ДОСТОНИ МЎСО ВА ШУБОН

Мўсо (а) чўпонеро дид, ки бо Худованд розу ниёз мекард ва бо забону фикри содаи худ замзама менамуд:

–Эй Худо! Ту куҷо ҳастӣ, ки ба ту хидмат кунам, саратро шона кунам, хонаатро бирўбам, кафш ба поят кунам, дастҳоятро бибўсам, поятро бимолам, рахти хобатро паҳн кунам! Эй Худои ман! Ҷони ману фарзандону хонаамон фидои ту! Бузҳои ман ба қурбонии ту! Ту куҷо ҳастӣ. Агар бемор шавӣ, туро парасторӣ мекунам, агар танҳо шудӣ, ғамхори ту мешавам.

Дид Мўсо як шубонеро ба роҳ,

К-ў ҳамегуфт: «Эй Худову эй Илоҳ!

Ту куҷоӣ, то шавам ман чокарат,

Чоруқат дўзам, кунам шона сарат.

Ҷомаат шўям, шапушҳоят кушам,

Шир пешат оварам, эй муҳташам!

Дастакат бўсам, бимолам поякат,

Вақти хоб ояд, бирўбам ҷоякат.

Эй фидои ту ҳама бузҳои ман,

Эй ба ёдат ҳай-ҳаю ҳайҳои ман».

Мўсо (а), ки ин гуфтаҳоро шунид, дар хашм шуду аз шубон пурсид:

– Бо кӣ сухан мегўйӣ?

Гуфт: «Бо он кас, ки моро офарид,

Ин замину чарх аз ў омад падид».

Мўсо (а) ба он марди содадил ғазаб карду гуфт:

–Магар кофир шудаӣ? Худо монанди мо нест, ки ҳоҷат ба парасторию ғамхорӣ дошта бошад, ё пойафзор бихоҳад, ё рахти хоб лозимаш бошад.

Гуфт Мўсо: «Ҳой, бас мудбир шудӣ,

Худ мусулмон ношуда, кофир шудӣ.

Ин чӣ жож аст? Ин чӣ куфр асту фушор?

Пунбае андар даҳони худ фашор.

Ганди куфри ту ҷаҳонро ганда кард,

Куфри ту дунёи динро жанда кард.

Чоруқу потоба лоиқ мар турост,

Офтоберо чунинҳо кай равост?

Гар набандӣ з-ин сухан ту ҳалқро,

Оташе ояд, бисўзад халқро».

Агар ин гуна сухан бигўйӣ, дунё хароб мешавад.

Оташе меояду ҳама мардумро месўзонад. Ин қадар ёва нагўй! Дўсти нодон бадтар аз душман аст!

Чўпон аз тарси хашми Худованд фарёд зад:

– Эй Мўсо, ту бо ин сарзанишҳо ҷони маро сўхтӣ ва даҳонамро аз пушаймони дўхтӣ!

Он гоҳ ҷомаи худро дариду гиребончок сар ба биёбон гузошт.

Худованд ба Мўсо (а) гуфт:

– Ин чӣ коре буд, ки кардӣ? Ту бандаи маро озурдӣ!

Ваҳй омад сўйи Мўсо аз Худо:

«Бандаи моро зи мо кардӣ ҷудо.

Ту барои васл кардан омадӣ,

Ё барои фасл кардан омадӣ?

Ҳар касеро сирате бинҳодаам,

Ҳар касеро истилоҳе додаам.

Дар ҳаққи ў мадҳу дар ҳаққи ту зам,

Дар ҳаққи ў шаҳду дар ҳаққи ту сам.

Мо барӣ аз поку нопокӣ ҳама,

Аз гаронҷониву чолокӣ ҳама.

Ман накардам амр, то суде кунам,

Балки то бар бандагон ҷуде кунам.

Ҳиндувонро истилоҳи ҳинд мадҳ,

Синдиёнро истилоҳи синд мадҳ.

Ман нагардам пок аз тасбеҳашон,

Пок ҳам эшон шаванду дурфишон.

Мо забонро нангарему қолро,

Мо равонро бингарему ҳолро.

Худованд ба Мўсо (а) гуфт:

–Ман ба халқ ниёз надорам. Онҳоро аз роҳи бахшиш зиндагӣ додам. Табъи ҳар кас хоси худи ўст, ҳар кас бо забони худ ва бо фаҳми худ ба ман розу ниёз мекунад. Ҳиндӣ бо забони худ ва эронӣ бо забони худ.

Ман муҳтоҷи ситоиш нестам. Инҳо одоби мардуми рўзгор аст. Ман ба қалби поку нияти хуб нигоҳ мекунам:

Мўсиё, одобдонон дигаранд,

Сўхтаҷону равонон дигаранд.

