ХИРАДМАНД БОШУ БЕОЗОР БОШ

Хирадмандӣ ва эҳтиёткорӣ дар гуфтор.

Бештар аз ҳазор сол пеш, Ҳаким Абулқосим Фирдавсӣ, ин нобиғаи сухан ва хирад, дар шоҳасари худ моро ба хирадмандӣ ва эҳтиёткорӣ даъват намуда, чунин фармудааст:

Хирадманд бошу беозор бош,

Ҳамеша забонро нигаҳдор бош.

Ин суханони гаронбаҳо маънои амиқу пандомӯз доранд. Забон яке аз бузургтарин неъматҳоест, ки ба инсон ато шудааст, вале агар аз он нодуруст истифода шавад, метавонад сабаби офатҳои бузург гардад. Ҳаким Фирдавсӣ ба мо таълим медиҳад, ки ҳушёр бошем, бо хирад рафтор кунем ва ҳарфе нагӯем, ки боиси озори дигарон гардад.

Хирадмандӣ на танҳо дар доштани дониш аст, балки дар тавоноии инсон аст, ки ҳар суханашро бо андеша, эҳтиёт ва некбинӣ баён кунад. Инсони бохирад медонад, ки сухан чун шамшер аст – агар бидуни ақл ва мулоҳиза истифода шавад, метавонад дили касеро захмӣ созад. Аз ҳамин рӯ, нигоҳ доштани забон маънои эҳтиром ба дигарон ва ба худ низ ҳурмат доштанро дорад.

Забон метавонад дӯстӣ биофарад, сулҳро тақвият бахшад ва дилҳоро ба ҳам наздик созад. Аммо агар он бо бадгӯӣ, тӯҳмат ва суханони носазо олуда гардад, метавонад нафрат ва кина эҷод кунад. Бинобар ин, инсони оқил пеш аз ҳарф задан андеша мекунад, то ҳеҷ касро озурда насозад ва ҳарфи ӯ барои худ ва дигарон манфиатбахш бошад.

Дар ҷамъбаст, ҳар касе, ки мехоҳад дар зиндагӣ эҳтиром ва обрӯ дошта бошад, бояд ба пандҳои ҳакимон гӯш диҳад. Ба гуфтаи Ҳаким Фирдавсӣ, хирадманд будан на танҳо дониш доштан, балки тавоноӣ дар нигаҳдории забон низ ҳаст. Агар мо забони худро боэҳтиёт истифода барем ва сухани некро интихоб кунем, ҳам дӯстиро ҳифз мекунем ва ҳам зиндагии осуда ва пурбаракат хоҳем дошт.