Ҳама чиз дар бораи Сайберкаб ва Робо Вен; таксиҳои роботикии Илон Маск

Илон Маск бо рӯйнамоии Сайберкабҳо ва Робо Венҳо, идеяи нақлиёти умумии зеҳниро як қадам ба воқеият наздиктар кард.

Пас аз солҳо ваъдаҳои пурҳаяҷон, аммо амалӣ нашуда, ниҳоят, 11 октябри соли 2024 (20 меҳри 1403), дар маросими "WE, Robots", Илон Маск аз таксиҳои роботии Тесла муаррифӣ кард. Маск, ки бо як соат таъхир ба саҳнаи ин рӯйдод баромад, таксии худрони "Сайберкаб"-ро намоиш дод: мошини дуҷойгаи нуқрагие, ки бе рул ва педал ҳаракат мекунад. Директори генералии Тесла дар идомаи суханрониаш аз ҳузури 21 адад Сайберкаб ва дар маҷмӯъ 50 худрави худрон дар студияи Warner Brothers (Калифорния) хабар дод, яъне маҳз ҷое, ки Тесла ин рӯйдодро танҳо бо даъватшудагони махсус мизбонӣ мекард.

Маск гуфт: «Ояндаи хеле шукӯҳманд дар пеш дорем», аммо ҳеҷ ишорае накард, ки мошинҳои нав дар куҷо истеҳсол мешаванд. Ба гуфтаи ӯ, Тесла умед дорад то соли 2027 Сайберкабҳоро бо нархи камтар аз 30 ҳазор доллар ба истеъмолкунандагон пешниҳод кунад.

Ба назар мерасад, ки ин ширкат то соли оянда озмоиши "FSD бидуни назорат" -ро бо мошинҳои электрикии моделҳои 3 ва Y дар иёлатҳои Техас ва Калифорния оғоз мекунад. Дар айни замон, худравҳои худрони ин ширкат бо FSD (системаи пурраи худидоракунӣ) бо назорати инсонӣ ҳаракат мекунанд, яъне ба дастгирии инсон ниёз доранд, ки дар ҳар лаҳза метавонад идоракунии рул ё тормозро ба ӯҳда гирад. Барои пешниҳоди худравҳои бе рул ва педал, Тесла бояд иҷозатномаҳои гуногунро аз мақомоти танзимкунандаи иёлатҳои мухталифи Амрико (ё кишварҳои дигар) ба даст орад.

Аммо Сайберкаб ягона маҳсулоте набуд, ки дар ин маросим рӯйнамоӣ шуд. Дар баробари сафҳои роботҳои Оптимус, ки эҳтимолан дар моҳҳои оянда ҳамчун ёварони корӣ ба истеъмолкунандагон пешниҳод шаванд, муаррифии Вани роботии худкор, ки метавонад то 20 мусофирро интиқол диҳад ё барои ҳамлу нақли бор истифода шавад, ҳаяҷони бештарро дар байни тамошобинон ба вуҷуд овард.

Ба гуфтаи Маск, Робо Венҳо ва Сайберкабҳо аз системаи пуркунии индуксионӣ истифода мебаранд ва барои барқгирии дубора ба пайвасти физикӣ бо нерӯи барқ ниёз надоранд. Вай инчунин изҳор дошт, ки "Робо Вен"-ҳо мушкили серодамиро ҳал мекунанд ва масалан, ба интиқоли дастаҳои варзишӣ ишора кард.

Директори генералии Тесла солҳост, ки барои саҳмдорон дурнамои орзумандонаи флоти худравҳои худрони умумии ин ширкатро тасвир мекунад ва ояндаи ширкатро дар дастгоҳҳои худидоракунӣ мебинад.

Хотиррасон кардан бад нест, ки рӯйдоди "WE, Robots" аввалин рӯйдоди муаррифии маҳсулот пас аз муаррифии Сайбертрак дар соли 2019 буд. Сайбертрак дар охири соли 2023 ба бозор ворид шуд ва аз он замон то имрӯз 5 маротиба барои мушкилоти мухталиф дар Иёлоти Муттаҳида бозхонда шудааст.

