Донишҷӯи некӯкор ва марди бахил

Рӯзе донишҷӯи некӯкоре, ки зиндагии бисёр камбағалона дошт, ба дари хонаи марди сарватманд, вале бахиле рафт.

Донишҷӯ дарро кӯфт. Вақте соҳиби хона берун омад, бо эҳтиром гуфт:

— Эй хоҷа! Шунидаам, ки ту як қисми молу сарвати худро барои кӯмак ба ниёзмандон ҷудо кардаӣ. Ман низ шахси ниёзмандам ва дар зиндагӣ ба мушкилоти сахт дучор шудаам. Умед дорам, ки ба ман ҳам ёрӣ мерасонӣ.

Марди бахил, ки намехост аз молаш чизе бидиҳад, баҳонае ёфту гуфт:

— Дуруст шунидаӣ. Ман як қисми моламро барои кӯмак ҷудо кардаам, аммо онро танҳо ба одамони нобино медиҳам. Ту бошӣ, чашмони бино дорӣ!

Донишҷӯ аз ин сухан ранҷид, вале бо оромӣ ва зиракӣ ҷавоб дод:

— Эй хоҷа! Ту хато мекунӣ. Нобинои ҳақиқӣ ман ҳастам!

Марди сарватманд ҳайрон шуд ва пурсид:

— Чӣ гуна? Магар ту намебинӣ?

Донишҷӯ гуфт:

— Ман аз он ҷиҳат нобино ҳастам, ки аз Худованд, ки рӯзидиҳандаи ҳақиқии ҳамаи бандагон аст, рӯй гардонда, барои ёрӣ хостан ба дари шахси бахиле монанди ту омадаам!

Ин суханро гуфту рӯй гардонд ва аз он ҷо рафт.

Марди сарватманд аз шунидани ин ҷавоби пурмаъно сахт таъсир ёфт. Вай фаҳмид, ки бо бахилии худ чӣ гуна дили як шахси ниёзмандро озурдааст.

Дарҳол аз паси донишҷӯ давид ва гуфт:

— Эй ҷавон! Баргард! Ман аз сухани худ пушаймонам. Ҳар чӣ мехоҳӣ, ба ту медиҳам!

Аммо донишҷӯ дигар барнагашт. Ҳарчанд марди сарватманд аз ӯ хоҳиш кард, ҷавон пешниҳоди ӯро қабул накард ва роҳи худро идома дод.

Панду ҳикмати ҳикоят

Ин ҳикоят ба мо чанд дарси муҳим меомӯзад:

1. Бахилӣ хислати нописанд аст. Сарват вақте арзиш пайдо мекунад, ки инсон аз он барои корҳои нек ва ёрӣ ба ниёзмандон истифода барад.

2. Шарафи инсон аз молу сарват болотар аст. Донишҷӯ бо вуҷуди ниёзмандӣ нахост барои гирифтани кӯмак таҳқир шавад.

3. Худованд рӯзидиҳандаи ҳақиқист. Инсон метавонад аз дигарон ёрӣ бихоҳад, аммо набояд умеди худро танҳо ба дасти мардум бандад.

4. Сухани ҳақ метавонад дили инсонро дигар кунад. Ҷавоби донишҷӯ сабаб шуд, ки марди бахил аз рафтори худ пушаймон гардад.

Маънои калимаҳои душвор

• Толибилми солиҳ — донишҷӯи некӯкор ва парҳезгор.

• Бахил — шахси хасис, касе, ки аз додани мол худдорӣ мекунад.

• Арбоби истеҳқоқ — шахсоне, ки сазовори гирифтани кӯмак ҳастанд.

• Мустаҳиқ — ниёзманд, сазовори ёрӣ.

• Фурӯмонда — дармонда, гирифтори мушкилӣ.

• Раззоқи ҳақиқӣ — Худованд, ки рӯзии ҳамаи мавҷудотро мерасонад.

• Мутаассир шуд — таъсир гирифт, дилаш нарм шуд.

• Дараҷаи қабул наёфт — хоҳишаш пазируфта нашуд.

Хулоса: «Бойигарии ҳақиқӣ дар бисёрии мол нест, балки дар саховатмандӣ ва бузургии дил аст».