Оё медонед
Чун кӯдакон хеле ҳассосу кунҷкованд, суҳбаташон ҳамеша аз суолҳои чуну чаро оғоз меёбад.
Гармӣ дар хонаҳо тавассути гармидиҳандаи буғӣ чӣ тавр тақсим мешавад?
Дар қисми зиёди хонаҳои иқоматии имрӯза маркази гармидиҳӣ мавҷуд аст. Он аз дегҳое, ки дар онҳо об гарм мешавад, термостати танзимгари гармӣ ва радиаторҳо иборат аст. Тақсимоти гармӣ ба хонаҳо ва утоқҳо ба тариқи зайл сурат мегирад: 1. Деги марказ обро аз 70 то 1000С гарм мекунад. 2. Оби гарм ба воситаи насос (обкашҳо)-ҳо ва лӯлаҳои обгузар ба радиаторҳои хонаҳо фиристода мешавад. 3. Гармии радиаторҳо ҳарорати хонаро муътадил менамояд. 4. Вақте ки фаъолияти дегҳои маркази гармидиҳӣ муддате қатъ мешавад, оби гарми радиаторҳо тадриҷан хунук мешавад. 5. Оби хунукшудаи радиатори хонаҳо ба воситаи лӯлаҳо боз ба маркази гармидиҳӣ бармегардад ва аз нав гарм шуда, такроран фиристода мешавад.
Оё неруи барқ ба муҳити зист таъсир мерасонад?
Неруи барқ тозатарин ва мувофиқтарин навъи истифодашавандаи энергия мебошад, ки аз худ пасмондаҳо ва газҳои ғайрирадиоактивиро боқӣ намегузорад. Албатта, истеҳсоли неруи барқ дар натиҷаи истифодаи ашёи хом дар раванди истеҳсолот ба андозаи муайян ба муҳити зист таъсир мерасонад, ғайр аз ин таҷҳизот ва дигар воситаҳои техникии дар шабакаҳои барқ истифодашаванда ҳусни манзараи табиатро коҳиш медиҳанд.
Оё энергияи Офтобро нигоҳ доштан мумкин аст?
Рӯшноӣ ва гармие, ки ба мо аз Офтоб мерасанд, зиндагиро осон мекунанд, аммо гармии Офтоб доимӣ набуда, балки аз вақти шабонарӯз, мавсими сол ва мавқеи ҷуғрофӣ вобаста аст. Масалан, дар экватори Замин ҳаво доиман гарм, аммо дар Қутбҳои Шимолу Ҷануби он ҳамеша хунук аст. Барои он ки аз Офтоб гармӣ гирифта шавад, бояд энергияи Офтоб ба ягон восита табдил дода шавад. Масалан, барои оби гарми ҳарораташ то 700С ҳосил кардан, дастгоҳи одии иборат аз пластина ва ё панелҳо, ки бо маводди махсуси нигоҳдорандаи гармӣ ва шиша рӯпӯш шудааст, истифода мешавад. Ин лавҳаҳои рӯ ба Офтоб гарм шуда, оби дар дохили онҳо бударо гарм мекунанд. Об аз зарфҳои захиракунанда барои истифода бурдан тақсим мешавад. Агар оби ҳарораташ баландтар зарур бошад, дастгоҳҳои оинадорро истифода мебаранд, ки он шуоъи Офтобро дар як нуқта ҷамъ мекунад ва ҳарорати он то ба 40000С мерасад. Ин усул бештар дар саноат истифода мешавад.
Чӣ тавр энергия аз Офтоб ба Замин мерасад?
Офтоб энергияи худро дар шакли мавҷ ба замин мефиристад. Ин гуна интиқолёбии энергияро радиатсия ва ё афканишоти электромагнитӣ мегӯянд. Қисмати зиёди афканишот дар қабати болоии атмосфера гум мешавад ва танҳо қисми ночизи он – шуоъҳои ноаёни гармӣ, ки мавҷашон нисбат ба мавҷи шуоъҳои сурхи Офтоб хеле дароз аст, ба замин мерасанд. Шуоъҳои сурхи Офтоб ба мо гармӣ мебахшанд ва тавассути афканишоти нурҳо мо рангҳои гуногунро фарқ мекунем.
Энергияи бод чӣ тавр истифода мешавад?
Энергияи кинетикии бод барои ҳосил намудани барқ аз дастгоҳҳое истифода мекунад, ки онҳоро аэрогенератор меноманд. Аэрогенераторҳо асосан аз се ҷузъ: пропеллер ё ротор, сафина (заврақ) ва манора иборат мебошанд. Тарзи кори онҳо чунин аст: шамол парраҳои сафинаро ба ҳаракат медарорад ва ин ҳаракат ба вал, сипас ба генератор мегузарад, дар натиҷа неруи барқ ҳосил мешавад. Ҳарчанд, истифодаи энергияи шамол ба муҳити атроф зиён надошта бошад ҳам, азбаски насби аэрогенераторҳо масоҳати зиёдро ишғол мекунанд, онҳо ҳусни маҳалу мавзеъро коҳиш медиҳанд.
