Дунё
Ҷаҳон пур аз мӯъҷизаҳо ва зебоиҳои нотакрор аст. Сайру гашт ба мо имкон медиҳад, ки фарҳангҳои навро омӯзем, одамони гуногунро бишиносем ва ҷаҳонбинии худро васеъ кунем. Ҳар як гӯшаи дунё қиссаву таърихи хоси худро дорад. Саёҳат на танҳо ҷисми моро истироҳат медиҳад, балки рӯҳу равони моро низ бо хотираҳои фаромӯшнашаванда ва эҳсосоти нав бой мегардонад.
РИВОЯТИ "НОН ВА ДУО"
Рӯзе як кампири фақир ноне пухта, ба кӯдаки гурусна дод. Кӯдак бо шодӣ гуфт: — Худо умри дарозат диҳад, очаҷон! Ин сухан мисли насими мулоим ба қалби кампир расид. Соли дигар дар он деҳа қаҳтӣ шуд. Зиёде аз мардум гурусна монданд, вале он кампир ҳамеша чизе пайдо мекард. Мардум пурсиданд: — Ту аз куҷо хӯрок пайдо мекунӣ? Кампир гуфт: — Шояд он дуои кӯдак аст, ки ман аз гуруснагӣ эмин мондам... Хулоса: Як саховат метавонад солҳо пас ба ту неъмат оварда расонад.
РИВОЯТИ САХОВАТМАНДӢ
Рӯзе як марди доро бо хидматгораш дар кӯчаҳои шаҳр қадам мезаданд. Дар роҳ як марди фақирро диданд, ки дар лаби роҳ нишаста, аз роҳгузарон кумак мепурсид. Хидматгор гуфт: — Эй оғо, ин мард ҳамеша ҳаминҷост ва ҳамеша пули кумак мехоҳад. Барои чӣ ҳар дафъа ба ӯ чизе медиҳед? Мард бо табассум посух дод: — Зеро ман саховат медиҳам ба хотири хислати худ, на ба хотири рафтори ӯ. Сипас гуфт: — Агар ман ҳар дафъа ба шахси ниёзманд танҳо баъди муҳосибаи рафтораш кумак кунам, пас ин дигар саховат нест, балки мукофот аст. Саховат он аст, ки бидиҳӣ бе интизори чизе дар иваз. Хулоса: Саховатмандӣ маънои додани моли худро танҳо надорад, балки маънии додани дил, меҳрубонӣ ва инсонгароиро низ дорад — бе интизор, бе ҳисобу китоби суду зиёни худ. МЕҲРУБОН БОШЕМ!
РИВОЯТИ ОБУ ГИЛ
Шогирде аз устодаш пурсид: — Устод, чӣ гуна одамони бадро нодида гирам? Устод косаи обро овард ва як каф гил ба он андохт. Об лой шуд. Сипас устод гуфт: — Ҳоло ба коса даст назан, фақат мунтазир шав. Баъд аз чанде гил ба поён нишаст ва об соф гардид. Устод гуфт: — Дар зиндагӣ ҳам баъзан беҳтар аст ба ҳар сухан ҷавоб надиҳӣ, балки хомӯш бошӣ — худи вақт ҳама чизро соф мекунад.
РИВОЯТИ ШИШАИ ПУР
Рӯзе устод як шиша овард ва дохилашро бо сангҳои калон пур кард. Сипас аз шогирдон пурсид: — Оё шиша пур аст? Онҳо гуфтанд: — Ҳа, пур аст. Сипас устод рег гирифта, ба шиша рехт. Реги майда ба байни сангҳо даромад. Боз пурсид: — Ҳоло чӣ? Шогирдон гуфтанд: — Акнун комилан пур шуд. Баъд устод об рехт ва шиша боз обро қабул кард. Устод гуфт: — Ин шишаи ҳаёти шумост. Агар аввал чизҳои муҳимро (саломатӣ, оила, илм) нагузоред, баъд регу об (хирсу дунёву ҳавову ҳавас) тамоми ҳаётро пур мекунад ва барои муҳимҳо ҷой намемонад.
