Оё зеҳни сунъӣ ҷои инсонро мегирад? Нигаронии ман танҳо аз даст рафтани ҷойҳои корӣ нест

Чанд сол пеш, агар мехостед бидонед, ки «оё зеҳни сунъӣ ҷои инсонро мегирад?», эҳтимолан ин саволро дар Google ҷустуҷӯ мекардед, чанд мақола мехондед ва шояд дар ниҳоят аз як мутахассис низ кумак мегирифтед. Аммо имрӯз мумкин аст ҳамин саволро аз як чат-бот пурсед ва дар чанд сония посухи худро бигиред — бидуни он ки ҳатто вориди як вебсайт шавед.

Шояд дар нигоҳи аввал танҳо роҳи дастрасии мо ба иттилоот тағйир ёфта бошад, аммо ман ба ин мавзӯъ аз зовияи тиҷорат (бизнес) менигарам. Қаблан барои қонеъ кардани бисёре аз ниёзҳоямон ба инсонҳо ва тиҷоратҳои гуногун муроҷиат мекардем. Ҳоло як таъминкунандаи нав вориди бозор шудааст, ки метавонад бахше аз ҳамон ниёзҳоро қонеъ гардонад.

Наздик ба ду даҳсола дар роҳандозӣ, идоракунӣ ва рушди тиҷоратҳо фаъолият кардаам ва таносуби «талабот ва пешниҳод» (арза ва тақозо) ҳамеша яке аз мавзӯъҳои муҳиме будааст, ки дар таҳлили бозор ба он таваҷҷуҳ доштам. Барои ҳамин, вақте дар бораи ояндаи зеҳни сунъӣ фикр мекунам, танҳо нигарони аз байн рафтани ҷойҳои корӣ нестам. Саволи муҳимтари ман ин аст, ки зеҳни сунъӣ чӣ гуна вориди бозор шуд, мо — инсонҳо дар рушди он чӣ нақше доштем ва агар рӯзе саҳми бузурге аз пешниҳоди хидматрасониҳоро ба даст орад, ба сари қудрати интихоб ва тасмимгирии мо чӣ меояд?

Зеҳни сунъӣ чӣ гуна вориди зиндагии мо шуд?

Ба назари ман, зеҳни сунъӣ аз ибтидо ҳамчун рақиби касбу кори инсонӣ вориди зиндагии рӯзмарраи мо нашуд. Мисли як тиҷорати муваффақ, он аввал ба ниёзҳои инсон посух дод. Қарор буд корҳои моро тезтар кунад, арзиши баъзе хидматрасониҳоро коҳиш диҳад ва анҷоми фаъолиятҳоеро имконпазир созад, ки қаблан барои онҳо ба кумаки мутахассис ниёз доштем.

• Мехостед матнеро тарҷума кунед? Кумакатон мекард.
• Барои тарроҳии тасвир, таҳияи муҳтаво (контент) ё барномасозӣ ба кумак ниёз доштед? Дар чанд сония посух медод.
• Дунболи идеяе барои тиҷорати худ будед ё мехостед дар бораи як тасмим машварат кунед?Метавонистед соатҳо бо он суҳбат кунед.

Табиист, ки мо аз чунин абзор истиқбол мекунем. Ман худам низ ҳар рӯз аз чанд абзори зеҳни сунъӣ истифода мебарам ва барои баъзе аз онҳо обунаи пулӣ дорам.

Аммо ҳодисаи ҷолиб дар ин ҷост, ки ҳамон абзоре, ки барои кумак ба мо вориди бозор шуд, тадриҷан тавоноии пешниҳоди бахше аз хидматрасониҳоеро пайдо кард, ки худи мо — инсонҳо аз пешниҳоди онҳо даромад мегирифтем. Як тарҷумон, дизайнери графикӣ ё таҳиягари муҳтаворо дар назар гиред.Қаблан муштарӣ барои анҷоми бисёре аз корҳо ба ин мутахассисон муроҷиат мекард. Имрӯз мумкин аст бахше аз ҳамон ниёзро мустақиман бо зеҳни сунъӣ бартараф кунад. Шояд сифати натиҷа ҳамеша ба андозаи кори як мутахассис набошад, аммо агар ниёзи муштариро қонеъ созад, мумкин аст дигар барои он кор маблағ сарф накунад. Аз нигоҳи ман, зеҳни сунъӣ маҳз аз ҳамин нуқта метавонад ба рақиби иқтисодии баъзе касбу корҳо табдил ёбад.

