ҚОЗИИ ЗАКОВАТМАНД

Шахсе назди яке аз қозиёни Басра, ки бо зиракиву заковати худ машҳур буд, рафт ва пурсид:

— Агар касе хурмо бихӯрад, оё ишколе дорад?

Қозӣ гуфт:

— Не, ҳеҷ ишколе надорад.

Мард боз пурсид:

— Агар баъд аз хӯрдани хурмо қадре об бинӯшад, чӣ?

Қозӣ ҷавоб дод:

— Ин ҳам ҳеҷ ишколе надорад.

Мард гуфт:

— Пас чаро агар ҳамин обу хурморо бо ҳам омехта, муддате дар офтоб гузоранд, то ба шароби масткунанда табдил ёбад, нӯшидани он ҳаром мешавад?

Қозӣ пурсид:

— Агар қадре об ба рӯят бирезанд, оё ба ту осебе мерасад?

Мард гуфт:

— Не!

Қозӣ боз пурсид:

— Агар қадре хок ба рӯят бипошанд, оё баданат осеб мебинад ё дард мекунад?

Мард ҷавоб дод:

— Не!

Қозӣ гуфт:

— Аммо агар хоку обро бо ҳам омехта, аз онҳо хиште созанд ва пас аз хушк шудан онро ба сарат зананд, чӣ мешавад?

Мард ҷавоб дод:

— Сарам мешиканад ва сахт осеб мебинам.

Қозӣ гуфт:

— Ҳамон гуна ки обу хок ба танҳоӣ ба ту осебе намерасонанд, вале аз омезиши онҳо хиште ба вуҷуд меояд, ки метавонад саратро бишканад, аз омезиши обу хурмо ва гузашти вақт низ метавонад шароби масткунанда ҳосил шавад. Гарчанде обу хурмо ба танҳоӣ ҳалоланд, нӯшидани шароби масткунанда ҳаром аст ва дар сурати таҳаққуқи шартҳои шаръӣ метавонад боиси муҷозот гардад.

Шарҳи калимаҳо

Қозӣ — довар ё судяе, ки мувофиқи қонунҳои шаръӣ миёни мардум ҳукм мебарорад.

Қуззот — шакли ҷамъи калимаи «қозӣ», яъне қозиён.

Заковатманд — шахси боҳуш, зирак, тезфаҳм ва дорои қобилияти баланди андешаронӣ.

Басра — шаҳри таърихии Ироқ, ки дар гузашта яке аз марказҳои муҳими илму фарҳанги исломӣ ба шумор мерафт.

Ҳад — муҷозоти муайяншуда дар фиқҳи исломӣ барои баъзе ҷиноятҳо, ки татбиқи он шартҳои махсус дорад.

Панди ҳикоя

Ин ҳикоя нишон медиҳад, ки ҳукми як чиз метавонад вобаста ба таркиб, хусусият ва таъсири он тағйир ёбад.

Обу хок ба танҳоӣ ба сари инсон осеб намерасонанд, аммо агар аз онҳо хиште сохта, ба сари касе зананд, метавонад зарари ҷиддӣ расонад.

Ҳамин тавр, обу хурмо ҳар кадом ба танҳоӣ ҳалоланд, вале агар дар натиҷаи туршиш аз онҳо нӯшокии масткунанда ҳосил шавад, ҳукми он дигар мегардад.

Хулоса: Барои дуруст доварӣ кардан, танҳо ба ҷузъҳои як чиз нигоҳ кардан кофӣ нест. Бояд хусусият ва таъсири он чизро пас аз омезиш ё тағйир ёфтан низ ба назар гирифт.