Ҳикоя
Дар рӯзгори Анӯшервони одил ҳеҷ чиз аз ҳикмат азизтар набуда ва ҳакимони он аср ҳама эътиқодманд ва парҳезкор буданд. Як рӯз Нӯшервон Бузургмеҳрро талаб карду гуфт: - Мехоҳам сухане чанд муфид, лафз – гуфтор андак, маънии бисёр ҷамъ созӣ, чунон ки дар дунё судманд бошад. Бузургмеҳр як сол мӯҳлат хост ва ин суханонро ҷамъ кард ва “Зафарнома” ном ниҳод ва ба назди Анӯшервон бурд. Ӯро хуш омад ва шаҳреро ба мулкҳои хусусии ӯ илова кард ва фармуд, ки ин суханонро бо оби зар навиштанд. Доим бо худаш онҳоро нигоҳ медошт ва бисёр вақт ба мутолиаи ин китоб вақти худро сарф менамуд. Бузургмеҳр забон ба сухан кушоду гуфт: - Эй устод, аз Худо чӣ хоҳам, ки ҳамаи некӯиҳо хоста бошам? Гуфт: - Се чиз: тандурустию эминӣ ва тавонгарӣ. Абӯалӣ ибни СИНО
РИВОЯТ ДАР БОРАИ ДУ САВДОГАР
Рӯзе ду савдогар аз ду шаҳри гуногун бо бору мол ба бозор омаданд. Яке тоҷири ростқавл буд — ҳамеша моли беҳтаринро меовард ва рост ба муштариён мегуфт: – "Ин мол аз фалон ҷо оварда шудааст, сифаташ чунин аст, нархаш чунин". Дигарӣ бошад, ҳар бор молҳои заифро бо нархи гарон мефурӯхт ва бо суханони ширин мардумро фиреб медод. Ӯ мегуфт: – "Ин беҳтарин мол аст, аз хориҷа овардаам!" — ҳол он ки молаш пастсифат буд. Бо гузашти вақт, мардум фаҳмиданд, ки кадом савдогар ростгӯ аст ва кадомаш фиребгар. Тоҷири ростқавлро ҳама эҳтиром мекарданд, ҳар вақте мол меовард, пеш аз расиданаш муштариён интизор мешуданд. Аммо тоҷири фиребгар тадриҷан обрӯяшро аз даст дод. Мардум дигар ба ӯ бовар накарданд, тоҷораш холӣ монд ва ниҳоят маҷбур шуд, ки бозорро тарк кунад. Панд: Савдо на танҳо бо мол, балки бо эътимод ва ростгӯӣ устувор мемонад. Ҳар кӣ дар савдо ростқавл ва поквиҷдон бошад, муваффақ мешавад ва обрӯ пайдо мекунад. ХУДО НИГАҲБОНИ ШУМО!
САВДОГАРОНИ БОАДОЛАТ ВА КОРВОНИ БАРАКОТ
Дар замонҳои қадим, дар як шаҳри бузурги саҳроӣ гурӯҳи савдогарони маъруф бо корвони худ ба шаҳрҳои дур сафар мекарданд. Онҳо на танҳо мол мебурданд, балки номи хуб, одоби савдо ва адолати худро низ бо худ мебурданд. Пешвои ин корвон як марди солманд ва донишманд буд, ки ҳама ӯро "Амини корвон" меномиданд. Пеш аз ҳар сафар, ӯ ба савдогарон таъкид мекард: – Мо дар сафар на фақат мол, балки ахлоқи худро нишон медиҳем. Ростқавлӣ, одилона муомила кардан ва шафқат ба ниёзмандон — калиди муваффақият ва баракат аст. Дар яке аз сафарҳо, корвон ба деҳае расид, ки мардумаш аз гуруснагӣ ранҷ мекашиданд. Яке аз савдогарони ҷавон гуфт: – Биёед, аз гуруснагии мардум истифода карда, нархҳоро дучанд кунем! Амини корвон ҷиддӣ гуфт: – Не! Мо одамонро бо азобашон санҷиш намекунем. Мо фурӯшандаи молем, на одамфурӯш! Онҳо молро бо нархи одил фурӯхтанд ва ҳатто ба баъзе ниёзмандон ройгон доданд. Мардум барояшон дуо карданд ва роҳро бо эҳтиром боз намуданд. Вақте ки корвон ба шаҳри худ баргашт, онҳо диданд, ки одамон дар интизори молашон буданд. Яке аз савдогарон пурсид: – Чӣ гуна овозаи мо пештар аз мо расидааст? Амини корвон гуфт: – Вақте ростиву адолатро ба роҳ меандозӣ, он пештар аз ту мерасад ва мардум туро пешвоз мегиранд. Баракат дар мол нест, дар ният ва рафтор аст. Хулоса: Савдо фақат пулкоркунӣ нест. Он як роҳи ахлоқ, адолат ва хизмат ба ҷомеа аст. Савдогаре ки бо виҷдон, ростӣ ва муомилаи одилона кор мекунад, номи некаш бо корвонаш ҳамеша ҳамсафар мешавад.