Энергияи ҳастаӣ чист?
Энергияи ҳастаӣ ё атомӣ энергияи дохилии Замин мебошад, ки дар тамоми қитъаҳои он мавҷуд аст ва Замин онҳоро аз замони пайдоиши худ захира кардааст. Дар чандин ҷисмҳо энергияи мазкур хеле кам ва ё истифодаашон душвор аст. Ин дар ҳолест, ки аз ҷисмҳои дигар, масалан, уран чунин энергия ба осонӣ ҳосил карда мешавад. Уран ба қатори канданиҳои фоиданок дохил мешавад. Он аз атомҳои ниҳоят неруманд иборат мебошад, ки ҳастаи онҳо дар натиҷаи таъсир расондан пора-пора мешавад. Ин ҷудошавӣ таҷзияи ҳастаӣ номида мешавад. Раванди таҷзияи ҳастаӣ миқдори зиёди энергияро ба вуҷуд меорад, ки дар камераҳо ва ё реакторҳои ҳастаӣ дида мешаванд. Энергияи дар натиҷаи ин ҳодиса бавуҷудомада барои ҳосил намудани бухори об истифода мешавад. Бухори об бошад, барои ба ҳаракат даровардани турбинаҳову генераторҳое, ки неруи барқ ҳосил мекунанд, истифода мегардад.
Сарфаи захираи сӯзишвориҳои табиӣ
Ангишту нафт ва гази табиӣ тавре ки гуфтем, дар давоми миллионҳо сол ба вуҷуд омадаанд. Захираи ин сӯзишвориҳо маҳдуд буда, дар натиҷаи истифодаи мунтазам ба охир мерасад. Олимон ҳисоб кардаанд, ки дар натиҷаи суръати имрӯзаи истифода захираи нафту гази табиӣ ба 50 сол ва ангишт ҳамагӣ ба 300 сол мерасад. Бино бар ин ояндаи инсоният кашфу истифодабарии шаклҳои нави манбаъҳои энергия, дар навбати аввал энергияи барқароршавандаро тақозо мекунад.
Сӯзишвории табиӣ чист?
Нафт, ангишт ва гази табиӣ аз ҷумлаи сӯзишвориҳои табиианд, зеро онҳо чандин миллион сол пеш аз боқимондаҳои рустаниҳо ва ҳайвоноти баҳрӣ ба вуҷуд омадаанд. Ангишт аз дарахт ва рустаниҳои дигар, ки аз энергияи офтоб барои сабзиши худ истифода бурдаанд, ҳосил шудааст. Дарахтон ва рустаниҳо дар давоми ҳазорсолаҳо бо хок пӯшида шудаанд. Ин хоку гил дар натиҷаи мунтазам афзудани зичиашон ба санг табдил ёфтаанд. Дар зери фишори сангҳо рустаниҳои зери онҳо мунтазам сӯхта ба ангишт мубаддал мешаванд. Нафт бошад, аз рустаниҳои хурд ва ҳайвонҳои зериобие ҳосил мешавад, ки пас аз марг дар қаъри баҳр боқӣ мондаанд. Дар қаъри баҳр онҳо зери рег ва гили ба санг табдилшуда монда, дар давоми миллионҳо сол ба нафт мубаддал мегарданд. Гази табиӣ низ аз ҳамин манбаъҳо пайдо шудааст ва дар қишрҳои бузурги кӯҳҳо, баъзан дар зери шахҳои қаъри баҳрҳо низ вомехӯрад.
Чаро ҳама чиз дар ҳаракат аст?
Замин яке аз сайёраҳои хурдтарини Манзумаи Офтоб мебошад ва бешак ҷоест, ки миқдори зиёди энергия дорад. Агар мо дар боғу майдон, дашту ҳомун, баҳру уқёнус ба атрофи худ назар афканем, мебинем, ки тамоми чизҳои атроф дар ҳаракатанд: Одамон рафтуомад мекунанд, ҳайвонот, тайёра, мошин, зузанабҳо (кометаҳо), инчунин шамол (бод), оби баҳр, дарё ва амсоли инҳо дар ҳаракатанд. Ҳамчунин он чизҳое, ки мо бо чашми одӣ дида наметавонем (бактерияҳо, атом ва ғайра) низ ҳаракат мекунанд. Ҳамаи ин чизҳо барои он дар ҳаракатанд, ки энергия доранд. Аз ин рӯ энергия ҳаракатдиҳандаи тамоми мавҷудот аст. Энергияе, ки ҳаракат мекунад, энергияи кинетикӣ ном дорад.
Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Дунё