ЗАХМИ САР ШИФО МЕЁБАД, АММО ЗАХМИ ДИЛ НЕ

Дар замонҳои қадим марди ҳезумшикане зиндагӣ мекард, ки ҳар рӯз ба биёбон мерафт, ҳезум ҷамъ мекард ва онро ба шаҳр оварда мефурӯхт. Бо пули бадастовардааш рӯзгори зану фарзандонашро таъмин мекард.

Рӯзе дар биёбон бо марде ошно шуд, ки дар ҳамон ҷо зиндагӣ мекард. Он марди биёбонӣ бо ҳезумшикан дӯст шуд ва ҳар рӯз дар ҷамъоварии ҳезум ба ӯ ёрӣ мерасонд.

Пештар ҳезумшикан дар як рӯз танҳо як бор ҳезум ба шаҳр мебурд, аммо бо ёрии дӯсти наваш метавонист ҳезуми бештар ҷамъ кунад ва пули зиёдтар ба даст орад.

Рӯзе ҳамсараш аз ӯ пурсид:

— Чӣ шудааст, ки вақтҳои охир ҳар рӯз ҳезуми бештар меоварӣ ва даромадат зиёд шудааст?

Мард ҷавоб дод:

— Дар биёбон бо марде дӯст шудаам. Ӯ бисёр меҳрубон аст ва ҳар рӯз ба ман ёрӣ мерасонад. Ба шарофати кӯмаки ӯ метавонам ҳезуми бештар ҷамъ кунам.

Зан аз шунидани ин суханон хушҳол шуд ва гуфт:

— Пас, чаро як рӯз ӯро ба хонаамон даъват намекунӣ, то меҳмони мо шавад? Охир, хуб аст, ки аз ӯ барои ин ҳама ёриаш миннатдорӣ кунем.

Шавҳар розӣ шуд.

Рӯзи дигар, вақте ҳезумшикан ба биёбон рафт ва бо ёрии дӯсташ ҳезум ҷамъ кард, ба ӯ гуфт:

— Эй дӯсти азиз! Ту ҳар рӯз ба ман ёрӣ мерасонӣ ва ман аз ту бисёр миннатдорам. Мехоҳам имрӯз меҳмони хонаи мо шавӣ, то якҷоя хӯрок бихӯрем.

Марди биёбонӣ аввал розӣ нашуд, аммо ҳезумшикан бисёр исрор кард. Ниҳоят, ӯ даъватро пазируфт ва ҳамроҳи дӯсташ ба хона рафт.

Ҳезумшикан меҳмонро ба ҳуҷра дароварда, дар ҷойи муносибе шинонд. Сипас барои овардани суфра ва хӯрок аз ҳуҷра берун шуд.

Дар ҳамин вақт ҳамсараш аз паси парда ба меҳмон нигарист. Вақте чеҳра ва либоси ӯро дид, ба шавҳараш гуфт:

— Ман гумон мекардам, ки дӯсти ту марди хушлибосу хушқиёфа аст. Аммо ин чӣ гуна одам аст? Ба ҳама чиз монанд аст, ғайр аз одам!

Зан намедонист, ки суханонаш ба гӯши меҳмон мерасанд.

Марди биёбонӣ ин суханони таҳқиромезро шунида, сахт ранҷид. Ӯ бе он ки чизе бигӯяд, аз хона баромад ва ба сӯйи биёбон гурехт.

Вақте ҳезумшикан ба ҳуҷра баргашт, дид, ки меҳмонаш ғайб задааст. Ҳар қадар ҷустуҷӯ кард, ӯро пайдо накард.

Рӯзи дигар ҳезумшикан боз ба биёбон рафт. Ногоҳ дӯсти биёбониашро дид, ки бо табаре дар даст ба наздаш меояд.

Марди биёбонӣ табарро ба ӯ дароз карда, гуфт:

— Ин табарро бигир ва ба сари ман бизан! Агар ин корро накунӣ, ман бо ҳамин табар ба сари ту мезанам!