Ин маросим бо ҷумлаи "Биёед ҷашн гирем"-и Илон Маск ва намоиши видеоии рақси роботҳои Оптимус ба поён расид. Дар ҳамин ҳол, директори генералии Тесла аз даъватшудагон даъват кард, ки дар муҳити баста дар студияҳои филмсозӣ, рондани озмоишии худравҳои худрони ҳозир дар маҳалро таҷриба кунанд.

Бо ин вуҷуд, коршиносон ва таҳлилгарони саноати худравҳои худрон бар онанд, ки пешниҳоди Сайберкабҳо аз нақшаи замонии эълоншуда дертар мегузарад, зеро таъмини амнияти ин мошинҳо дар ҳолатҳои гуногун, ба монанди обу ҳавои номусоид, чорроҳаҳои мураккаб ва рафтори ғайриқобили пешбинии пиёдагардон, ба иҷозатномаҳо ва озмоишҳои зиёде ниёз хоҳад дошт.

Саҳмдорон ҳанӯз ба нақшаи замонии ношаффофи Маск дар мавриди истеҳсол ва пешниҳоди мошинҳои нав эътироз доранд, зеро ӯ дар мавриди ваъдаҳои пешини таксиҳои роботӣ чандон собиқаи хуб надорад. Аммо мо наметавонем инкор кунем, ки ин рӯнамоӣ ба ҷаҳони технологияҳои худидоракунанда як нафаси тоза дод.

Аммо идеяи таксиҳои роботие, ки ба гуфтаи директори генералии Тесла 10 то 20 маротиба бехатартар аз мошинҳои идорашаванда аз ҷониби инсон ҳастанд ва арзиши нақлиёти умумиро коҳиш медиҳанд, аз куҷо оғоз шуд?

Дар соли 2019, дар ҷаласае, ки дар бораи пешрафти худравҳои худрони ширкати Тесла баргузор шуда буд, Илон Маск ногаҳон эълони аҷибе кард: «То охири соли оянда мо дар роҳҳо беш аз як миллион роботаксӣ хоҳем дошт.» Сармоягузорони Тесла бо мафҳуми худравҳои бидуни ронанда ва комилан автоматӣ ошно буданд, аммо чизе, ки онҳоро дар ҳайрат гузошт, на худи идея, балки замонбандӣ ва мӯҳлати кӯтоҳи барномаҳои Маск буд. Пешгӯии ӯ на то охири соли 2020, балки то имрӯз низ амалӣ нашуда ва борҳо ба таъхир афтодааст.

Аммо дар моҳҳои охир, бо коҳиши фоидаи Тесла, Илон Маск ба шеваҳои гуногун кӯшиш кардааст таваҷҷӯҳи Уолл Стритро аз фаъолияти асосии ширкат дур карда, ба масъалаи дигаре равона созад. Ӯ дар ҳар фурсат мефаҳмонад, ки ояндаи ин ширкат на дар истеҳсоли худравҳои электрикӣ, балки дар ҷаҳони хеле ҷолиби зеҳни сунъӣ ва роботҳои инсоннамо сурат мегирад.

Ба гуфтаи Маск, яке аз соҳаҳои хеле даромаднок дар бахши AI таксиҳои бидуни ронанда ё роботаксиҳо хоҳанд буд, ки қариб дар ҳар ҷо ва дар ҳар шароит кор мекунанд. Маск бар он аст, ки арзиши бозори Тесла пас аз пешниҳод кардани ин худравҳо ба чанд триллион доллар мерасад, ҳарчанд бо ин кор, Тесла ба бозори ниҳоят рақобатпазир ворид мешавад.

Технологияи Тесла бо рақобати шадиди ширкатҳои дигар ба монанди "Waymo" (як шӯъбаи зери идораи Алфабет), "Zoox" (бахши худравҳои худрони Амазон), ва "Cruise" (шӯъбаи худравҳои худрони General Motors) рӯбарӯ мешавад. Ҳамчунин, ширкатҳои хидматрасонии нақлиёти муштарак, ба монанди Uber ва Lyft ва ширкатҳои чинӣ, ба мисли Baidu ва BYD, рақибони ҷиддии Тесла ба ҳисоб мераванд.

Оё роботаксиҳо метавонанд Тесларо аз раванди пастшавии фоида наҷот диҳанд? Ширкат дар воқеъ то чӣ андоза ба истеҳсоли технологияҳои худравҳои бидуни ронанда ва пурра мустақил наздик шудааст? Ва чӣ кафолате вуҷуд дорад, ки барномаҳои Маск дар мавриди ташкили шабакаи бузурги таксиҳои роботӣ муваффақ хоҳанд шуд?