РИВОЯТИ "СЕ ШОГИРД ВА УСТО"
Замоне дар як деҳаи дур, устое зиндагӣ мекард, ки дар кулолгарӣ (санъати зарфсозӣ аз гил) моҳир буд. Ӯ се шогирд дошт, ки ҳар яке мехост аз усто тамоми ҳунари зарфсозиро ёд гирад. Шогирди аввал пас аз чанд рӯз гуфт: – Усто, ман аллакай фаҳмидам, чӣ гуна зарф сохтан лозим аст. Ман меравам, ки барои худ коргоҳ кушоям. Ва бе пурра омӯхтани ҳунар рафт. Шогирди дуюм ду моҳ бо усто монд, баъд гуфт: – Ман аллакай ҳама чизро омӯхтам. Ба ман лозим нест боз дар назди шумо бимонам. Ӯ ҳам рафт. Танҳо шогирди сеюм содиқ монд. Ӯ ҳар рӯз гил мешуст, дастгоҳ мешуст, санъати усторо мушоҳида мекард ва ҳатто пас аз шаш моҳ ҳам мегуфт: – Ман ҳанӯз бисёр чизҳоро намедонам. Усто, ман мехоҳам то охир омӯзам. Солҳо гузаштанд. Шогирди аввалу дуюм коргоҳи худ кушоданд, аммо зарфҳои онҳо зуд мешикастанд ё шаклашон ноқис мешуд. Мардуми деҳа зуд ба онҳо эътимодро гум карданд. Аммо шогирди сеюм пас аз чанд сол бо иҷозати усто коргоҳи худро кушод. Зарфҳои ӯ чунон зебо ва устувор буданд, ки ҳатто то шаҳри бузург хабараш рафт. Ӯ номбар шуд, вале ҳамеша мегуфт: – Ман ҳама чизро аз устои худ омӯхтам, зеро ҳунарро на бо шитоб, балки бо сабр ва эҳтиром меомӯзанд. Хулоса: Ҳунаромӯзӣ сабр, эҳтиром ва фурӯтанӣ талаб мекунад. Он ки бо фурӯтанӣ ва тамкин меомӯзад, ба ҳақиқии ҳунар мерасад.
Муомилаи одилона — решаи эътимод ва баракат аст
Ривоят дар бораи муомилаи одилонаи ҳазрати Умар (р) Рӯзе як мард аз Шом бо ҳазрати Умар ибни Хаттоб (р) мулоқот кард. Ӯ гуфт: – Эй амири мӯъминон, ман мехоҳам бо тиҷорат машғул шавам, аммо ҳар касе ки бо ман муомила мекунад, маро фиреб медиҳад. Ба ман гӯ, ки чӣ гуна инсон метавонад дар тиҷорат росткору одил боқӣ монад? Ҳазрати Умар (р) гуфт: – Тиҷорат на бо мол, балки бо виҷдон ва адолат давом мекунад. Ман ба ту як ҳодисаро нақл мекунам: Рӯзе як фақир назди бозори шаҳр омада, як миқдор хурмо овард ва гуфт, ки фурӯхта, барояш нон мехарад. Савдогаре омад ва дид, ки хурмоҳо нав нестанд. Ӯ ба фақир гуфт: – Ман инро ба нархи арзон мегирам. Ҳамин лаҳза Умар (р) аз он ҷо мегузашт ва савдоро шунид. Ӯ назди савдогар рафт ва гуфт: – Агар ту дар ҷойи ин фақир мебудӣ, чӣ мехостӣ? Ростӣ ё фиреб? Савдогар хиҷолат кашид ва хурмоҳоро ба нархи одилона харида, фақирро бо эҳтиром гусел кард. Умар (р) гуфт: – Адолат ин нест, ки ту дар ҷойи қавӣ истода, аз заъфи дигарон истифода барӣ. Адолат ин аст, ки бо ҳар кас мисли бо худат муомила кунӣ. Хулоса: Муомилаи одилона — решаи эътимод ва баракат аст. Ҳар касе, ки бо одамон бо адолат, ростқавлӣ ва виҷдон муомила мекунад, дӯстдор ва муваффақ мешавад.