Оё мо — инсонҳо худамон ба рушди рақибамон кумак мекунем?

Ман ҳамеша ба соҳибкорон мегӯям, ки яке аз арзишмандтарин дороиҳои ҳар як ширкат шинохти ниёзи муштариёни он аст. Тасаввур кунед тиҷорате дошта бошед, ки муштариёнаш ҳар рӯз ихтиёран муроҷиат кунанд ва дар бораи мушкилот, хостаҳо, завқҳо, нигарониҳо ва ҳатто идеяҳояшон бо шумо суҳбат кунанд. Барои шинохти бозор чӣ фурсате беҳтар аз ин?

Ҳоло ба рафтори худамон бо чат-ботҳои зеҳни сунъӣ нигоҳ кунем. Мо танҳо чанд саволи илмӣ намепурсем. Дар бораи мушкилоти корӣ ва шахсӣ суҳбат мекунем, тасмимҳоямонро матраҳ мекунем,аз нақшаҳои оянда мегӯем ва ҳатто идеяҳоеро, ки ҳанӯз иҷро накардаем, бо ин абзорҳо дар миён мегузорем. Баъдан дар бораи посухҳое, ки мегирем, аксуламал (фидбек) медиҳем; мегӯем чӣ хуб буд,дар куҷо иштибоҳ кард ва чӣ интизорӣ доштем.

Ин ҳамкориҳо, вобаста ба сиёсатҳо ва танзимоти ҳар як хидматрасонӣ, метавонанд ба ширкатҳои пешниҳодкунанда кумак кунанд, ки ниёзҳои корбаронро беҳтар шиносанд, мушкилоти маҳсулоти худро пайдо кунанд ва хидматрасониҳои навро таوسа диҳанд. Албатта, ин ба маънои истифодаи мустақими тамоми гуфтугӯҳои мо барои омӯзиши моделҳо нест; тарзи истифодаи иттилоот дар хидматрасониҳои гуногун фарқ мекунад.

Аз тарафи дигар, мо бо хариди обуна ва пардохти ҳаққи хидматрасонӣ манбаъҳои молии ин ширкатҳоро низ тақвият медиҳем. Яъне инсонҳо аз як тараф истеъмолкунандаи хидматрасониҳои зеҳни сунъӣ ҳастанд ва аз тарафи дигар, бо иттилоот, рафтор, аксуламал ва пули худ метавонанд ба шинохти бозор ва рушди ширкатҳои пешниҳодкунандаи ин технология кумак кунанд.

Ин ҳодиса дар дунёи тиҷорат чизи аҷибе нест. Муштарии ҳар як маҷмӯа бо харид ва назари худ метавонад ба рушди он кумак кунад. Аммо нигаронии ман дар бораи натиҷаи эҳтимолии ин рушд аст:агар мо ба рушди саноате кумак кунем, ки рӯз то рӯз тавоноии бештаре барои посух додан ба ниёзҳои инсон пайдо мекунад, оё мумкин аст дар оянда талабот ба бахше аз хидматрасониҳое, ки худамон пешниҳод мекунем, коҳиш ёбад?

Масъалаи аслии ман талабот ва пешниҳод аст, на танҳо аз байн рафтани ҷойҳои корӣ

Ман муътақидам, ки доштани маҳорат ба танҳоӣ даромад эҷод намекунад. Мумкин аст солҳо барои омӯзиши як ихтисос талош карда бошед, аммо то замоне ки касе ба хидматрасонии шумо ниёз надошта бошад ва ҳозир набошад барои он маблағ пардохт кунад, он ихтисос ҳатман бароятон даромад намеорад. Ин ҳамон муносибати талабот ва пешниҳод аст: мо — инсонҳо дониш, маҳорат ва неруи кори худро пешниҳод мекунем ва дар муқобил, муштариён дар асоси ниёзи худ барои дарёфти хидматрасонӣ маблағ мепардозанд.

