Зеҳн

ВОЛИДАЙНИ АЗИЗ, ХУДРО АЗ МАКТАБ ВА ТАРБИЯИ ФАРЗАНД ДУР НАСОЗЕД!

ЗЕ
Зеҳн9 ноябри 2026 · 8 дақиқа хондан

Ояндаи фарзандони мо аз таваҷҷуҳ ва масъулиятшиносии имрӯзаи мо вобаста аст

Фарзанд бузургтарин неъмат, умеди зиндагӣ ва давомдиҳандаи насли инсон аст. Ҳар як падару модар орзу дорад, ки фарзандаш солим, донишманд, боодоб ва дар зиндагӣ муваффақ бошад. Аммо барои амалӣ гардидани ин орзу танҳо ба мактаб фиристодани фарзанд кофӣ нест. Тарбияи дуруст, назорати оқилона, меҳрубонӣ ва ҳамкории доимии падару модар бо омӯзгорон зарур мебошад.

Мактаб танҳо макони дарсхонӣ нест, балки даргоҳи илму маърифат, тарбия ва ташаккули шахсияти инсон аст. Дар ин даргоҳ фарзандони мо на танҳо хондану навиштан ва донишҳои гуногунро меомӯзанд, балки одоби муошират, эҳтироми калонсолон, дӯстӣ, масъулиятшиносӣ ва муносибат бо ҷомеаро низ аз худ мекунанд.

Мутаассифона, имрӯзҳо баъзе падару модарон аз мактабе, ки фарзандонашон дар он таҳсил мекунанд, дур мондаанд. Онҳо дар маҷлисҳои падару модарон кам иштирок мекунанд, аз сатҳи дониш, давомот ва рафтори фарзандонашон пурсон намешаванд ва бо омӯзгорон робитаи зарурӣ надоранд.

Баъзан ҳатто чунин ҳолатҳо ба назар мерасанд, ки волидон аз мушкилоти таҳсил ва муносибатҳои фарзанди худ дар мактаб огоҳ нестанд.

Аммо оё чунин бепарвоӣ ба ояндаи фарзанд таъсир намерасонад?

Чаро вақте фарзанд калон мешавад, таваҷҷуҳи мо кам мегардад?

Ба хотир биёрем рӯзеро, ки фарзанди мо бори аввал ба мактаб рафт.

Чӣ қадар хурсанд будем! Либоси нав, ҷузвдони зебо ва дафтару китобҳои тоза барояш омода кардем. Дасташро гирифта, то назди дарвозаи мактаб бурдем. Нигарон будем, ки мабодо роҳро гум кунад, аз чизе тарсад ё ба мушкилӣ дучор шавад.

Ҳар рӯз мепурсидем:

— Имрӯз дар мактаб чӣ омӯхтӣ?

— Муаллимат чӣ гуфт?

— Бо кӣ дӯст шудӣ?

Аммо солҳо мегузаранд. Фарзанд ба синфҳои болоӣ мегузарад ва мо тадриҷан чунин мепиндорем, ки ӯ дигар калон шудааст ва ба роҳнамоии мо эҳтиёҷ надорад.

Дар ҳоле ки маҳз давраи наврасӣ яке аз марҳилаҳои ҳассоси ташаккули шахсияти инсон мебошад.

Дар ин синну сол фарзанд ба саволҳои зиёд рӯ ба рӯ мешавад, мехоҳад мустақил бошад, дӯстони нав пайдо мекунад ва баъзан дар интихоби роҳи дуруст ба мушкилӣ дучор мегардад.

Пас, чаро мо дар рӯзҳое, ки фарзанд роҳро гум карданаш мумкин буд, дасташро маҳкам медоштем, аммо имрӯз, ки метавонад дар роҳи зиндагӣ иштибоҳ кунад, ӯро бе роҳнамоӣ мегузорем?

Тарбияи фарзанд танҳо вазифаи омӯзгор нест

Фарзанд дар давоми рӯз чанд соатро дар мактаб мегузаронад. Қисми зиёди вақти дигари ӯ дар хона, кӯча ва муҳити иҷтимоӣ сипарӣ мешавад.

Омӯзгор дар мактаб ба хонанда дониш меомӯзонад, ӯро ба ахлоқи нек, риояи интизом ва эҳтироми арзишҳои инсонӣ ҳидоят мекунад.

Аммо баъди анҷоми дарсҳо масъулияти падару модар дар тарбияи фарзанд идома меёбад.

Мо бояд бидонем, ки фарзандонамон вақти холии худро чӣ гуна мегузаронанд, бо киҳо дӯстӣ мекунанд, ба кадом машғулиятҳо таваҷҷуҳ доранд ва дар зиндагӣ бо чӣ мушкилоте рӯ ба рӯ мешаванд.

Агар падару модар аз ин масъалаҳо бехабар бошанд, кӯдак метавонад дар лаҳзаҳои душвор худро танҳо эҳсос намояд.