ШОҲ ВА ДОНИШҶӮИ ФАҚИР
Рӯзе як шоҳ қарор дод, ки дар саросари мамлакат озмун баргузор кунад. Эълон шуд, ки ҳар ки аз ҳама донишманд бошаду саволҳои душворро ҳал карда тавонад, ба ӯ мукофот ва эҳтироми хос дода мешавад. Аз ҳама гӯшаи кишвар донишмандону донишҷӯён омаданд. Шоҳ саволҳои гуногун медод: аз илми тиб, фалсафа, математика ва адабиёт. Яке паси дигар донишмандон ноком шуданд. Ниҳоят ҷавони фақире баромад. Ӯ либоси кӯҳна дошт ва ба назар мерасид, ки аз хонаводаи камбизоат аст. Шоҳ бо тааҷҷуб пурсид: – Ту кистӣ ва чӣ гуна ҷуръат кардӣ, ки назди ман биёӣ? Ҷавон гуфт: – Ман донишҷӯям. Аз хурдӣ китобҳоро дӯст медоштам. Гарчанде пул надоштам, китобҳоро қарз мегирифтам, шабона бо чароғи рӯи кӯча мехондам. Ман ба ҷойи сарват, илм андӯхтам. Шоҳ аввал хандид, вале вақте ҷавон ба саволҳо ҷавоб додан гирифт, ҳама дар ҳайрат монданд. Ӯ ҳама саволҳоро бо далел ва фаҳмиши амиқ ҷавоб дод. Шоҳ дар охир гуфт: – Ту донишро дӯст доштӣ ва имрӯз дониш туро сарфароз кард. Ман туро вазири илму фарҳанг таъйин мекунам. Хулоса: Сарват меояд ва меравад, вале илм бо инсон мемонад ва ба ӯ обрӯ, эҳтиром ва пешрафт меорад. Илмдӯстӣ сармояи ҳақиқии инсон аст.
Тарс
Тарс, устоди моҳири сохтани сенарияҳои даҳшатнок дар зеҳни мост. Мо аксаран дар “ҳозир” зиндагӣ мекунем, аммо зеҳнамон фарсахҳо дуртар, дар фардое, ки ҳанӯз вуҷуд надорад, саргардон аст. Ин изтироби доимӣ, ки “агар фалон ҳодиса рӯй диҳад, чӣ мешавад?”, мисли пардаи ғафсе намегузорад зебоиҳои ҳамин лаҳзаро бубинем. Ҳақиқат ин аст, ки барои рух додани фоҷиаҳои зеҳнии мо ҳеҷ далеле вуҷуд надорад, ҳамон гуна ки кафолате ҳам барои рух надодани онҳо нест. Аммо нуктаи калидӣ ин ҷост: мо қудрати назорати ояндаро надорем, аммо қудрат дорем нагузорем сояи тарсноки фардо нури имрӯзамонро фурӯ барад. Вақте пайваста дар бораи садамае, ки шояд фардо рух диҳад, нигаронем, лаззати қадам задани имрӯзро аз даст медиҳем. Зиндагӣ мусиқиест, ки ҳамин ҳоло ва дар ҳамин лаҳза навохта мешавад. Агар гӯшҳоямонро бо садои баландии “кошки” ва “агар”-ҳо пур кунем, оҳанги зебои ҳастиро нахоҳем шунид. Раҳоӣ аз ин зиндони зеҳнӣ аз дарки ин воқеият оғоз мешавад, ки ягона дороии ҳақиқии мо, ҳамин ЛАҲЗА аст.
Биниши стратегӣ
Биниши стратегӣ яке аз муҳимтарин пояҳои роҳбари асил аст. Роҳбаре, ки биниши стратегӣ дорад, фақат имрӯзро намебинад, балки паёмадҳои ҳар қарорро дар оянда низ эҳсос мекунад. Ӯ медонад, ки ҳар қадами хурд метавонад ба натиҷаи бузург бирасад ё баръакс, як иштибоҳи ҷузъӣ метавонад масири як созмонро тағйир диҳад. Биниши стратегӣ қобилияти дидан аз болои ҳодисаҳо, аз чорчӯбаи фурсатҳои муваққатӣ ва аз манфиатҳои кӯтоҳмуддат аст. Ин навъи биниш ба роҳбар имкон медиҳад, ки пеш аз рух додани мушкилӣ, роҳҳалҳоро бубинад ва пеш аз пайдо шудани имконият, барои он омода бошад. Роҳбарони бузургро на танҳо қарорҳои имрӯзашон, балки тасаввури фардояшон аз дигарон ҷудо мекунад. Онҳо медонанд, ки роҳбарӣ танҳо идора кардани равандҳо нест, роҳбарӣ офаридани самт аст. Биниши стратегӣ қудрати дидани оянда ва ҷасорати сохтани онро дорад.