Ҳоло зеҳни сунъӣ вориди ҳамин муносибат шудааст:

• Фарз кунед, як мағоза барои тарҷумаи тавсифи маҳсулоташ ба тарҷумон муроҷиат мекард. Имрӯз мумкин аст тарҷумаи аввалияро бо зеҳни сунъӣ анҷом диҳад ва танҳо барои баррасии матнҳои ҳассос ё тахассусӣ аз тарҷумон кумак гирад. Дар ин шароит тарҷумон пурра ҳазф нашудааст,аммо навъ ва мизони талабот ба хидматрасонии ӯ тағйир ёфтааст.
• Ё як тиҷорати хурдро дар назар гиред, ки қаблан барои тарроҳии ҳар як тасвири таблиғотӣ ба дизайнери графикӣ муроҷиат мекард. Имрӯз мумкин аст баъзе тасвирҳои содаро худаш бо зеҳни сунъӣ омода кунад.

Зеҳни сунъӣ лозим нест тамоми тавоноиҳои як мутахассисро дошта бошад, то ба даромади ӯ таъсир расонад; гоҳе кофист ниёзи муштариро бо сифати қобили қабул ва арзиши камтар бартараф созад.Ин ҳамон нуктаест, ки ба назари ман дар баҳси ояндаи касбу корҳо ба он камтар таваҷҷуҳ мешавад.Мо маъмулан мепурсем, ки оё зеҳни сунъӣ метавонад тамоми корҳои як табиб, барномасоз, муҳосиб ё тарроҳро анҷом диҳад? Аммо саволи иқтисодии ман дигар аст: оё муштарӣ ҳамчунон барои тамоми хидматрасониҳое, ки ин мутахассисон пешниҳод мекунанд, ҳозир ба пардохти маблағ хоҳад буд? Чунки ҳатто коҳиши талабот ба бахше аз хидматрасониҳои як касб низ метавонад ба даромад,кироя (истихдом) ва ояндаи кории афрод таъсир расонад.

Оё ҳамаи касбу корҳо ба як андоза дар маърази ҷойгузинӣ ҳастанд?

Ба назари ман, не. Суръати ҷойгузинӣ то ҳадди зиёд ба навъи кор, хароҷоти истифодаи технология ва шароити бозор вобаста аст. Касбу корҳое, ки натиҷаи онҳо комилан рақамӣ (диҷитол) аст, мумкин аст зудтар таҳти таъсир қарор гиранд. Масалан, зеҳни сунъӣ барои тарҷумаи матн, тавлиди тасвир ё навиштани код ба ҳузури ҷисмонӣ дар маҳал ниёз надорад.

Аммо як устои таъмири таҷҳизоти маиширо тасаввур кунед. Мумкин аст имрӯз коди хатогии як яхдонро ба зеҳни сунъӣ диҳем ва дар бораи сабабҳои эҳтимолии вайроншавӣ маълумот гирем. Бо ин ҳол, санҷиши амалии дастгоҳ, кушодани қисмҳо ва анҷоми таъмир ҳамчунон ба ҳузури мутахассис ва асбобу анҷом ниёз дорад. Барои ҷойгузинии пурраи чунин неру танҳо рушди нармафзор кофӣ нест; ба робототехника, таҷҳизоти ҷисмонӣ, зерсохтор ва сармоягузорӣ низ ниёз дорем.

Аз нигоҳи ман, ба ҳамин далел ҷойгузинии густурдаи бисёре аз касбу корҳои техникӣ ва ҳузурӣ,махсусан дар кишваре мисли Эрон, мумкин аст дертар аз баъзе фаъолиятҳои рақамӣ рух диҳад.Албатта, «дертар» ба маънои «ҳаргиз» нест. Ман наметавонам бо итминон бигӯям, ки касбе, ки имрӯз ба ҳузури инсон ниёз дорад, дар оянда низ ҳатман ба ҳамин шакл боқӣ мемонад.

Оё тахассус ва промптнависӣ метавонанд амнияти кориро эҷод кунанд?

Имрӯз маъмулан фарде, ки тахассуси бештар дорад, метавонад аз зеҳни сунъӣ натиҷаи беҳтар гирад.Масалан, як барномасози ботаҷриба метавонад дастури дақиқтар нависад, коди тавлидшударо баррасӣ кунад ва хатогиҳои онро ташхис диҳад. Ин бартарии муҳим аст.

