БЕҲТАРИН БОШ!

Соати тарбиявӣ доштем. Аз талабагон як-як мепурсидам, ки дар оянда кадом касбро интихоб хоҳанд кард. Бисёриҳо шармгинона ҳарф мезаданд. Шарми онҳо аз ин ҳисоб буд, ки агар касби муҳимеро номбар мекарданд, дигар ҳамсинфон бо ҳар гуна садоҳои ҳамоҳанг ҳайрати худро ифода карданӣ мешуданд ва ё умуман писханд мезаданд. Онҳо рафиқони худро ба касби номбар кардаашон сазовор намедиданд. Дар ин миён танҳо ба посухи чанд нафар вокунише нишон дода нашуд.

Дар поёни суҳбат ба онҳо гуфтам, ки инсоният ба намояндагони ҳамаи касбу корҳо эҳтиёҷ дорад ва муҳимтар аз ҳама ин аст, ки ҳар касе дар касби худ мутахассис бошад. Агар мо касби хуберо интихоб намуда, талаботи онро дар пояи баланди касбӣ иҷро накунем, аз он касбу кор ба инсонҳо манфиате намерасад. Аслан ҳамаи ихтисосҳо хубанд, аммо талаботи oнҳо бояд дар сатҳи зарурӣ иҷро гардад.

Дар ин маврид ман аз суханони Дуглас Маллок ёдовар шудам, ки он сатрҳоро талабагон ҳамзамон ба дафтарҳои худ қайд мекарданд. Маллок гуфтааст:

«Агар натавонӣ, ки дар кӯҳи баланд дарахти арчае бошӣ, дар миёни водӣ буттае шав. Аммо талош бикун, то беҳтарин буттаи он мавзеъ бошӣ!
Агар буттае нашудӣ, майсае шав, то манзараеро зебо бисозӣ!
Агар гули хушбӯе шуда натавонӣ, най бишав. Аммо дар талоши он бош, ки ангуштнамои найзор бошӣ! Ҳама киштирон намешаванд, аммо маллоҳ будан ногузир аст. Дар ин дунё барои ҳар яки мо корҳои хурду бузурге ҳаст, ки бояд анҷом дода шаванд.
Нахустин коре, ки бояд анҷом диҳем, ҳамон корест, ки ба мо наздиктар аст.
Агар наметавонӣ шоҳроҳе бошӣ, пайроҳа шав!
Агар наметавонӣ офтоб бошӣ, ситора шав! Меъёр аз бурдану бохтан иборат нест!
Меъёр он аст, ки ҳар чӣ бошӣ, беҳтаринаш бош!»

Новобаста ба он ки инсон, бахусус мусулмон, намояндаи кадом касбу кор аст, бояд масъулияти худро дар беҳтарин ва зеботарин сурат ба анҷом расонад. Паёмбари акрам (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) низ дар як ҳадисе ба ин маънӣ ишорат намуда, фармудаанд: «Худованд зебост, зебоиро дӯст медорад».

Ҳадиси шарифро бо ҳарфҳои чашмрас ба тахтаи синф навишта, пурсидам:

– Акнун кӣ мегӯяд, ки аз ин дастури набавӣ чӣ маъние бармеояд?

Ба ин савол Маҳмуд, ки ҳамсинфон ӯро «файласуф» меномиданд, чунин посух дод:

– Муаллим, доираи маънии ин ҳадис он қадар васеъ аст, ки тамоми ҷанбаҳои ҳаёти моро дарбар мегирад. Яъне бояд ҳамаи кору фаъолияти мо, аз рафтору гуфтор сар карда, то ҷузъитарин амалҳоямон; нишастану бархостан, табассум кардану хандиданамон ҳам зебову бамаврид бошад. Ба фикри ман, ҳатто бояд дафтару китоб ва дигар ашёи хониши мо тозаву ботартиб бошанд.

– Офарин, Маҳмуд! - гуфтам ман. - Беҳуда туро файласуф намегуфтаанд. Албатта, ҳамаи он зебоиҳое, ки моро иҳота кардаанд, дар ҳадис зикр шудааст. Яъне мусулмон бояд бо амалҳои зебову шоистааш шинохта шавад. Тамоми кору фаъолияташ бояд дар беҳтарин ва олитарин сурат анҷом пазирад.