Равшандилӣ ва ростқавлӣ
«Равшандилӣ ва ростқавлӣ» танҳо сифатҳои зебо нестанд. Ин ду муҳаррики асосии эътимоданд. Вақте роҳбар рост мегӯяд, вазъиятро пинҳон намекунад ва худро ҳамеша ҳақ намешуморад, кормандон ба ӯ на аз рӯи тарс, балки аз самими дил бовар мекунанд. Ростқавлӣ муҳите месозад, ки дар он ҳақиқат гуфта мешавад, зақиқат гул мекунад, ҳақиқат меваи ширин медиҳад. Вақте роҳбар дарахти ҳақиқат ва равшандилиро дар коршоҳ мешинонанд, мушкиливу дудилагиҳо зери сояи он пинҳон мемонад ва қарорҳо солим қабул мегарданд. Роҳбари равшандил аз меваи танқид тарс надорад, саволҳоро қабул мекунад ва иқрор мешавад, агар иштибоҳ кунад. Маҳз ҳамин ростқавлӣ дастаҳоро қавӣ, муносибатҳоро солим ва натиҷаҳоро устувор месозад. Роҳбарӣ аз ростқавлӣ оғоз меёбад. Чун эътимод, бузургтарин сармояи ҳар роҳбар аст.
РИВОЯТ
Дар замонҳои қадим, як подшоҳи боадолате зиндагӣ мекард. Ӯ бо донишмандон машварат мекард ва илму донишро аз ҳама чизи дунё болотар мешумурд. Рӯзе подшоҳ дар боғ бо вазиронаш нишаста буд, ки як деҳқони оддӣ омада, иҷозат пурсид, то саволе диҳад. Подшоҳ иҷозат дод. Деҳқон пурсид: – Эй подшоҳи одил, чаро ҳар боре ки ман кор мекунам, мехоҳам фарзандонам ҳамроҳи ман дар саҳро бошанд, вале онҳо китоб ба даст мегиранд ва мегӯянд: "Илм беҳтар аст"? Оё воқеан илм аз меҳнат беҳтар аст? Подшоҳ ба деҳқон табассум карда, гуфт: – Биё, ман ба ту нишон медиҳам. Сипас ӯ ду ҷавонро фарёд кард: яке писари як деҳқон ва дигаре писари як донишманд. Ба ҳар ду як савол дод: – Агар имрӯза заминатонро зилзила гирад ва тамоми молу амволатон нобуд шавад, чӣ мекунед? Писари деҳқон гуфт: – Ман боз аз сари нав кор мекунам, киштукор мекунам, то амволамро барқарор намоям. Писари донишманд гуфт: – Ман аз донишам истифода мекунам. Ё муаллим мешавам, ё китоб менависам, ё кор меёбам. Ман ҳар ҷо равам, бо дониши худ зиндагиро дубора месозам. Подшоҳ рӯ ба деҳқон кард ва гуфт: – Ана бин, фарзанди ту бо даст меҳнат мекунад, ки хуб аст. Вале фарзанди донишманд ҳам бо ақл меҳнат мекунад, ки умраш дарозтар аст. Зеро илму дониш дар дил боқӣ мемонад ва ҳаргиз зилзила ё сел онро нест карда наметавонанд. Аз он рӯз деҳқон ҳар саҳар аввал фарзандонашро ба мактаб мефиристод ва баъд ба саҳро мерафт. Хулоса: Илм нурест, ки роҳи зиндагиро равшан мекунад. Илмдӯстӣ на танҳо инсонро пеш мебарад, балки ӯро аз завол низ нигоҳ медорад.
