона ошно гардид. Ҳамчунин, ҷойҳои дурусти таваққуф ҳангоми қироат, тарзи талаффузи калимаҳо ва адои саҳеҳи ҳарфҳоро ба хубӣ омӯхт. Дар васфи маҳорати ӯ гуфтаанд: *Гардид дар фунуни қироат ба эҳтимом, Ҳам Осимулқавоиду ҳам Нофеъуланом.* Абуалӣ оятҳои Қуръонро мувофиқи фармони Худованд: «Ва раттили-л-Қуръона тартило» — яъне «Қуръонро бо тартиб ва оҳистагӣ бихон» — бо чунон фасоҳат, равонӣ ва риояи қоидаҳои таҷвид тиловат мекард, ки гӯё ҳар калима гавҳари гаронбаҳоест, ки аз даҳони ӯ берун меояд. Ӯ ҳарфҳоро бо тамоми махраҷҳои худ чунон дуруст ва зебо талаффуз мекард, ки гӯё фариштагони осмон низ аз шунидани қироати ӯ ба ваҷд меомаданд ва ба ҷойи ҳамду тасбеҳ ӯро таҳсину офарин мегуфтанд. Абуалӣ каломи Худовандро бо овози хуш ва оҳанги дилнишин қироат мекард. Гӯё маънои ҳадиси «Ман лам ятағанна бил-Қуръони фалайса миннӣ» — «Ҳар кас Қуръонро бо овози хуш нахонад, аз мо нест» — дар қироати ӯ таҷассум меёфт. Овози фораму таъсирбахши ӯ ба андозае дилҳоро тасхир мекард, ки гӯё аз бузургу кӯчаки Ироқи Арабу Аҷам нолаву навои ошиқона бармехост. Дар васфи овози дилнишини ӯ гуфтаанд: *Ҷону дил аз нағмаҳояш рӯҳу лаззат ёфтӣ, Синаро баҳҷат фузудӣ, рӯҳ роҳат ёфтӣ.* Пас аз он Абуалӣ аз машғулиятҳои кӯдакона рӯй гардонда, тамоми кӯшишу ғайрати худро ба омӯзиши илм равона сохт. Ӯ ба омӯхтани наҳв, сарф ва дигар илмҳои замонаш пардохт. Ҳангоме ки ба омӯзиши илми сарф машғул шуд, ба сабаби истеъдоди фавқулода ва зеҳни равшанаш қоидаҳои онро бо осонӣ аз худ мекард. Табиати ӯ аз каҷравӣ ва иштибоҳ дур буд ва шавқу рағбаташ ба дониш рӯз ба рӯз бештар мегардид. Ҳар қадар илм меомӯхт, ҳамон қадар муҳаббаташ ба дониш меафзуд ва кӯшишаш дучанд мешуд. Абуалӣ вақти таҳсилро аз вақти истироҳат ҷудо карда буд. Ӯ соатҳои арзишманди умрашро беҳуда намегузаронд ва ҳамеша ба омӯзишу таҳқиқ машғул мешуд. Барои дарс хондан ба амру наҳй ва таъкиди устод эҳтиёҷ надошт, зеро худ бо шавқу ҳаваси зиёд дар пайи илмомӯзӣ буд. Ҳеҷ гоҳ зарурате пеш намеомад, ки муаллим ӯро ба хондан маҷбур созад ё барои танбалӣ сарзаниш кунад. Ӯ қоидаҳои илми сарфро чунон амиқ омӯхт, ки ин дониш гӯё ҷузъи табиати ӯ гардида буд. Дар шинохти решаи калимаҳо, тарзи тағйир ёфтани онҳо, ҳарфҳои аслӣ ва зиёдатӣ ва дигар қоидаҳои забони арабӣ ба дараҷаи баланди маҳорат расид. Ба таъбири муболиғаомези муаллиф, маҳорати ӯ ба ҳадде буд, ки донишмандони гузаштаи илми сарф дар баробараш гӯё нопадид мешуданд. Абуалӣ дар миёни ҳамсолони худ ба тарозуи забони арабӣ монанд буд: ҳамон гуна ки тарозу вазни чизҳоро муайян мекунад, ӯ низ метавонист дурустиву нодурустии калимаҳо ва қоидаҳои забонро аз ҳам фарқ намояд. Дар ситоиши донишу маҳорати ӯ чунин гуфтаанд: *Ба илми сарф гардид ончунон комил, ки дар пешаш Намудӣ Сибвайҳ аз аҷз монанди бузи Ахфаш.* Яъне Абуалӣ дар илми сарф чунон устод гардида буд, ки шоир аз рӯйи муболиға ҳатто Сибвайҳ — донишманди бузурги забони арабиро — дар баробари ӯ оҷиз тасвир мекунад. Ин ҳама аз истеъдоди баланд, шавқи беандоза ба дониш, кӯшиши пайваста ва қадршиносии вақт дарак медиҳад.
