ПАНҶ ҚОНУНИ САРВАТ

1. Тилло ба касе ҷалб мешавад, ки даҳяки даромади худро ҷудо карда, ояндаи худ ва оилаашро таъмин мекунад.
2. Тилло барои соҳиби оқиле, ки онро ба тиҷорати фоидаовар сармоягузорӣ мекунад, бо тамоми қувва кор мекунад.
3. Тилло ба муҳофизат ниёз дорад ва аз ин рӯ эҳтиёткорӣ ва маслиҳати одамони оқилро афзал медонад.
4. Тилло намехоҳад дар соҳае кор кунад, ки соҳиби он дар он таҷриба надорад.
5. Тилло аз касоне мегурезад, ки онро ба лоиҳаҳои моҷароҷӯёна мегузоранд ё ба орзуҳои хаёлии зуд сарватманд шудан дода мешаванд.

— Инҳо панҷ қонуни сарватанд, ки падари ман навиштааст. Ман аллакай мутмаин шудаам, ки онҳо аз тилло гаронтаранд ва дар ин бора баъдтар сухан хоҳам гуфт.

Номазир дубора ба падари худ нигарист.

— Ман аллакай дар бораи камбизоатӣ ва ноумедие сухан гуфтам, ки ҷаҳолат ва бетаҷрибагии ман маро ба он оварда расонд. Аммо ҳеҷ ранҷе нест, ки рӯзе ба поён нарасад.

Вақте ки ман ҳамчун нозири ғуломоне, ки дар сохтмони девори берунии шаҳр кор мекарданд, ба кор даромадам, душвориҳои ман низ оҳиста-оҳиста ба поён расиданд.

Қонуни якуми сарватро аз худ карда, ман аз ҳар даромади худ як қисми муайянро сарфа мекардам. Дар аввалин фурсат тангаҳои мисиро ҷамъ карда, баъд ба онҳо тангаҳои нуқра илова мекардам. Ин раванд суст ва душвор буд, зеро ман мехостам зиндагии хуб дошта бошам. Аммо кӯшиш мекардам хароҷоти худро то ҳадди имкон кам нигоҳ дорам, зеро тасмим гирифта будам, ки пас аз даҳ сол бо ҳамон миқдор тиллое, ки падарам ба ман дода буд, назди ӯ баргардам.

Рӯзе яке аз нозирон, ки бо ӯ дӯст шуда будам, аз ман пурсид:

— Ту ҳанӯз хеле ҷавонӣ, вале дар хароҷот бисёр хоксорӣ. Оё як қисми даромадатро пасандоз мекунӣ?

— Бале, — ҷавоб додам ман. — Бузургтарин хоҳиши ман ин аст, ки он тиллоеро, ки падарам ба ман дода буд ва ман аз рӯйи нодонӣ аз даст додам, дубора ба даст оварам.

— Ҳадафи шоиста аст. Оё медонӣ, ки тиллои ҷамъкардаат метавонад барои ту кор кунад ва тиллои бештар ба даст орад?

— Ман аллакай таҷрибаи ғамангезе аз сар гузарондаам. Тиллои падарам аз дастам рафт ва метарсам, ки ин ҳолат боз такрор шавад.

— Агар ба ман бовар кунӣ, ман ба ту меомӯзонам, ки чӣ гуна тиллоро фоидаовар ба кор андозӣ, — гуфт ӯ. — Баъд аз як сол сохтмони девори берунии шаҳр ба анҷом мерасад ва дар даромадгоҳҳои он дарвозаҳои биринҷӣ гузошта мешаванд, то шаҳрро аз душманон муҳофизат кунанд.

Барои сохтани ин дарвозаҳо дар тамоми Нинева металл кофӣ нест. Нақшаи ман оддӣ аст: чанд нафари мо тиллоямонро ҷамъ мекунем ва корвонеро ба конҳои мис ва қалъагӣ, ки аз ин ҷо хеле дуранд, мефиристем. Баъд металлро барои сохтани дарвозаҳо ба шаҳр меорем.

Ҳамин ки подшоҳ фармони сохтани дарвозаҳоро диҳад, танҳо мо метавонем металлро таъмин кунем ва ӯ барои он нархи баланд хоҳад пардохт. Агар подшоҳ аз мо металл нахарад, мо метавонем онро дар бозор бо фоида фурӯшем.

