Чаро ҳадаф доштан на ҳамеша кумак мекунад?

(Роҳнамои самимӣ барои душвортарин қарорҳои зиндагӣ)

Аз зиндагӣ чӣ мехоҳед?

Шояд ин савол сода ба назар расад, вале бисёр вақт ҷавоб додан ба он осон нест.

Ман ҳамеша аз ҷавоб додан ба ин савол сахт метарсидам. Метарсидам, ки шояд ҷавобе, ки меёбам, ба роҳе, ки ҳоло пеш гирифтаам, мувофиқат накунад.

Фикр мекунам, бисёре аз мо чунин тарс дорем: мабодо кӯшишҳое, ки кардем, вақте, ки сарф намудем ва хароҷоте, ки бар дӯш гирифтем, ҳама ба самти нодуруст рафта бошанд.

Ҳоло аз ин воқеа тақрибан се сол гузаштааст ва мехоҳам дарсҳоеро, ки омӯхтам, ин ҷо бо шумо дар миён гузорам.

Ман, вақте фикр мекунам ҳадафамро ёфтаам!

Чаро бояд ҳарчи зудтар бифаҳмем, ки аз зиндагӣ чӣ мехоҳем?

Дар ҳеҷ давраи таърих ба андозаи имрӯз ба ҷавоб додан ба ин савол ниёз надоштем. Мепурсед, чаро? Чун дар замоне зиндагӣ мекунем, ки беш аз ҳар вақти дигар метавонем аз фикр кардан дар бораи ин савол канорагирӣ кунем!

Яъне чӣ?

Воситаҳое, ки диққатамонро парешон мекунанд, шабакаҳои иҷтимоии бешуморе, ки рӯз ба рӯз зиёд мешаванд, хабару ҳангомаҳое, ки аз ҳар тараф ба сӯямон мерезанд — ҳамаи ин боис мешавад, ки нафаси осуда кашему ба худ бигӯем:

«Ҳоло ҳам вақт ҳаст, бигзор дар бораи ин саволи душвор фикр накунам».

Агар худамон қарор надиҳем, ки аз зиндагӣ чӣ мехоҳем, эҳтимол дигарон ин корро ба ҷойи мо мекунанд!

Албатта, хуб медонед, ки дигарон ҳеҷ гоҳ аз олами дарунии мо тасаввури дақиқ надоранд. Бештари вақт натиҷаи чунин кор чизе ҷуз пушаймонӣ, ҳасрат ва афсурдагӣ нест.

1. Марҳалаи хомӣ: назари аввалияи ман ба кору зиндагӣ

Таҷриба ба ман нишон дод, ки фарҳанги мо — ҳам дар Эрон ва ҳам берун аз он — ба ҳадаф доштан, махсусан ҳадафҳои дарозмуддат, аз ҳад зиёд аҳамият медиҳад. Кофист дар раванди қабул ба кори ширкатҳои бузург иштирок кунед, то бо ин саволи зоҳиран зебо рӯ ба рӯ шавед:

«Фикр мекунед, пас аз панҷ сол дар куҷо хоҳед буд?»

Ғайр аз ин, дар шабакаҳои иҷтимоӣ одатан касоне, ки ҳадафи бузург доранд, барои он талош мекунанд ва дар ниҳоят муваффақ мешаванд, бештар аз дигарон мавриди таҳсини мардум қарор мегиранд. Ҳамон «орзуи амрикоӣ»!

Гэри Вии азиз яке аз касонест, ки бо дидгоҳҳои нави худ дар бораи муваффақият ба шуҳрати ҷаҳонӣ расидааст. Вале ман шубҳа дорам, ки...

Назари аввалияи ман ба кору зиндагӣ низ аз ҳамин боварии хом сарчашма мегирифт. Вақте ба ёддоштҳои бистсолагиам нигоҳ мекунам, дар бештари онҳо чизе монанди як хатти дароз мебинам. Хатте, ки бояд роҳи зиндагии ман мебуд ва аз аввал то охираш пешакӣ муайян шуда буд:

• Аз 20 то 25-солагӣ таҳсил мекунам.
• Аз 25 то 30-солагӣ кор мекунам.
• Аз 30 то 35-солагӣ тиҷорати худро роҳ меандозам.
• Ва ғайра...

Дар асл, зиндагӣ барои ман ба як силсила марҳалаҳо ё манзилҳое табдил ёфта буд, ки дар синни ҷавонӣ тарҳрезӣ карда будам. Ба гумони худам, барои ояндаам нақша мекашидам.

Аммо оё ман дар бистсолагӣ, бо шинохти маҳдуде, ки аз худ ва ҷаҳони атрофам дорам, метавонам барои сисолагиам нақшаи дуруст тартиб диҳам? Ё беҳтарин роҳро барои худ интихоб кунам?