Ошиқонро ҳар нафас сўзиданист,

Бар деҳи вайрон хироҷу ушр нест.

Гар хато гўяд, варо хотӣ магў,

Гар бувад пурхун шаҳид, ўро машў.

Хун шаҳидонро зи об авлотар аст,

Ин хато аз сад савоб авлотар аст.

Миллати ишқ аз ҳама динҳо ҷудост,

Ошиқонро миллату мазҳаб Худост.

Сипас Худованд ба Мўсо фармон дод, ки ў чўпонро биёбад ва аз ў узр бихоҳаду дилҷўйӣ кунад. Ба ў бигўяд, ки ба ҳар забону ҳар гуна, ки дилаш мехоҳад, бо ман гуфтугў кунаду хоҳиши худро бозгў намояд. Худованд забони хос интихобкарда надорад. Ў ба ҳамаи забонҳо доност ва аз ҳамаи қалбҳо огоҳ аст.

Мўсо дар пайи фармони Худованд биёбонро зери по гузошт ва он қадар ҷустуҷў кард, ки чўпони саргардонро ёфту аз ў узр хост. Дастури Худовандро ба ў расонид ва вайро хушҳолу хушнуд сохт:

Чунки Мўсо ин итоб аз Ҳақ шунид,

Дар биёбон дар пайи чўпон давид.

Бар нишони пойи он саргашта ронд,

Гард аз паррай биёбон барфишонд.

Оқибат дарёфт ўрову бидид,

Гуфт: «Мужда деҳ, ки дастуре расид:

Ҳеч одобеву тартибе маҷў,

Ҳар чӣ мехоҳад дили тангат, бигў.

ДОСТОНИ МАРДЕ, КИ МОР ДАР ДАҲОНАШ РАФТА БУД

Оқиле бар асп меомад савор,

Дар даҳони хуфтае мерафт мор.

Он савор онро бидиду мешитофт,

То рамонад морро, фурсат наёфт.

Саворе ба роҳе мегузашт. Зери дарахте мардеро хуфта дид, ки море ба даҳонаш мерафт. Чун натавонист морро тарс диҳад, барои ин ки марди хобидаро бедор кунад, бо тозиёна ўро зад, то аз хоб бархезад. Сипас ўро бо зўри тозиёна маҷбур ба тез давидан кард. Бо зўр себҳои бадбўйи зери дарахтро ба ў мехўронду медавонидаш. Ҳарчанд мард зорӣ мекард, ки чаро ўро мезанаду медавонад, савор чизе намегуфт. Он қадар он мард себи бадбўй хўрду давид, ки оқибат дилаш ғаш кард ва зардаи ў ба ҷўш омад. Ҳар чӣ хўрда буд, боло овард.

Дар миёни себҳои гандида мор ҳам аз даруни вай берун ҷаст. Чашми он мард, ки ба мор афтод, донист, ки чӣ пеш омада ва барои чӣ савори доно базўр ўро водор ба хўрдани себи тосидаву пўсида кард ва маҷбур ба давидан намудааст. Ногаҳон дардҳои худро фаромўш карду кинае, ки аз он савор ба дил гирифта буд, берун рехт ва рўйи дасту пойи савор афтод ва аз меҳрубонию дониши ў, ки сабаби раҳоиаш шуд, арзи сипос карда гуфт:

Афв кун, эй хубрўйи хубкор,

Он чӣ гуфтам аз ҷунун, андаргузор.

Савора гуфт:

–Агар ба ту мегуфтам, ки мор ҳангоми хоб ба даҳонат рафтааст, метарсидам, ки аз шиддати тарс ҷон бидиҳӣ. Аз ин сабаб хомўш мондам ва танҳо ба коре, ки муфид мепиндоштам, пардохтам. Чун бо хўрдани себҳои пўсидаву тосида дил беҳузур мешавад ва давидан ҳам ёрӣ мерасонад, ки ҳар чӣ ҳаст, бо фишор аз шикам берун барояд, умедвор будам, ки мор ҳам пеш аз ин ки туро неш бизанад, ҳамроҳи зардобу гандидаҳои себ аз даҳонат берун мешавад. Шукри Худо, ки комёбу пирўз шудам ва ту аз осеби мор дар амон мондӣ, аммо бидон, ки агар медонистам тадбири ман бекор аст, ҳаргиз туро озор намедодам.

Пайғамбари акрам (с) дар ин маврид барҳақ фармудаанд: «Дар ҷони ҳар кас нафси ў душмани ў чу мор аст. Раҳоӣ аз ў ба тозиёна хўрдан ва озор кашидан аст».