Албатта, назорат набояд ба таҳдид, таҳқир ё маҳдуд кардани беасоси озодии фарзанд табдил ёбад. Баръакс, он бояд бо муҳаббат, эътимод ва суҳбати самимӣ амалӣ гардад.

Зеро тарбияи дуруст танҳо фармон додан нест, балки шунидан, фаҳмидан ва роҳнамоӣ кардан низ ҳаст.

Фарзанди мо баъди дарс ба куҷо меравад?

Яке аз масъалаҳои муҳиме, ки бояд ҳар як падару модар ба он таваҷҷуҳ намояд, фаъолияти фарзанд баъди анҷоми дарсҳо мебошад.

Баъзе наврасон вақти зиёди худро дар кӯча, марказҳои дилхушӣ, бозихонаҳо ё шабакаҳои иҷтимоӣ мегузаронанд.

Ҳатто ҳолатҳое дида мешаванд, ки наврасон то нисфи шаб дар берун аз хона мемонанд, дар ҳоле ки волидон аз макон ва ҳамроҳони онҳо маълумоти кофӣ надоранд.

Чунин беназоратӣ метавонад ба бехатарӣ, таҳсил, саломатӣ ва рафтори фарзанд таъсири манфӣ расонад.

Бояд дар хотир дошта бошем, ки на ҳар дӯст метавонад роҳнамои хуб бошад ва на ҳар муҳит барои рушди шахсияти наврас мусоид аст.

Аз ин рӯ, падару модар бояд бо фарзандони худ робитаи наздик дошта бошанд, дӯстони онҳоро бишносанд ва барои гузаронидани вақти холӣ шароити муфид фароҳам оваранд.

Машғул шудан ба варзиш, китобхонӣ, омӯзиши забонҳо, иштирок дар маҳфилҳои эҷодӣ ва аз худ кардани касбу ҳунар метавонад вақти фарзандро пурмазмун гардонад.

Телефони мобилӣ – воситаи дониш ё сабаби беҳуда гузаштани вақт?

Имрӯз технологияҳои иттилоотӣ ба қисми ҷудонашавандаи зиндагии мо табдил ёфтаанд.

Телефонҳои ҳушманд ва интернет ба фарзандон имконият медиҳанд, ки дониш омӯзанд, забонҳои хориҷиро аз худ намоянд ва бо маълумоти нави илмӣ шинос шаванд.

Аммо истифодаи беназорат ва аз ҳад зиёди онҳо метавонад ба таҳсил, хоб, саломатӣ ва муносибатҳои иҷтимоии кӯдак таъсири манфӣ расонад.

Баъзе наврасон соатҳои зиёдро ба тамошои наворҳои бемақсад, бозиҳои электронӣ ва истифодаи шабакаҳои иҷтимоӣ сарф мекунанд.

Вазифаи падару модар он нест, ки фарзандро комилан аз технология дур созанд. Муҳим он аст, ки ба ӯ истифодаи дурусту мақсадноки интернетро омӯзонанд.

Бояд барои вақти истифодаи телефон меъёрҳои мувофиқ муқаррар карда, фарзандро ба мутолиаи китоб, фаъолияти ҷисмонӣ ва муоширати воқеӣ ташвиқ намоем.

Бо фарзандон ҳар рӯз суҳбат кунем

Баъзан барои беҳтар намудани тарбияи фарзанд маблағи зиёд ё имкониятҳои махсус лозим нест.

Ҳамагӣ чанд дақиқа суҳбати самимӣ метавонад барои ӯ бисёр арзишманд бошад.

Аз фарзандон ҳар рӯз пурсон шавем:

— Имрӯз дар мактаб чӣ омӯхтӣ?

— Кадом дарс бароят ҷолиб буд?

— Оё чизе ҳаст, ки туро нороҳат мекунад?

— Бо дӯстонаат муносибатат чӣ гуна аст?

— Ман чӣ гуна метавонам ба ту кумак кунам?

Муҳим он аст, ки ба ҷавобҳои фарзанд бо диққат гӯш диҳем.

Бигзор ӯ эҳсос кунад, ки падару модар танҳо назораткунанда нестанд, балки наздиктарин дӯсту роҳнамои ӯ мебошанд.

Фарзанде, ки дар хона шунида мешавад, эҳтимоли бештар дорад, ки ҳангоми дучор шудан ба мушкилӣ аз падару модараш маслиҳат пурсад.

Робитаи падару модар бо мактаб набояд қатъ гардад

Ҳамкории оила ва мактаб яке аз шартҳои муҳими таълиму тарбияи муваффақ мебошад.

Волидон бояд дар маҷлисҳои падару модарон иштирок намоянд, бо роҳбари синф ва омӯзгорон робитаи доимӣ дошта бошанд ва аз дастоварду мушкилоти фарзанди худ огоҳ гарданд.