Аммо ман дар бораи ояндаи ҳамин бартарӣ низ савол дорам. Мо имрӯз гоҳе вақти зиёдеро барои навиштани промптҳои (дастурҳои) дақиқ ва ислоҳи натиҷаи кори зеҳни сунъӣ сарф мекунем. Ҳоло тасаввур кунед, ки пас аз чанд соли дигар ин абзорҳо он қадар пешрафт кунанд, ки барои анҷоми корҳои мураккаб дигар ба дастурҳои тӯлонӣ ва тахассусӣ ниёз надошта бошанд. Агар як фарди ғайримутахассис тавонад танҳо бо чанд ҷумлаи сода ба натиҷаи қобили қабул бирасад, арзиши иқтисодии баъзе маҳоратҳое, ки мо имрӯз барои ҳидояти зеҳни сунъӣ меомӯзем, чӣ тағйир хоҳад ёфт?

Намегӯям тахассус аз байн меравад; чунки дар бисёре аз корҳо ҳамчунон шинохти масъала, ташхиси хато ва пазируфтани масъулият аҳамият дорад. Аммо фикр намекунам, ки мо тавонем танҳо бо омӯзиши як абзор ё маҳорати промптнависӣ ояндаи кории худро кафолат диҳем. Мумкин аст худи зеҳни сунъӣ дар оянда истифода аз зеҳни сунъиро низ содатар кунад.

То имрӯз бозорро кӣ идора мекард: пешниҳодкунанда ё дархосткунанда (муштарӣ)?

Дар ин ҷо мехоҳам ба муҳимтарин бахши дидгоҳам бирасам. Ман дар баррасии тиҷоратҳо ҳамеша ба таносуби қудрат миёни пешниҳодкунанда ва дархосткунанда таваҷҷуҳ мекунам. Дар бисёре аз бозорҳои рақобатӣ, маҳз муштарӣ аст, ки то ҳадди зиёд ба пешниҳодкунанда самт медиҳад. Чаро?Чунки пешниҳодкунандагони гуногун вуҷуд доранд, ки ҳар кадом бо шахсият, тафаккур, завқ, таҷриба ва усули идоракунии гуногун фаъолият мекунанд. Яке сифатро дар авлавият мегузорад, дигаре нархро. Як ширкат ба дастгирии муштариён тамаркуз мекунад ва ширкати дигар суръати пешниҳоди хидматрасониро муҳимтар медонад.

Ин гуногунрангӣ боис мешавад, ки муштарӣ ҳаққи интихоб дошта бошад. Агар аз як пешниҳодкунанда розӣ набошад, метавонад суроғи дигаре равад. Агар интизории ӯ аз сифат ё нарх тағйир ёбад,тиҷоратҳо барои ҳифзи муштарӣ ва саҳми бозор талош мекунанд худро бо он ниёзҳо мутобиқ созанд.Ба ҳамин далел, ман муътақидам, ки дар бисёре аз бозорҳои рақобатӣ ниёз ва интихоби дархосткунанда то ҳадди зиёд рафтори пешниҳодкунандагонро идора мекунад.

Албатта, ин муносибат ҳамеша яктарафа нест. Ширкатҳои бузург, таблиғот, брендҳо ва инҳисорҳо (монополияҳо) ҳамин имрӯз ҳам метавонанд ба интихоби муштарӣ таъсир расонанд. Бинобар ин,намегӯям, ки муштарӣ ҳамеша қудрати мутлақ доштааст. Аммо вуҷуди пешниҳодкунандагони гуногун бо тафаккур ва усулҳои мухталиф маъмулан имкони интихоб ва муқоисаи бештарро дар ихтиёри муштарӣ мегузорад. Ҳоло саволи ман ин аст, ки ояндаи зеҳни сунъӣ ба ин муносибат чӣ таъсире хоҳад гузошт?

Агар қудрати пешниҳод дар ихтиёри шумораи маҳдуди ширкатҳои зеҳни сунъӣ қарор гирад, чӣ мешавад?