РИВОЯТИ "ЯК ЛУҚМА НОН"
Рӯзе як марди бой аз хона баромада, як гадои гуруснаро дид, ки дар кунҷ нишаста буд. Гадо гуфт: – Мефаҳмед, ман ду рӯз аст, ки чизе нахӯрдаам... Мард гуфт: – Ман ба ту пул намедиҳам, зеро намедонам ту бо он чӣ мекунӣ? Ва роҳашро идома дод. Аммо як духтари хурде, ки ин саҳнаро дид, аз ҷайбаш як луқма нон баровард ва ба гадо дод. Гадо бо ашки шодӣ гуфт: – Ту дили бузург дорӣ, духтарам! Мард ин саҳнаро дид ва шарм кард. Ба назди духтар омад ва гуфт: – Ту ба ман дарси инсонпарварӣ додӣ. Ҳикмат: Инсонпарвар будан маънои доштани қалби меҳрубон аст. Кӯмак ҳатман бузург набошад, балки ихлосу муҳаббат муҳим аст.
ҚАЛБИ ПОКИ ПИРАЗАН
Рӯзе паҳлавоне, ки бо қуввату шуҷоаташ дар деҳа машҳур буд, аз назди хонаи пиразане мегузашт. Пиразан дар беруни хона бо зарфи шикастае об мекашид ва сахт мушкил медид. Паҳлавон бо тааҷҷуб гуфт: — Эй модар, чаро бо ин зарфи шикаста об мекашӣ? Ман метавонам барои ту зарфи нав ё каме об биёрам. Пиразан табассум карда гуфт: — Писарам, ин зарфро бо қасд истифода мебарам. Ҳар бор, ки об мекашам, қатраҳои об аз шикастагии он ба замин мерезанд ва растаниҳои канори роҳро об медиҳанд. Бинӣ, чӣ қадар гулҳо дар ин роҳ шукуфтаанд? Паҳлавон ба гулҳои сабзшуда нигарист ва ором шуд. Он гоҳ пиразан илова кард: — Некӣ ҳам ҳамин гуна аст. Баъзан инсон гумон мекунад, ки некиаш арзиш надорад ё пинҳон мемонад. Аммо ҳатто қатрае об, агар бо ният ва муҳаббат бошад, метавонад зиндагиро шукуфон кунад. Хулоса: Некӣ ҳатто агар хурд ҳам бошад, дар дили дигарон реша медавонад. Меҳрубонӣ ва ғамхорӣ гоҳе бе гуфтан ҳам асар мекунад. МЕҲРУБОН БОШЕМ!
ҶУСТУҶӮИ ДОНИШ
Рӯзе як ҷавони кунҷков ба хонаи як устоди доно рафт ва гуфт: — Эй устод! Ман мехоҳам донишманд шавам. Бигӯ, ки чӣ тавр метавон ба илм расид? Устод ҷавонро ба канори дарё бурд ва гуфт: — Биё, ба дарун рав. Онҳо ба миёни об расиданд. Ногаҳон устод сари ҷавонро зер об фур кард ва якчанд сония дар зери об нигоҳ дошт. Ҷавон бо тамоми қувват кӯшиш мекард, ки нафас гирад. Билохира устод ӯро раҳо кард ва ҷавон бо нафаси амиқ боло баромад. — Вақте ки ту зери об будӣ, бештар аз ҳама чӣ мехостӣ? — пурсид устод. — Нафас! Танҳо ҳаво! — бо изтироб ҷавоб дод ҷавон. Устод гуфт: — Агар ту мисли ҳамон лаҳзае, ки ҳаворо мехостӣ, донишро низ ҳамон тавр бихоҳӣ, ҳатман ба он хоҳӣ расид. Панд: Барои расидан ба дониш, бояд меҳнат кард, талош варзид ва онро бо дилу ҷон ҷустуҷӯ намуд. Илм ба касе мерасад, ки онро бо ихлос ва сидқу устуворӣ талаб кунад.