Гарчанде Илон Маск аз соли 2016 идеяи роботаксиҳоро ба таври ғайримустақим матраҳ карда буд, аммо раванди тарҳрезӣ ва рушди ин худравҳо аз соли 2022 ҷиддитар шуд. Дар ҳамин вақт, Маск дар ҷараёни даъвати даромади семоҳаи аввали Тесла бори дигар эълон кард, ки ин ширкат дар ҳоли сохтани таксиҳои роботиест, ки ҳеҷ гуна фармон, педал ё ягон контролери дигар барои идоракунии физикии инсон надоранд.

Ӯ инчунин гуфт, ки ин мошинҳо пурра худидоракунанда хоҳанд буд ва то соли 2024, замоне ки Тесла лоиҳаи худравҳои худрони худро такмил мекунад, барои ҳама дастрас хоҳанд шуд. Баъд аз муддате низ дар маросими ифтитоҳи Гигафабрикаи шаҳри Остин ба ин масъала ишора кард, ки роботаксиҳо тарҳи футуристӣ хоҳанд дошт ва эҳтимолан бештар ба Сайбертрак монанд хоҳанд буд, на ба модели S-и Тесла.

Дар ҷараёни ҳамин ҷаласа яке аз сармоягузорони Тесла аз Маск пурсид, ки оё роботаксиҳо ба созмонҳои хидматрасонии шаҳрӣ пешниҳод мешаванд ё бевосита ба истеъмолкунандагон фурӯхта хоҳанд шуд? Маск ба ин савол ҷавоб надод, аммо дар идома таъкид кард, ки роботаксиҳо арзиши мошинро дар ҳар километр ба ҳадди ақалл мерасонанд ва хароҷоти сафар бо ин мошинҳо аз нархи билетҳои автобус ё метро камтар хоҳад буд.

Чанд вақт пеш аз изҳороти Маск, Тесла эълон карда буд, ки дар ҳоли истеҳсоли воситаҳои нақлиёти комилан мустақил ва худронист, ки нархи онҳо 25 ҳазор доллар хоҳад буд ва онҳо метавонанд фармон дошта бошанд ё надошта бошанд. Аз ин сабаб, ҳанӯз касе намедонист, ки лоиҳаи роботаксиҳои Маск ба ҳамин мошинҳо ишора дорад ё не.

Мутобиқи ҷадвали замонии эълоншуда, Тесла 32 моҳ фурсат дошт, то марҳилаҳои сохт, гирифтани иҷозатномаҳои қонунӣ ва нармафзорҳои зарурии роботаксиҳоро такмил диҳад ва бо стандартҳои мувофиқ барои "Сатҳи 5-и худидоракунӣ" ҳамоҳанг шавад.

Дар аввали соли 2024, мавзӯи таксиҳои роботӣ дубора мавриди таваҷҷӯҳ қарор гирифт. Илон Маск, ки ба назар мерасид аз тиҷорати мошинҳои маъмулӣ ва электрикии Тесла хаста шудааст, таъкид кард, ки ояндаи Тесла на дар фурӯши бештари мошинҳои барқӣ, балки асосан ба зеҳни сунъӣ ва роботика вобаста аст.

Бар хилофи Uber, ки рақиби аслии Тесла дар ин лоиҳа ба ҳисоб меравад, Маск намехоҳад барои пешрафти роботаксиҳо ба седанҳои модели 3 ё мошинҳои SUV мисли модели Y такя кунад. Мутобиқи баёнияи Тесла, ин ширкат умуман ба истеҳсоли мошинҳои нави махсус машғул аст, ки эҳтимолан "Cybercab" номгузорӣ мешаванд.

Пешниҳоди роботаксиҳо ба такмили технологияи Autopilot-и Тесла ва системаҳои ба истилоҳ "идоракунии пурраи худидора" (Full Self-Driving) вобаста буд. Ҳамчунин, омори дақиқ дар мавриди он ки истеъмолкунандагон то чӣ андоза аз ин маҳсулоти навоварона истиқбол мекунанд ва кадом қонунҳои нав дар ин соҳа ҷорӣ хоҳанд шуд, эълон нашудааст.