Тасаввур кунед, ки дар оянда бахши бузурге аз хидматрасониҳое, ки имрӯз тавассути миллионҳо инсон ва тиҷоратҳои гуногун пешниҳод мешаванд, тавассути шумораи маҳдуди ширкатҳо ва системаҳои зеҳни сунъӣ ироа гарданд. Мумкин аст ҳанӯз абзорҳо ва брендҳои гуногун вуҷуд дошта бошанд, аммо моликияти зерсохторҳо, моделҳои аслӣ ё роҳи дастрасӣ ба муштарӣ дар ихтиёри шумораи маҳдуди маҷмӯаҳо қарор гирад. Дар чунин шароит, оё муштарӣ ҳамчунон ҳамон қудрати интихоби қаблиро хоҳад дошт?

Ин яке аз нигарониҳои аслии ман аст. Чунки агар саҳми бузурге аз пешниҳоди бозор дар ихтиёри шумораи маҳдуд қарор гирад, мумкин аст қудрати тасмимгирӣ аз дархосткунанда ба самти пешниҳодкунанда тағйир ёбад.

Ҳоло як сенарияи дигарро низ тасаввур кунед: агар ин ширкатҳои бузург дар оянда бо ҳар далеле ба самти ҳамоҳангӣ ё ҳамсӯии густурда ҳаракат кунанд, ба сари рақобат ва гуногунрангии воқеии интихобҳо чӣ меояд? Мумкин аст ширкатҳо ҳамчунон номҳои гуногун дошта бошанд, аммо сиёсатҳо ё манфиатҳои муштараки онҳо боис шавад, ки имконоти дар ихтиёри муштарӣ қароргирифта маҳдудтар шавад.

Таъкид мекунам, ки ман намегӯям имрӯз тамоми ширкатҳои зеҳни сунъӣ бо ҳам муттаҳид шудаанд ё моделҳои зеҳни сунъӣ мустақилона тасмим гирифтаанд бозори ҷаҳонро назорат кунанд. Ин ду мавзӯъ бо нигаронии ман фарқ доранд. Ман дар бораи эҳтимоли тамаркузи қудрати иқтисодӣ, моликият ва пешниҳоди хидматрасониҳо ва паёмадҳои ҳамсӯии эҳтимолии ширкатҳои бузург суҳбат мекунам.Чунин вазъият ҳатмӣ нест; рақобат, қонунҳо, технологияҳои нав ва интихоби корбарон метавонанд пеши роҳи тамаркузи қудратро бигиранд. Аммо ба назари ман, сенарияе ҳам нест, ки бидуни андеша аз канори он бигзарем.

Чунки дар сурати ташаккули чунин тамаркуз, мумкин аст ҳодисаи муҳимтаре рух диҳад: ба ҷои он ки танҳо пешниҳодкунанда барои посух додан ба ниёзи муштарӣ талош кунад, худи ӯ қудрати бештаре барои шакл додан ба ниёзҳо ва интихобҳои муштарӣ ба даст орад. Нигаронии ман аз рӯзест, ки пешниҳодкунанда танҳо посухгӯи талабот набошад, балки тавонад масири талаботро низ беш аз гузашта муайян кунад.

Оё нишонаҳои тағйири рафтори мо аз ҳамин имрӯз дида мешаванд?

Ман фикр мекунам бахше аз тағйири рафторамонро ҳамин имрӯз метавонем мушоҳида кунем. Мисоли он ҳамон ҷустуҷӯи содаест, ки дар ибтидои ин мақола гуфтам. Қаблан барои пайдо кардани посухи як савол вориди системаи ҷустуҷӯ мешудем, чанд вебсайтро мекушодем ва аз миёни посухҳои гуногун ба натиҷа мерасидем. Ҳоло мумкин аст саволро аз як чат-бот пурсем ва ҳамон посухеро, ки гирифтаем, кофӣ бидонем.

Ин тағйирот бартариҳои зиёд дорад; вақти камтар мегирад ва дастрасӣ ба иттилоотро содатар мекунад. Аммо аз зовияи бозор, ин маънои онро дорад, ки мумкин аст бахше аз муроҷиати мо ба пешниҳодкунандагони қаблӣ коҳиш ёбад. Аз зовияи рафтори инсон низ саволи дигаре ба миён меояд:вақте бахши бештари иттилоот ва пешниҳодҳои мавриди ниёзамонро аз як миёнарав мегирем, он миёнарав то чӣ андоза метавонад ба интихобҳои мо таъсир расонад?

