РИВОЯТ АЗ ҲАЁТИ АБДУРАҲМОНИ ҶОМӢ

Рӯзе Ҷомӣ аз назди бозор мегузашт. Дар роҳ дид, ки гурӯҳе аз шогирдон бо устоди худ баҳс доранд. Онҳо аз Ҷомӣ хоҳиш карданд, ки ба баҳси онҳо ҳукм диҳад.

Яке аз шогирдон бо ифтихор гуфт:

— Эй устоди бузург, ман тамоми китобҳои илмиро хондаам ва дигар чизе намондааст, ки надонам!

Ҷомӣ бо табассум ба ӯ нигарист ва гуфт:

— Пас, бигӯ, чи чиз аз ҳама душвортар аст?

Шогирд каме андешид ва гуфт:

— Аз ҳама душвортар — фаҳмидани илми осмон аст.

Ҷомӣ оромона гуфт:

— Не, фарзанд, аз ҳама душвортар — фаҳмидани худи инсон аст. Агар касе худро шиносад, тамоми оламро мешиносад.

Он гоҳ рӯ ба шогирдон оварда гуфт:

— Илм на танҳо донистани китобҳост, балки одоб, хулқ ва шинохти нафс ҳам илмест.

Он шогирд сар ба зери по андохт ва аз он рӯз фурӯтану хоксор гашт.

Панд аз ривоят:

“Касе, ки худро шиносад, ҷаҳони маъниро фаҳмида метавонад.”

Илм бе одоб — чароғест бе нур.