ХАЙРУ САХОВАТ
Замоне як пирамарди камбизоат ҳар рӯз ба бозор мерафт ва бо даромади ночизи худ ба хона нон мебурд. Як рӯз зимистон шуд, барфу сармо сахт гардид. Пирамард мисли одатӣ ба бозор рафт. Дар роҳ як писарбачаи лоғар ва лату кӯбшудаеро дид, ки пойлуч дар кунҷи роҳ нишаста, аз сармо меларзид. Пирамард ба назди писар рафт ва пурсид: – Бачам, чаро ту дар ин ҷо нишастаӣ? Писарбача бо овози хаста ҷавоб дод: – Падар надорам, модарам бемор аст. Баромада будам, ки нон ёбам... Пирамард лаҳзае ба ӯ нигарист, сипас палтои ягонаи худро аз тан бароварда ба ӯ пӯшонд ва пуле, ки барои харидани нон ҷамъ карда буд, ба писар дод. Писарбача ашкрезон гуфт: – Шумо кӣ ҳастед? Чаро ба ман ёрӣ кардед? Пирамард табассум намуда гуфт: – Ман ҳамеша кӯшиш мекунам, ки инсон бошам... Хулоса Инсонпарварӣ маънои меҳрубонӣ, эҳсоси ҳамдардӣ ва ёрӣ ба дигаронро дорад. Амале, ки аз дили пок мебарояд, ҳатман таъсири нек мегузорад. Чӣ гуна шахс будани моро сарвати молӣ не, балки меҳру шафқат ба дигарон муайян мекунад. МЕҲРУБОН БОШЕМ!
БАҲОИ ДИЛИ МОДАР
Рӯзе ҷавоне назди як донишманд омад ва гуфт: — Устод, ман модарамро дӯст медорам, вале намефаҳмам, ки меҳри модар то куҷо бузург аст? Устод гуфт: — Ба саволи ту фардо ҷавоб медиҳам. Лекин шабона кори душворе ба дӯш мегузорам. Рав, ва гӯшти дили модаратро биёр… Ҷавон ба хона баргашт… Шабе сахт ва пурталотум. Ниҳоят, дар дил аз ҳама чиз гузашта, кори устодро иҷро кард… Субҳ, бо дили модараш ба назди устод омад. Дар роҳ, дар замин лағжид ва афтод. Дил аз дасташ рафт. Аз он сина порчае берун шуд… Ногоҳ шунид, ки он порча ба гӯё забон кушод: — Писарам! Оё ранҷ надидӣ? Пойатро захмӣ накардӣ? Ҷавон гиря кард. Донишманд назди ӯ омад ва гуфт: — Меҳри модар беинтиҳост, ҳатто агар ту дилашро бишканӣ ҳам, дили ӯ бо ту хоҳад монд. Хулоса: Модар танҳо инсон нест — намоди муҳаббати пок, бахшоиш ва садоқат аст. Ҳеҷ дӯстӣ бо меҳри модар баробар намешавад. Қадри модарро то зинда аст, бидон ва эҳтиромашро ба ҷо биёр
ГИРЯИ БАЧА ВА ДУОИ МОДАР
Рӯзе як модари солхӯрда бо писараш ба бозор мерафт. Ҳарду дар роҳ мерафтанд, ки як кӯдаки хурдсол, ки дар канори роҳ менишаст, ба гиря даромад. Модар ба назди он кӯдак рафт, бо меҳрубонӣ сарашро сила кард ва пурсид: — Писарам, чаро гиря мекунӣ? Кӯдак бо ашк дар чашм гуфт: — Модарам маро фаромӯш кард ва рафт. Ман метарсам, ки дигар намеёяд... Модар ӯро тасаллӣ дод ва гуфт: — Натарс, модар ҳеҷ гоҳ фарзандашро фаромӯш намекунад. Ӯ ҳатман бармегардад. Писари модар, ки ин саҳнаро медид, бо тааҷҷуб пурсид: — Очаҷон, магар мумкин аст модар фарзандашро фаромӯш кунад? Модар бо табассум ва нигоҳе пурмаъно гуфт: — Нафаре, ки дар ҳаққи модараш беэҳтиромӣ мекунад, рӯзе ҳатман пушаймон мешавад. Зеро дилсӯзии модар, ҳатто барои фарзанди ношукр ҳам, поён надорад... Он кӯдак баъд аз чанд лаҳза бо модараш пайваст шуд ва бо хурсандӣ рафтанд. Аммо он ҷавон то охири рӯз дар фикри суханони модараш буд... Паём: Модар ва падар дар хурдсолиамон моро бо меҳру муҳаббат тарбия мекунанд. Вақте мо ба воя мерасем, набояд меҳру заҳматашонро фаромӯш кунем. Ҳар фарзанд бояд қадри бачагӣ ва дуои модарро бидонад. МЕҲРУБОН БОШЕМ
Барномасозӣ
Ахбор
Олами Афсонаҳо