Дар пешниҳоди ӯ ман имкони истифода бурдани қонуни сеюми сарватро дидам ва бо маслиҳати марди оқил маблағгузорӣ кардам.

Ман ноумед нашудам.

Корхонаи мо муваффақ шуд ва пасандози тиллои ман баъд аз ин муомила ба таври назаррас афзоиш ёфт.

Баъдтар ман дар ҳайати ҳамин гурӯҳ дар дигар лоиҳаҳо низ иштирок кардам. Ҳамсафарони ман дар масъалаи сармоягузории фоидаовар одамони доно буданд.

Пеш аз ҳар амалиёти нав онҳо ҳама чизро бодиққат ба нақша мегирифтанд, то сармояи худро зери хатари нолозим нагузоранд ва фоидаи бештар ба даст оранд.

Албатта, корҳои беандешае чун пойгаи аспҳо ё тиҷорати шубҳаноке, ки ман дар аввал аз сабаби бетаҷрибагӣ ба онҳо даст зада будам, бо чунин одамон ҳеҷ гоҳ рух намедод. Онҳо ҳар гуна фиребу қаллобиро зуд ошкор мекарданд.

Бо ин одамон ман омӯхтам, ки сармояи худро бехатар ва фоидаовар истифода барам.

Дар тӯли солҳо сарвати ман бо суръати зиёд афзоиш ёфт. Ман на танҳо тиллои гумкардаамро дубора ба даст овардам, балки онро чандин маротиба афзун кардам.

Дар тамоми роҳи худ — дар нобарориҳо ва пирӯзиҳо, дар таҷрибаҳои талх ва муваффақиятҳо — ман ҳикматеро, ки падарам дар шакли панҷ қонуни сарват ба ман дода буд, санҷидам. Ва он ҳеҷ гоҳ маро ноумед накард.

Барои касоне, ки ин қонунҳоро намедонанд, тилло на ба осонӣ меояд ва агар биёяд ҳам, зуд аз даст меравад. Аммо барои касе, ки ин қонунҳоро эҳтиром мекунад, тилло ба ғуломи фармонбардор табдил меёбад.

Номазир суханашро ба поён расонда, ба ғуломе, ки каме дуртар истода буд, ишора кард.

Ғулом се халтаи вазнини чарминро бардошта, ба назди ӯ омад.

Номазир яке аз халтаҳоро гирифта, дар назди падараш ба замин гузошт ва гуфт:

— Шумо ба ман як халта тиллои бобилӣ дода будед. Ман акнун ба шумо як халта тиллои Ниневаро бармегардонам, ки аз рӯйи вазн ба он баробар аст. Фикр мекунам, ҳама розӣ мешаванд, ки ин мубодилаи баробар аст.

Шумо ба ман тахтаи гилине додед, ки дар он суханони оқилона навишта шуда буданд. Ба ивази он ман ба шумо ду халта тиллои дигар медиҳам.

Бо ин суханон ӯ ду халтаи дигарро аз ғулом гирифт ва назди пойҳои падари худ гузошт.

— Бо ин корам мехоҳам ба шумо исбот кунам, ки ҳикматро аз тилло хеле болотар медонам. Магар ҳикматро бо халтаҳои тилло чен кардан мумкин аст?

Агар ҳикмат набошад, тилло зуд нобуд мешавад. Аммо шахси оқил на танҳо тиллоро нигоҳ медорад, балки онро зиёд ҳам мекунад. Ин се халта далели равшани онанд.

Бовар кунед, падар, ман аз он қаноатмандии бузург ҳис мекунам, ки тавонистам имрӯз дар назди шумо истода бигӯям: ба шарофати ҳикмати шумо ман шахси сарватманд ва соҳибэҳтиром шудам.

Падар дасташро ба сари Номазир гузошт.

— Ту ҳамаи дарсҳоро хуб омӯхтӣ. Ман воқеан шодам, ки писаре дорам, ки метавонам сарвати худро ба ӯ бовар кунам.

Калабаб ҳикояашро ба охир расонд ва ба шунавандагонаш бо диққат нигарист.

— Қиссаи Номазир барои шумо чӣ маъно дорад? — пурсид ӯ. — Чанд нафари шумо метавонед назди падари худ ё падари ҳамсаратон рафта, дар бораи идоракунии оқилонаи пасандозҳои худ ҳисобот диҳед?

