Пойгоҳи маълумотҳо(датабайз) чист?

Яке аз барномаҳои машҳуртарин дар ҷаҳони компютерӣ пойгоҳи додаҳо мебошад. Шояд шумо низ ин савол дошта бошед, базаи маълумот чист? Бо ворид шудани ин мафҳум дар соҳаи барномаҳо, дар рушди онҳо инқилоб ба вуҷуд омад. Дар айни замон, пайдо кардани барномаҳое, ки пойгоҳи додаҳоро истифода набаранд, хеле душвор хоҳад буд. Агар шумо хоҳед, ки дар бораи пойгоҳи додаҳо ва барномаҳои он маълумоти бештар гиред, мо шуморо даъват мекунем, ки ин мақоларо идома диҳед.

Махзани маълумот (database) маҷмӯи иттилооти муташаккилест, ки мувофиқи қоидаҳо ва тартиби муайян якҷоя нигоҳ дошта мешаванд. Ба ибораи дигар, вақте ки мо маълумотҳои худро ба тартиб ва муташаккилона ҷамъ меорем, мо онро пойгоҳи додаҳо меномем. Тибқи ин таъриф китобчаи телефонӣ ё номгӯи молҳои анбори мағоза низ як навъ махзани маълумот маҳсуб мешавад.

Дар мақолаи дар бораи Mysql, яке аз базаҳои маъруфтарин ва васеъ истифодашавандаро муаррифӣ кардем.

Дар илми информатика, Пойгоҳи додаҳо ба ҷойе дахл дорад, ки дар он иттилооти марбут ба барнома, вебсайт ва ғайра нигоҳ дошта мешавад. Дар асоси қоидаҳое, ки ҳангоми ташкили иттилоот истифода мешаванд, пойгоҳи додаҳо дастрасӣ ва идоракунии иттилооти захирашударо хеле осон мекунад. Истифодаи пойгоҳи додаҳоро ба мо имкон медиҳад, ки маълумоти моро бо тартиби муайян дақиқ нигоҳ дорад. Бо ин, мо метавонем дар муддати кӯтоҳтарин қисман ё ҳамаи ин маълумотро дастрас кунем. Инчунин, истифодаи Пойгоҳи додаҳо ба мо афзалиятҳои дигар медиҳад, аз ҷумла мустақилияти иттилоот, рафъи равандҳои такрорӣ, баланд бардоштани амният, имкони нусхабардории маълумот ва ғайра.

Акнун, ки мо медонем, ки базаи маълумот чист, мо як мисоли оддии онро дида мебароем. Тасаввур кунед, ки шумо дар яке аз маҳаллаҳои Душанбе хона иҷора гирифтанӣ ҳастед. Барои ин ба таври анъанавӣ, шумо бояд ба яке аз мушовирони амволи ғайриманқул дар он минтақа равед. Агенти амволи ғайриманқул ба шумо рӯйхати хонаҳои иҷораро дар ин минтақа пешниҳод мекунад. Ин рӯйхат дорои маълумоти гуногун дар бораи хонаҳои иҷора дар он минтақа, аз ҷумла номи соҳиби хона, суроғаи хона, иҷора, маблағи пасандоз ва ғайра. Дар ин мисол, рӯйхате, ки ба шумо пешниҳод шудааст, махзани маълумоти хонаи иҷора дар он минтақа мебошад.

Ин маълумот метавонад маълумотеро дар бар гирад, ки метавонанд барои корбарон намоиш дода шаванд ва намоиш дода намешаванд. Аз ин рӯ, ҷамъи ин ҷадвалҳо, ки ҳар кадоми онҳо хусусиятҳои гуногуни объектҳоро доранд. Ҳар яке аз ин ҷадвалҳо бо тартиб ва сохтори мувофиқ барои нигоҳ доштани иттилоот тарҳрезӣ шудаанд. Акнун тасаввур кунед, ки агар махзани маълумот намебуд, ин миқдор маълумотро чӣ гуна идора кардан мумкин буд?!

Махзани маълумот ҷузъҳо ва қисмҳои гуногунро дар бар мегирад, ки барои ташкили якҷояи иттилоот масъуланд. Ҳар яке аз ин ҷузъҳо ва бахшҳо вазифаҳо ва номҳои гуногун доранд. Донистани ҳар яке аз ин бахшҳо барои онҳое, ки нақшаи тарҳрезии пойгоҳи додаҳо доранд, муҳим аст. Дар байни истилоҳоти муҳимтарин дар соҳаи тарҳрезии пойгоҳи додаҳо истилоҳҳои зеринро метавон ном бурд:

Ҷадвал(Table): Пойгоҳи дода метавонад як ё якчанд ҷадвал дошта бошад. Ҳар як ҷадвали пойгоҳи додаҳо барои нигоҳ доштани як гурӯҳи иттилоот масъул аст. Ҳар як ҷадвал метавонад якчанд сутун ва сатр дошта бошад.