Албатта, системаҳои ҷустуҷӯӣ низ ҳамеша бетараф набуданд ва чат-ботҳо ҳам метавонанд дидгоҳҳои гуногун пешниҳод кунанд. Манзурам ин нест, ки тамоми интихобҳои имрӯзаи мо тавассути зеҳни сунъӣ идора мешаванд. Аммо тағйири усули ҷустуҷӯ ва дарёфти хидматрасонӣ барои ман нишонаи тағйири муносибати мо бо пешниҳодкунандагони иттилоот ва хидматрасониҳост. Имрӯз мумкин аст ин тағйирот бештар дар ҷустуҷӯ, таҳияи муҳтаво ва баъзе корҳои рақамӣ дида шавад. Аммо оё дар оянда метавонад ба интихоби маҳсулот, тасмимҳои иқтисодӣ, масири касбӣ ва ҳатто таърифи ниёзҳои шахсии мо низ густариш ёбад? Ин ҳамон масирест, ки ман аз он нигаронам.

Оё зеҳни сунъӣ бо тасдиқ кардани мо метавонад вобастагӣ эҷод кунад?

Як мавзӯи дигар низ ҳаст, ки фикр мекунам бояд ҷиддӣ бигирем. Мо — инсонҳо маъмулан дӯст дорем суханамон шунида ва тасдиқ шавад. Вақте касе бо мо розӣ мешавад, мумкин аст эҳсоси беҳтаре пайдо кунем, ҳатто агар назарамон комилан дуруст набошад. Ҳоло тасаввур кунед абзоре ҳамеша дар дастраси шумо бошад, хаста нашавад, бо сабр ба суханҳоятон гӯш диҳад ва гоҳе беш аз ҳад бо шумо мувофиқат кунад. Табиист, ки мумкин аст баъзе афрод ба гуфтугӯ бо чунин абзор таваҷҷуҳи бештар пайдо кунанд.

Дар моҳи апрели соли 2025 ширкати OpenAI яке аз навсозиҳои ChatGPT-ро ба далели посухҳои беш аз ҳад мувофиқ ва хушомадгӯёна ба ҳолати аввала баргардонд. Ин ҳодиса барои ман як нуктаи муҳим дорад: рафторе, ки боиси ризоияти лаҳзавии муштарӣ мешавад, ҳатман ба манфиати он муштарӣ нест.

Аз нигоҳи тиҷорат, табиӣ ва қобили дарк аст, ки ширкатҳо бихоҳанд корбарон аз маҳсулоташон розӣ бошанд ва дубора аз хидматрасониҳояшон истифода баранд. Аммо агар рафтори як абзор тавре бошад, ки беш аз андоза боварҳо ва хостаҳои моро тасдиқ кунад, мумкин аст эътимоди моро афзоиш диҳад, бидуни он ки мо ҳатман тасмимҳои беҳтар бигирем. Ин ба маънои доштани нияти пинҳонӣ ё иродаи мустақил аз ҷониби зеҳни сунъӣ нест. Аммо нишон медиҳад, ки тарроҳии як маҳсулот ва тарзи посух додани он метавонад ба муносибати мо бо он таъсир расонад. Ҳоло агар чунин таъсирро дар канори дастрасии доимӣ, гуфтугӯҳои рӯзона ва афзоиши вобастагии корбарон қарор диҳем, ба назари ман мавзӯъ муҳимтар мешавад.

Оё барои роҳаттар зиндагӣ кардан, тавоноии фикр карданро аз худамон мегирем?

Ман мухолифи истифодаи зеҳни сунъӣ нестам. Тавре гуфтам, худам яке аз истеъмолкунандагони ин технология ҳастам ва аз бартариҳои он истифода мебарам. Аммо гоҳе аз худам мепурсам: агар барои ҳар масъалае, пеш аз он ки худамон фикр кунем, суроғи зеҳни сунъӣ равем, дар дарозмуддат чӣ мешавад? Вақте барои навиштан, таҳлил, банақшагирӣ ва тасмимгирӣ пайваста ба як абзор муроҷиат кунем, мумкин аст тадриҷан баъзе тавоноиҳоямонро камтар машқ диҳем. Албатта, агар аз зеҳни сунъӣ дуруст истифода барем, метавонад натиҷаи баръакс диҳад; яъне кумак кунад бештар биомӯзем, дидгоҳҳои гуногунро шиносем ва беҳтар тасмим бигирем.