Агар ба онҳо чунин гӯед, ин пиронсолон чӣ фикр мекунанд:

«Ман бисёр сафар кардам, бисёр чизҳоро омӯхтам, сахт меҳнат кардам ва даромади зиёд ба даст овардам. Аммо мушкил дар он аст, ки ҳоло тиллои хеле кам дорам. Як қисми онро оқилона сарф кардам, қисми дигарро барои хоҳишҳои худ харҷ намудам, вале бештар аз ҳама тиллоеро аз сабаби беақлии худ аз даст додам».

Оё шумо ҳоло ҳам фикр мекунед, ки танҳо тақдир сабаб мешавад, ки як кас сарватманду дигаре камбағал бошад?

Агар чунин фикр кунед, хато мекунед.

Одам вақте сарватманд мешавад, ки панҷ қонуни сарватро донад ва онҳоро риоя кунад.

Азбаски ман дар ҷавонӣ ин қонунҳоро омӯхтам ва риоя кардам, ба тоҷири муваффақ табдил ёфтам. Дар ин ҷо тасодуф ва хоҳиши тақдир нақши асосӣ надоранд.

Сарвате, ки зуд пайдо мешавад, метавонад ҳамон қадар зуд аз байн равад. Аммо сарвате, ки ба соҳиби худ шодиву қаноатмандии ҳақиқӣ меорад, тадриҷан ва дар натиҷаи дониш, хирад ва меҳнат ба вуҷуд меояд.

Пул ба даст овардан барои шахси андешаманд кори номумкин нест. Аммо нигоҳ доштани он ва афзун кардани он ба ҳар кас муяссар намешавад.

Донистани панҷ қонуни сарват метавонад ба ҳар кас подоши фаровон диҳад.

Ҳар яке аз ин панҷ қонун маънои амиқ дорад. Аз ин рӯ, кӯшиш кунед ҳар он чизеро, ки мегӯям, бодиққат дар хотир нигоҳ доред.

Ман ин қонунҳоро аз ёд медонам, зеро ҳанӯз дар ҷавонӣ ҳикмат ва арзиши онҳоро дарк карда будам ва медонистам, ки бояд онҳоро калима ба калима аз ёд кунам.

ҚОНУНИ ЯКУМИ САРВАТ

Тилло ба касе ҷалб мешавад, ки даҳяки даромади худро барои таъмини ояндаи худ ва оилааш сарфа мекунад.

Ҳар касе, ки пайваста даҳяки маблағи бадастовардаи худро ҷудо карда, онро оқилона сармоягузорӣ мекунад, тадриҷан пасандозҳои худро ба сарвати бузург табдил медиҳад.

Ин сарват дар оянда ба ӯ даромад меорад ва вақте ки худи ӯ дигар имкони меҳнат кардан надорад ё аз дунё меравад, барои таъмини оилааш кафолат мешавад.

Ин қонун мегӯяд, ки тилло ба чунин шахс ҷалб мешавад.

Ман метавонам инро бо таҷрибаи зиндагии худ тасдиқ кунам.

Ҳар қадаре ки тиллои бештар ҷамъ кунам, ҳамон қадар он бо майли бештар барои ман кор мекунад ва зиёд мешавад.

Тиллое, ки ман сарфа мекунам, боз тиллои бештар ба даст меорад.

Ин аст маънои қонуни якуми сарват.

ҚОНУНИ ДУЮМИ САРВАТ

Тилло барои соҳиби оқиле, ки онро ба тиҷорати фоидаовар сармоягузорӣ мекунад, бо тамоми қувва кор мекунад.

Дар ҳақиқат, тилло коргари арзишманд аст. Дар аввалин имконият он майл дорад, ки афзоиш ёбад. Ба ҳар касе, ки сарфа кардани тиллоро омӯхтааст, имконият дода мешавад, ки онро ба тиҷорати фоидаовар сармоягузорӣ кунад. Даромад дар тӯли солҳо метавонад беандоза афзояд.

ҚОНУНИ СЕЮМИ САРВАТ

Тилло ба муҳофизат ниёз дорад ва аз ин рӯ эҳтиёткорӣ ва маслиҳати одамони оқилро афзал медонад.

Тилло ба соҳиби эҳтиёткор майл мекунад, ҳамон тавре ки аз соҳиби бепарво мегурезад. Одаме, ки барои тарзи дурусти сармоягузорӣ аз шахсони оқил маслиҳат мегирад, метавонад на танҳо сарвати худро ба андозаи зиёд афзоиш диҳад, балки онро бехатар нигоҳ дорад.

