ШОҲ ВА ДОНИШҶӮИ ФАҚИР

Рӯзе як шоҳ қарор дод, ки дар саросари мамлакат озмун баргузор кунад. Эълон шуд, ки ҳар ки аз ҳама донишманд бошаду саволҳои душворро ҳал карда тавонад, ба ӯ мукофот ва эҳтироми хос дода мешавад.

  Аз ҳама гӯшаи кишвар донишмандону донишҷӯён омаданд. Шоҳ саволҳои гуногун медод: аз илми тиб, фалсафа, математика ва адабиёт. Яке паси дигар донишмандон ноком шуданд.

  Ниҳоят ҷавони фақире баромад. Ӯ либоси кӯҳна дошт ва ба назар мерасид, ки аз хонаводаи камбизоат аст. Шоҳ бо тааҷҷуб пурсид:

– Ту кистӣ ва чӣ гуна ҷуръат кардӣ, ки назди ман биёӣ?

  Ҷавон гуфт:

– Ман донишҷӯям. Аз хурдӣ китобҳоро дӯст медоштам. Гарчанде пул надоштам, китобҳоро қарз мегирифтам, шабона бо чароғи рӯи кӯча мехондам. Ман ба ҷойи сарват, илм андӯхтам.

  Шоҳ аввал хандид, вале вақте ҷавон ба саволҳо ҷавоб додан гирифт, ҳама дар ҳайрат монданд. Ӯ ҳама саволҳоро бо далел ва фаҳмиши амиқ ҷавоб дод. Шоҳ дар охир гуфт:

– Ту донишро дӯст доштӣ ва имрӯз дониш туро сарфароз кард. Ман туро вазири илму фарҳанг таъйин мекунам.

  Хулоса:

  Сарват меояд ва меравад, вале илм бо инсон мемонад ва ба ӯ обрӯ, эҳтиром ва пешрафт меорад. Илмдӯстӣ сармояи ҳақиқии инсон аст.