Ҳазор гумбаз

Дар замонҳои хеле қадим, дар биёбони васеъ шаҳри хурде буд. Он ҷо мардум бо меҳнат зиндагӣ мекарданд, вале рӯзе шоҳи шаҳр гуфт:

— Ман мехоҳам, ки шаҳри мо зеботарин дар ҷаҳон шавад!

Ӯ устоҳо ва меъморони беҳтаринро даъват кард. Онҳо бо хишти хом ва гил масҷид, мадраса, хона ва қалъа сохтанд. Вақте ки кор ба поён расид, дар рӯйи осмон садҳо гумбаз мисли тулӯи офтоб медурахшиданд.

Рӯзе яке аз мусофирон аз дур ба шаҳр нигарист ва гуфт:

— Ин чӣ зебоӣ аст! Аз дур мисли садҳо офтоб медурахшад!

Мардум гуфтанд:

— Ин Хива аст — шаҳри ҳазор гумбаз!

Аз ҳамон вақт то имрӯз Хива бо гумбазҳои кабуду сабз, масҷиду мадрасаҳои куҳан ва роҳҳои хомаш машҳур аст. Ҳар як гумбази он нишонаи дониш, имон ва ҳунари мардумаш мебошад.

Гумбази зебо аз хишт сохта мешавад, вале шаҳри ҳақиқӣ бо дониш, меҳнат ва ягонагӣ бунёд меёбад.