ҚОНУНИ ЧОРУМИ САРВАТ

Тилло дар соҳае кор карданро намеписандад, ки соҳиби он дар он дониш ва таҷриба надошта бошад.

Барои шахсе, ки тилло дорад, вале дониши идора кардани онро надорад, муайян кардани он ки кадом соҳаҳои сармоягузорӣ фоидаовартаранд, душвор аст. Аз ин рӯ, ӯ метавонад ба овозаҳо дода шуда, дар интихоби худ хато кунад ва сармояашро аз даст диҳад.

Сармоягузори бетаҷриба, ки танҳо ба андешаи худ такя мекунад, метавонад маблағашро ба корхонаҳое гузорад, ки дар бораи фаъолияти онҳо ҳеҷ тасаввуроте надорад ва баъд барои хатогиҳои худ бо сарвати худ пардохт кунад.

Оқил касест, ки ба маслиҳати одамоне гӯш медиҳад, ки чӣ гуна идора кардани тиллоро медонанд.

ҚОНУНИ ПАНҶУМИ САРВАТ

Тилло аз касоне мегурезад, ки онро ба лоиҳаҳои моҷароҷӯёна мегузоранд ё ба орзуҳои хаёлии зуд сарватманд шудан дода мешаванд.

Дурнамои ҷолиб ба соҳиби тилло сарвати нав ваъда медиҳад. Ғояҳои моҷароҷӯёна бисёр ҷолиб менамоянд, зеро онҳо фоидаи фаврӣ ва калон ваъда медиҳанд.

Дар чунин ҳолат ба маслиҳати одамони оқил гӯш додан зарур аст, зеро онҳо медонанд, ки дар паси чунин нақшаҳо чӣ гуна хатарҳо пинҳонанд.

Қаллобони Ниневаро фаромӯш накунед, ки одамони зудбоварро ба осонӣ фиреб дода, онҳоро ба муомилаҳои шубҳанок ҷалб мекарданд.

Дар ҳамин ҷо ман ҳикояҳои марбут ба қонунҳои ҷамъоварии сарватро ба поён мерасонам. Бо нақл кардани онҳо ман сирри муваффақияти худро ба шумо ошкор кардам.

Дар ҳақиқат, инҳо сирр нестанд, балки ҳақиқатҳое мебошанд, ки ҳар кас бояд онҳоро омӯзад.

Мо пагоҳ дар Бобил хоҳем буд. Ана! Он оташеро, ки ҳамеша дар болои маъбади Бел месӯзад, мебинед? Ин рамзи шаҳри тиллоист.

Фардо ҳар яки шумо соҳиби тиллое мешавед, ки онро бо меҳнати ҳалолу софдилона ба даст овардаед.

Вақте ки вақти ҳисобот додан мерасад, ки тиллои худро чӣ гуна истифода бурдед, ба мо чӣ мегӯед?

Агар дар байни шумо касоне бошанд, ки ба мисли Номазир як қисми тиллоро ҳамчун сармояи ибтидоӣ барои сохтани сарвати худ истифода баранд ва ба ҳикмати падари ӯ Аркад пайравӣ кунанд, пас баъд аз даҳ сол онҳо низ мисли писари Аркад одамони сарватманд ва соҳибэҳтиром хоҳанд шуд.

Амалҳои оқилонаи мо дар зиндагӣ моро ба шодиву қаноатмандӣ мерасонанд. Баръакс, беэҳтиётӣ моро ба шикаст ва ранҷ мебарад. Инро набояд фаромӯш кард.

Аз ҳама бештар он нокомиҳое моро азият медиҳанд, ки ба имкониятҳои аз дастрафта вобастаанд — корҳое, ки метавонистем анҷом диҳем, вале анҷом надодем.

Сарвати Бобил беохир аст ва ҳеҷ кас андозаи онро муайян карда наметавонад. Ҳар сол он бештар мешавад. Мисли ганҷинаҳои ҳар сарзамини дигар, он подоши саховатманд барои одамони амалкунанда аст.

Орзуҳои шумо неруи бузург доранд.

Ин неруро бо дониши панҷ қонуни сарват якҷо кунед ва ганҷҳои Бобил аз они шумо хоҳанд шуд.