Гузашти вақт ва рӯйдодҳои нав ба ман чизи дигареро нишон доданд!

2. Марҳалаи пухтагӣ: тағйири дидгоҳ ва арзишҳои дарунии ман

Дарсе, ки аз рӯйдодҳои зиндагӣ гирифтам, ин буд: ҳеҷ кас ба он андозае, ки мо гумон мекунем, барои ояндааш ҳадафи равшан ва сад дарсад дуруст надорад, ҳарчанд шояд вонамуд кунад, ки чунин аст!

Одамон одатан худро ҳамон тавре муаррифӣ мекунанд, ки мехоҳанд дигарон онҳоро бубинанд. Вале воқеият ва он чӣ паси парда аст, метавонад тамоман дигар бошад. Ҷолиб аст, ки шабакаҳои иҷтимоӣ низ ба кумаки мо омадаанд: онҳо имкон медиҳанд, ки танҳо лаҳзаҳои хуби зиндагиямонро бо дигарон мубодила кунем.

Аммо вақте мебинем одамоне, ки онҳоро хушбахт ва ба ҳама чиз расида мепиндоштем, рӯзе даст ба худкушӣ мезананд ё ба гунае аз идомаи зиндагӣ ноумед мешаванд, чӣ мешавад?

Робин Уилямс намунаи равшани касест, ки ҳамаи мо ӯро инсони шоду хушбахт мепиндоштем, то он ки...

Аз ин гуфтаҳо чӣ хулоса мебарорем?

Ин ки мо танҳо нестем. Ҳамаи мо сахт талош дорем бифаҳмем, ки аз зиндагӣ чӣ мехоҳем, чӣ гуна пул кор кунем, чӣ бароямон хуб асту чӣ бад. Ҳама дар ҳоли омӯхтан ва таҷриба кардан ҳастем.

Мэттю Перри, ё ҳамон Чендлери худамон, дар телевизион нақши шахси шӯху хандоварро мебозид, вале дар зиндагии воқеӣ...

Пас, агар фикр мекунед, ки танҳо шумо намедонед бо зиндагиятон чӣ кор кунед, сахт иштибоҳ мекунед.

3. Марҳалаи камолот: назари такмилёфтаи ман ба кору зиндагӣ

Биёед мисоле орам. Фарз кунед, ки дар зиндагӣ барои худ манзиле муайян кардаед. Онро нуқтаи B меномем. Ҳангоми тай кардани роҳ аз нуқтаи A ба B ногаҳон мефаҳмед, ки нуқтаи B он чизе набудааст, ки мехостед. Акнун чӣ кор мекунед?

Одатан одамон дар ин марҳала ба ду гурӯҳ ҷудо мешаванд:

Гурӯҳи аввал: касоне, ки аз тағйир метарсанд ва фикр мекунанд, ки бо иваз кардани роҳ тамоми заҳмату талошҳояшон барбод меравад. Барои ҳамин, ҳарчанд дар умқи дил медонанд, ки ин роҳро дӯст намедоранд, онро идома медиҳанд, то ба нуқтаи B бирасанд.

Гурӯҳи дуюм: касоне, ки омодаанд тағйир кунанд. Онҳо шароити мавҷударо ба назар гирифта, ҷиҳатҳои гуногуни масъаларо месанҷанд ва барои худ манзили дигаре — нуқтаи C — интихоб мекунанд. Сипас ба роҳе қадам мегузоранд, ки қаблан ҳатто дар борааш фикр ҳам накарда буданд.

Шумо ба кадом гурӯҳ дохил мешавед?

Таҷрибаи шахсии ман бо таърифи нави ҳадаф ва оянда

Қарор додам, ки ба ҷойи маҳдуд кардани худ бо ҳадафҳои бузургу дарозмуддат, бештар ҳадафҳои кӯтоҳмуддатро дунбол кунам. Бо ин роҳ метавонам худро беҳтар бишносам ва барои оянда роҳи муносибтареро интихоб намоям.

Ин манам, бо таърифи нави ҳадаф ва оянда!

Душвортарин коре, ки бояд анҷом диҳам, расидан ба ҳадафҳоям нест. Муҳимтар аз он ин аст, ки бо озмоишу хато худро бештар ва беҳтар бишносам. Ин худшиносӣ шояд вақти зиёде гирад, вале дар ниҳоят маро ба ҷойҳое мебарад, ки дӯст медорам.

Агар ҳадафе дошта бошам ва дар роҳ бубинам, ки чизи дигареро дӯст медорам, ба сӯйи он меравам ва аз раҳо кардани ҳадафи пешина наметарсам. Шояд дар ниҳоят мисли дигарон суботу амниятро эҳсос накунам, вале ҳадди ақал дар оянда ҳасрат намехӯрам, ки корҳоеро, ки дӯст медоштам — ё гумон мекардам дӯст медорам — таҷриба накардаам.