Ривоят мекунанд, ки Хусрави Парвиз дар ибтидо Баҳроми Чӯбинро бисёр дӯст медошт ва ба ӯ эътимоди зиёд дошт. То ҷое ки ҳатто як соат намехост аз ӯ ҷудо бошад. Дар базму зиёфат, шикор ва суҳбатҳои хусусӣ ҳамеша Баҳромро ҳамроҳи худ мебурд. Баҳроми Чӯбин
Бузургон гуфтаанд, ки дар таърихи подшоҳон камтар вазире ба шоистагӣ ва кордонии Хоҷа Низомулмулк ба мақоми вазорат расидааст. Хоҷа Низомулмулк вазири донишманду ботаҷрибаи Султон Ҷалолиддин Маликшоҳи Салҷуқӣ буд. Ӯ солҳои зиёд бо тадбиру хирад корҳои
Китоб ба ҳаёт ва фаъолияти адабию илмии олими барҷастаи тоҷик Расул Ҳодизода бахшида шудааст. Дар он мақолаҳо ва хотираҳои ҳамкорон ва шогирдон гирд оварда шудаанд.
Ин китоб ба фаъолият ва рушди соҳаи авиатсияи граждании Тоҷикистон бахшида шудааст. Дар он роҳи тайшудаи ин соҳа ва хидмати кормандони он баён мегардад.
Китоб андешаҳо ва суханҳои бузургону донишмандони ватанию хориҷиро оид ба мақому манзарат ва зебоии забони тоҷикӣ گرد آورӣ кардааст. Дар он аҳамияти забон ҳамчун омили асосии рушди фарҳанг ва тафаккури миллӣ таъкид шудааст.
Китоби мазкур маҷмӯи мақолаҳо оид ба масъалаҳои таърихию фарҳангӣ ва забоншиносӣ мебошад. Дар он таҳаввулоти таърихии баъзе аносир ва падидаҳои забонӣ таҳлил гардидаанд.
Амир Низомиддин Алишер Навоӣ (1441-501) аз чеҳраҳои шинохтаи адабӣ, фарҳангӣ ва сиёсии қарни XV Хуросон буда, имрӯз ҳамчун сардафтари адабиёти классикии мардуми узбек шинохта шудааст. Ӯ дар замони зиндагии худ дар баробари фарогирии шоистаи донишҳои
Барои миллати куҳанбунёди тоҷик пас аз сукути давлати Сомониён қариб ҳазор сол Сарчашмаҳои муътамади таърихӣ лозим шуд, ки дар порае аз сарзамини тоҷиконро аз авлоди аввалин қабилаҳои таърихии аҷдодиаш давлати худро бунёд инсонӣ пиндоштаанд. Тоҷикон дар
Китоби мазкур хотираҳои дӯстон ва ҳамсабақони айёми наврасии устод Мирзо Турсунзодаро дар бар мегирад. Он ба муносибати 100-солагии шоир ба нашр расидааст.
Китоби мазкур асари бадеӣ буда, ба таърих ва фарҳанги гузаштаи мардуми Хуросон бахшида шудааст. Он ба муносибати ҷашни 1100-солагии Давлати Сомониён таҳия ва нашр гардидааст.
Ин китоби ёддоштҳои Нависандаи халқии Тоҷикистон Ҷалол Икромӣ буда, дар бораи даврони наврасӣ, муҳити аморати Бухоро, рӯйдодҳои таърихӣ ва ташаккули адабиёту фарҳанги тоҷик дар асри гузашта ҳикоят мекунад. Дар он саҳифаҳои муҳими зиндагии адиб ва раванди эҷодии ӯ дар шаҳри Душанбе ба тасвир кашида шудаанд.