Сутун: Ҳар як ҷадвали пойгоҳи дода метавонад якчанд сутун дошта бошад. Ҳар як сутун барои нигоҳ доштани арзиши мушаххаси тағирёбанда масъул аст. Масалан, ном, насаб, суроға ва...

Сатр: Ҳар як сатри ҷадвали маълумот сабт мешавад. Ҳар як сабт маҷмӯи маълумотҳоест, ки дар сутунҳои ин ҷадвал баррасӣ мешаванд. Масалан, маълумот дар бораи корбар сабти ҷадвали корбар аст.

Навъи (Намуд): Ҳар як сутун дорои формати мушаххаси додаҳо мебошад, ки онро Навъи меноманд. Маълумот метавонад намудҳои гуногун дошта бошад, аз ҷумла String, Integer ва ғайра.

Объект: Объект мафҳуми умумии он чизест, ки мо ният дорем хосиятҳо ва маълумоти онро дар пойгоҳи додаҳо нигоҳ дорем. Масалан, объект, инсон, муштарӣ ва ғайра намунаи объектест, ки дар базаи маълумот мавҷуд аст, ки ҳар яки онҳо хусусиятҳои худро доранд.

Дар ҳар лаҳзаи ҷаҳони мо миқдори зиёди иттилоот ва додаҳо эҷод карда мешаванд ва сипас байни системаҳои гуногун мубодила мешаванд. Ин маълумот ва додаҳо дар асри коммуникатсия ва технология ҷойгоҳи хеле муҳим доранд. Бо ин мақсад ҳамаи барномасозон бояд донанд, ки database чӣ гуна аст ва аз онҳо барои сохтани барномаҳои амалии онҳо чи тавр истифода бурда метавонанд, Тасаввур кунед, ки ҳамаи ин маълумотҳо бе ягон тартиб дар ҷои бехатари ва қоидахои махсус нигоҳ дошта мешаванд.

Пас мо мехоҳем ба ҳамаи ин маълумот ё як қисми онҳо дастрасӣ пайдо кунем, то онҳоро коркард ва тафтиш кунем. Албатта, чунин кор бе ташкили ин маълумот имконнопазир аст. Аз ин рӯ, барои нигоҳдорӣ ва ташкили информатсия аз базаи маълумот истифода бурдан хеле зарур аст. Бо ин мақсад, системаҳои нави идоракунии пойгоҳи додаҳо бо мақсади ҳалли эҳтиёҷоти мо барои нигоҳ доштани миқдори зиёди иттилоот сохта шудаанд.

Дар ҷаҳони имрӯза, ки ҳама чиз ба маълумот асос ёфтааст, идора ва дастрасии миқдори зиёди иттилоот барои тиҷорат ва таҳиягарон аҳамияти бузург дорад. Маълумотро метавон дар шакли пойгоҳи додаҳо, сохтори файл ва ғайра нигоҳ дошт. Дар робита ба ин, барномаҳои гуногуни пойгоҳи додаҳо барои нигоҳдорӣ ва истихроҷи натиҷаҳо истифода мешавад, ки аз маъмултарин системаҳои идоракунии пойгоҳи додаҳо MySQL, Postgresql мебошанд.

MySQL системаи идоракунии пойгоҳи додаҳост, на забони барномасозӣ. MySQL барои идоракунии маълумот дар дохили пойгоҳи додаҳо забони сохтории дархост (SQL)-ро истифода мебарад.

Мо гуфтем, ки базаи маълумот маҷмӯи иттилооти муташаккилест, ки дар паҳлӯи ҳамдигар дар асоси қоидаҳо ва тартиби муайян нигоҳ дошта мешаванд. Идоракунии иттилооти дар пойгоҳи додаҳо нигоҳ дошташуда аз ҷониби корбарон одатан тавассути системаи идоракунии пойгоҳи додаҳо (DBMS) анҷом дода мешавад. Тавре ки мо дар фасли қаблӣ қайд кардем, MySQL системаи идоракунии пойгоҳи додаҳои релятсионӣ мебошад. Пойгоҳи додаҳои релятсионӣ маҷмӯи хуб ташкилшудаи ҷадвалҳо мебошад, ки ба ҳам пайвастанд ва аз онҳо маълумотро ба осонӣ дастрас кардан мумкин аст.