Ҳезумшикан аз шунидани ин сухан сахт тарсид ва гуфт:

— Эй дӯст! Ин чӣ сухан аст? Чаро бояд ба сари ту табар занам? Ту ба ман ин қадар некӣ кардаӣ. Ман ҳаргиз намехоҳам ба ту зараре расонам!

Аммо марди биёбонӣ аз гуфтааш барнагашт ва боз таҳдид кард:

— Ё ту ба сари ман табар мезанӣ, ё ман ба сари ту мезанам!

Ҳезумшикан ҳар қадар кӯшиш кард ӯро аз ин ният боздорад, фоидае надошт.

Ниҳоят, аз тарси ҷони худ табарро гирифт ва ба сари марди биёбонӣ зад. Сараш захмӣ шуд ва хун ҷорӣ гардид.

Марди биёбонӣ, бо вуҷуди захми сараш, оромона гуфт:

— Акнун бирав! Дигар бо ту коре надорам.

Ҳезумшикан бо дили пур аз тарсу андӯҳ ба хона баргашт ва ин воқеаро ба ҳамсараш нақл накард.

Муддате гузашт.

Рӯзе ҳезумшикан боз дар биёбон бо дӯсти пешинааш рӯ ба рӯ шуд. Аз дидани ӯ хушҳол гардид ва пурсид:

— Эй дӯст! Захми сарат чӣ ҳол дорад? Оё шифо ёфтааст?

Марди биёбонӣ бо андӯҳ ба ӯ нигарист ва гуфт:

— Захми сарам шифо ёфт, аммо захми дилам ҳанӯз шифо наёфтааст!

---

Панди ҳикоят

Ин ҳикоят ба мо меомӯзад, ки сухани ноҷо ва таҳқиромез метавонад ба дили инсон захме гузорад, ки шифо ёфтани он аз захми ҷисмонӣ душвортар бошад.

Марди биёбонӣ ба ҳезумшикан ёрӣ мерасонд ва бо ӯ дӯстии самимӣ дошт. Аммо як сухани таҳқиромези ҳамсари ҳезумшикан чунон дили ӯро ранҷонд, ки ҳатто баъд аз гузаштани муддат онро фаромӯш карда натавонист.

Аз ин рӯ, инсон бояд пеш аз сухан гуфтан андеша кунад ва бо суханони худ дили дигаронро наранҷонад.

Захми тан шояд бо гузашти вақт шифо ёбад, аммо захми забон метавонад солҳо дар дил боқӣ бимонад.

Албатта, ранҷидани марди биёбонӣ рафтори таҳдидомези ӯро сафед намекунад. Ҳангоми ранҷиш низ бояд аз зӯроварӣ худдорӣ кард.

Шарҳи вожаҳо

• Ҳезумшикан — касе, ки ҳезум ҷамъ мекунад ё дарахтро барои ҳезум мебурад.

• Марди биёбонӣ — марде, ки дар биёбон зиндагӣ мекунад.

• Одамони ҳисобӣ — дар ин ҳикоят ба маънои одамони обрӯманд, хушлибос ва хушқиёфа.

• Қиёфа — намуди зоҳирӣ ва чеҳраи инсон.

• Исрор кардан — бо таъкиди зиёд хоҳишеро такрор кардан.

• Таҳқир — паст задан ё беэҳтиромӣ кардани шахс.

• Чок хӯрдан — кафидан ё дарида, захмӣ шудан.

• Захми дил — ранҷу озори рӯҳӣ, ки аз сухан ё рафтори дигарон ба вуҷуд меояд.

Маънои асосии ҳикоят

Инсон метавонад дарди ҷисмониро бо гузашти вақт фаромӯш кунад, аммо сухани сахт ва таҳқири шахси наздик гоҳе муддати дароз дар хотираш боқӣ мемонад.

Пас, забони худро нигоҳ дор, зеро сухане, ки аз даҳон берун шуд, дигар ба осонӣ бозгардонда намешавад.