Антуан де Сент-Экзюпери (1900– 1944) на астроном, балки ҳавонавард ва нависандаи маъруфи фаронсавӣ буд. «Шоҳзодаи хурдакак» яке аз асарҳои машҳури вай ба шумор меравад. Дар ин ҷо мо ӯро барои он ёд намудем, ки қаҳрамони асосии асараш дар астероиде зиндагӣ карда, боре дар Замин пайдо шудааст. Сент-Экзюпери китобҳои «Ҳавонаварди ҳарбӣ» ва «Парвози шабона»-ро навиштааст. Вай чун сарнишини тайёра дар Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ иштирок кардааст, Тайёрае, ки онро Экзюпери идора мекард, дар уқёнус ғарқ мешавад ва ӯ ҳалок мегардад.
Ин китоб повесту ҳикояҳои Раҳим Ҷалилро дар бар гирифта, воқеаҳои таърихӣ ва тавсифи ҳаёти мардумро ба риштаи тасвир мекашад. Асар саъю кӯшиши одамонро дар роҳи бунёди ҳаёти навин ва мубориза бо душвориҳо нишон медиҳад.
-Алгебра ҳамчун қисми таркибии илми ҳисоб (арифметика) муддати тӯлонӣ бо вай якҷоя инкишоф ёфт. Дар доираи илми ҳисоб ҳанӯз 4000 сол пеш бобулиҳо, мисриҳо, баъдтар юнониҳо, хитоиҳо ва ҳиндуиҳои қадим ишораҳои алоҳида истифода бурда, масъалаҳои гуногунро
Як таланти давраи Ҳахоманиши чӣ миқдор арзиш дошт? А) Аз 26 кг тилло ё 40 кг нуқра; В) Аз 25 кг тилло ё 33-34 кг нуқра; С) Аз 30 кг нуқра ё 35 кг биринҷӣ; D) Аз 50 кг мис ё 27 кг биринҷӣ; Е) Аз 15 кг тилло ё 20 кг биринҷӣ; Дар муҳорибаи
Таърих чист? А) Калимаи арабӣ буда, саргузаштро меомӯзад; В) Калимаи форсӣ буда, қиссаҳои гузаштаро меомӯзад; С) Калимаи арабӣ буда, гузашта, саргузашт, ҳодиса, моҷаро, ҳикоя, қиссаҳоро меомӯзад; D) Калимаи тоҷикӣ буда, таърихи заминро
Давлати Сомониён феодали, яъне ҷомеаи ашрофи буд. Сардори давлат амир ба ҳисоб мерафт. Ҳам ҳокимияти дунявӣ ва ҳам дини дар ихтиёри ӯ буд. Амир аз ҷумлаи шахсони маъруфу донишманд шӯрои маслиҳати дошт, ки он ба ӯ тарзу усулҳои самароноки идораи
Соли 1753- ба сари қудрат омадани оли Манғития. Солҳои 1753-1758- ҳукумронии Муҳаммадраҳимхон. Солҳои 1758-1785- ҳукумронии Дониёлбӣ. Солҳои 1785- 1800- ҳукумронии амир Шоҳмурод. Солҳои 1800- 1826- ҳукумронии амир Ҳайдар. Солҳои 1821-1825-
Дар китоб беҳтарин намунаҳо аз китобҳои қадиман тибби тоҷикию форсӣ дохил гардидаанд. Дар ҳақиқат ҳоло баъзе касалиҳо ҳастанд, ки тибби имрӯза дар табобати онҳо оҷиз аст. Восита ва роҳҳое, ки дар ин китоб тавсия мешавад, қариб ба тамоми касалиҳо даво шуда метавонад.
Китоб дар бораи қаҳрамонию шуҷоати сарбозон дар солҳои ҷанг нақл мекунад. Дар он роҷеъ ба хидмати барҷастаи ҳарбӣ маълумот дода мешавад.