Пас нигаронии ман асли истифода аз технология нест. Нигаронии ман аз ҷое оғоз мешавад, ки ба ҷои истифодаи зеҳни сунъӣ барои беҳтар фикр кардан, худи фикр карданро ба он вогузор кунем.

Ин нигаронӣ вақте барои ман ҷиддитар мешавад, ки ба ояндаи бозор низ фикр мекунам. Агар инсонҳо ҳар рӯз бештар ба ин абзорҳо вобаста шаванд ва ҳамзамон саҳми бузурге аз хидматрасониҳо дар ихтиёри шумораи маҳдуди пешниҳодкунандагон қарор гирад, ба сари қудрати интихоби мустақили мо чӣ меояд? Аз як тараф мумкин аст пешниҳодкунанда қудрати бештаре барои таъсиргузорӣ ба ниёзҳо ва рафтори корбарон дошта бошад ва аз тарафи дигар, худи корбарон низ камтар майл дошта бошанд, ки тасмимҳоро бидуни кумаки он абзорҳо баррасӣ кунанд. Ман намегӯям чунин оянда ҳатман рух медиҳад, аммо омезиши ин ду эҳтимолро нигаронкунанда медонам.

Оё зеҳни сунъӣ дар ниҳоят ҷои инсонро мегирад?

Барои ман посухи ин савол як «бале» ё «не»-и сода нест. Мумкин аст зеҳни сунъӣ ҷои баъзе вазифаҳоро бигирад, талаботро барои баъзе ихтисосҳо коҳиш диҳад ва имкониятҳои нави корӣ эҷод кунад. Мумкин аст баъзе аз касбу корҳои техникӣ ва ҳузурӣ низ ба далели хароҷот ва мураккабии ҷойгузинӣ муддати бештар ба инсон вобаста боқӣ монанд. Аммо чизе, ки зеҳни маро бештар ба худ машғул кардааст, фаротар аз ояндаи касбу кор аст.

Мо — инсонҳо аз технологияе истиқбол кардем, ки дар ибтидо мисли як ёрдамчӣ барои бартараф кардани ниёзҳоямон вориди зиндагӣ шуд. Бо истифодаи рӯзона, гуфтугӯҳо, аксуламалҳо ва пардохтҳоямон ба рушди бозори он кумак кардем. Ҳоло ҳамин технология метавонад бахше аз хидматрасониҳоеро пешниҳод кунад, ки қаблан барои гирифтани онҳо ба инсонҳои дигар муроҷиат мекардем. То ин ҷо мо бо як таҳаввулоти бузург дар талабот ва пешниҳод рӯбарӯ ҳастем.

Аммо нигаронии аслии ман аз ояндаест, ки мумкин аст бахши бузурге аз ин пешниҳод дар ихтиёри шумораи маҳдуди ширкатҳо қарор гирад; ширкатҳое, ки бо афзоиши қудрати бозор тавоноии бештаре барои таъсиргузорӣ ба ниёзҳо ва интихобҳои мо пайдо кунанд. Дар чунин оянда, савол танҳо ин нест,ки оё зеҳни сунъӣ ҷои кори инсонро мегирад; савол ин аст, ки оё инсон ҳамчунон нақши аслиро дар ҳидояти ниёзҳо, интихобҳо ва ояндаи худ хоҳад дошт?
Ман зеҳни сунъиро душмани инсон намедонам ва намехоҳам дар бораи ояндае, ки ҳанӯз фаро нарасидааст, ҳукми қатъӣ барорам. Аммо муътақидам, ки бояд ҳамзамон бо истифода аз имкониятҳои ин технология, дар бораи вобастагӣ, тамаркузи қудрати иқтисодӣ ва ҳифзи тафаккури мустақил низ андеша кунем. Чунки шояд бузургтарин хатаре, ки дар оянда бо он рӯбарӯ мешавем,танҳо аз даст додани бахше аз ҷойҳои кориямон набошад. Шояд хатари бузургтар ин бошад, ки барои роҳаттар зиндагӣ кардан, тадриҷан ихтиёри муайян кардани ниёзҳо ва тасмимгирӣ дар бораи ояндаи худамонро ба пешниҳодкунандагоне вогузор кунем, ки қарор буд танҳо ба мо кумак кунанд.