Садриддини Айнӣ рӯзгоре ба сар бурд, ки пур аз талош ва шиддат буд ва фоҷиаҳое дошт. Аз он гоҳ ки қадам ба арсаи фаъолияти иҷтимоъӣ гузошт ва соли 1908 дар Бухоро омӯзгори мактаби усули нав шуд, ҳаёти ӯ ҳамеша дар зери хавф буд. Дар ҳар даҳ сол хавфи
Айнӣ дар тасвири замони шӯравӣ асли асосии худро риоя накардааст. На танҳо дар «Ғуломон», ҳатто дар «Одина»-ву «Дохунда» ҳам тасвири ҳаёти то инқилоб асоси воқеъӣ дорад. Дар ин ду асар асоси воқеъӣ гоҳ кам ва гоҳ зиёд, вале ҳамеша мавҷуд аст. Асоси
Дар замони шӯравӣ як фаҳмиши норавои содагии забон пайдо шуда буд: барои ин ки забон халқӣ шавад, барои ин ки навиштаҳо ба оммаи мардум мафҳум бошад, бисёр сода навиштанро талаб мекарданд ва байни содагиву одигӣ тафовут намедиданд, содагиро ба дараҷаи
Мақсад аз ҷӯяндагиҳо он буд, ки шахс ва ҷомеа ба худшиносии маънавӣ бирасанд ва чунонки Аҳмади Дониш гуфтааст, «Халқ бидонанд, ки барои чӣ омаданд ва бар чӣ буданд ва чӣ карданд»5. Мақсад таъмини худогоҳии маънавии миллат буд, то ки дар ҷомеаи тоза, ки
Достони нави таърихию тахайюлиеро оғоз кардам. Умедворам, ки ин достон ба шумо писанд меояд. Бахши нахуст — Лашкаркашӣ ба Ҳирот Подшоҳи ҷавони Эронзамин, сеюмин султон аз силсилаи Бармакиён, Султон Фахруддин Муҳаммадшоҳи Бармакӣ, бо ҳашт ҳазор тан
Алессандро Волта (1745–1827) олими итолиёӣ неруи барқро таҳқиқ кардааст. Ӯ соли 1800, пас аз таҳқиқоту таҷрибаи зиёд унсури электрикиеро кашф намуд, ки неру ба вуҷуд меовард. Ин бозёфт дар илм инқилобе буд. Ҳамин шиддати неруи барқ ба шарафи олими номбурда Волт номида шуд ва дар оянда воҳиди ифодакунандаи шиддати неруи барқ гардид, ки бо ҳарфи В ифода мекунанд.
Истилоҳоти тиббии имрўзаи забони тоҷикӣ натиҷаи рушду такомул ва таҳаввул ва дастовардҳои тибби ҷаҳонӣ, тибби Шарқ ва тибби суннатии мардуми тоҷик маҳсуб мешавад. Дар истилоҳоти тиббӣ тамоми нерў, дониш ва таҷрибаи донишмандон ва табибони мамолики
Академик В.В. Бартолд аз зумраи он олимони шинохтаи ҷаҳонист, ки умри хешро сарфи омўзиши таъриху фарҳанги халқҳои Осиёи Миёна намудааст. Аз 502 асару мақолаҳои олим зиёда аз 480-тои он ба таърихи Осиёи Миёна бахшида шудааст. Омили асосии ба омўзиши
Замони Истиқлолият ва фазои озоду мусоиди он дар баробари дигар имкониятҳо ба пажуҳиши таърихи пурҳаводиси тоҷикон низ роҳи фароху муҳити созгорро баҳри рў овардан ба ғояҳо ва арзишҳои миллӣ, оину суннатҳои аҷдодӣ, эҳёи низоми давлатдории миллӣ ва пайдо
Истиқлолият, ки барои омўзиш ва таҳқиқи ҳаматарафаи паҳлуҳои гуногуни таърихи чандинҳазорсолаи халқи тоҷик шароити мусоиду созандаро муҳайё сохт, ба давраи комилан нави рушди таърихнигории миллӣ ибтидо гузошт. Маҳз дар ҳамин давраи нисбатан кўтоҳи
Собиқ вазири мудофиаи Ҷумҳурии Исломии Афғонистон, Қаҳрамони миллии ин кишвар Аҳмадшоҳи Масъуд ба як сарбозаш қисса мекунад, ки чун бори аввал бо Сарвари кишвари Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон вохўрдам, эҳсос кардам, ки он кас, воқеан, марди ватандўст ва
Парчам гувоҳи барҷастаи Истиклолияти давлатӣ, таҷассумгари ғурури милли ва ифтихори ватандории мост. Парчам таърихи 3-3,5 хазорсола дорад. Қабилаҳои гуногун дар қадим ҳангоми ҷанг вобаста ба тасаввури ҳайвоноту набототпарастиашон ба нӯги чӯбҳо тасвири
Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Дунё