Муроҷиат ба мактаб набояд танҳо замоне сурат гирад, ки фарзанд баҳои паст мегирад ё мушкили интизомӣ пайдо мешавад.

Бояд барои муваффақиятҳои фарзанд низ таваҷҷуҳ зоҳир намоем, ӯро дастгирӣ кунем ва барои беҳтар шудани донишаш бо омӯзгорон ҳамкорӣ намоем.

Ҳангоми пайдо шудани мушкилот низ набояд тамоми масъулиятро ба гардани омӯзгор ё падару модар гузошт.

Беҳтар аст, ки ҳар ду ҷониб сабаби мушкилотро муайян намуда, роҳи ҳалли онро якҷоя ҷустуҷӯ кунанд.

Назорат нишонаи беэътимодӣ нест, балки масъулият аст

Баъзе падару модарон чунин меҳисобанд, ки агар фарзандро пайваста назорат кунанд, ӯ худро маҳдуд эҳсос менамояд.

Аммо назорати оқилона аз дахолати аз ҳад зиёд фарқ дорад.

Назорати дуруст маънои онро дорад, ки мо аз ҳолу аҳволи фарзанд огоҳ бошем, ба ӯ барои қабули қарорҳои дуруст кумак расонем ва ҳангоми зарурат дастгирӣ намоем.

Бо калон шудани фарзанд бояд сатҳи мустақилияти ӯ низ тадриҷан зиёд гардад.

Мақсади тарбия он нест, ки фарзанд ҳамеша аз падару модар вобаста бимонад. Ҳадаф тарбия намудани инсони мустақил, бомасъулият ва соҳибандеша мебошад.

Меҳрубонӣ бе роҳнамоӣ метавонад нокифоя бошад ва назорат бе муҳаббат метавонад ба нобоварӣ оварда расонад. Тарбияи дуруст ба ҳар ду ниёз дорад.

Ояндаи миллат аз тарбияи имрӯзаи фарзандон вобаста аст

Фарзандони имрӯза омӯзгорон, табибон, олимон, муҳандисон, соҳибкорон ва роҳбарони ояндаи ҷомеа мебошанд.

Агар имрӯз ба таълиму тарбияи онҳо аҳамияти ҷиддӣ диҳем, барои бунёди ҷомеаи донишманд, соҳибмаърифат ва масъулиятшинос замина мегузорем.

Дар қалби фарзандон бояд муҳаббат ба илму дониш, эҳтироми падару модар, қадршиносии омӯзгор, меҳнатдӯстӣ ва ватандӯстиро бедор намоем.

Ҳар як падару модар бояд дарк кунад, ки масъулияти ӯ танҳо бо таъмин намудани хӯроку либос ва шароити моддӣ анҷом намеёбад.

Фарзанд ба муҳаббат, таваҷҷуҳ, суҳбати самимӣ ва роҳнамоии доимӣ низ ниёз дорад.

Хулоса

Волидайни азиз!

Фарзандони худро танҳо дар оғози соли таҳсил ё ҳангоми гирифтани баҳои паст ба ёд наорем.

Аз мактаб дур нашавем. Бо омӯзгорон ҳамкорӣ кунем. Ба зиндагии фарзандонамон таваҷҷуҳ намоем ва барои онҳо вақт ҷудо созем.

Биёед фаромӯш накунем, ки фарзанд аз мо на танҳо маблағу шароити хуби зиндагӣ, балки муҳаббат, ғамхорӣ ва роҳнамоӣ мехоҳад.

Шояд рӯзе ҳамаи молу сарватеро, ки барои фарзанд ҷамъ овардаем, аз даст диҳем, аммо тарбияи нек, дониш ва одоби ҳамида сарвати маънавиест, ки метавонад тамоми умр ҳамроҳи ӯ бошад.

Агар имрӯз ба фарзанд таваҷҷуҳ накунем, фардо мумкин аст аз фурсати аздастрафта пушаймон шавем.

Пас, биёед даст ба даст дода, фарзандонамонро дар рӯҳияи донишомӯзӣ, ватандӯстӣ, масъулиятшиносӣ ва ахлоқи ҳамида тарбия намоем.

Мактаб ва оила ду боли тарбияи фарзанданд. Барои он ки фарзанди мо ба қуллаҳои дониш ва зиндагӣ бирасад, ҳар ду бол бояд неруманд бошанд.

Ояндаи миллат аз тарбияи имрӯзаи фарзандони мо оғоз меёбад!

Мақолаҳои маъмул

ЗЕ
Мақола · 1 сол пеш

Ҳар роҳе, ки интихоб мекунӣ

Ҳаёт мисли як ҳавопаймоест, ки ту худат пилот ҳастӣ, на мусофир. Танҳо ту қодирӣ самти ҳаракатро интихоб кунӣ, баландӣ ва суръатро муайян намоӣ. Агар раҳнамоиро ба дигарон супорӣ, хавфи гум кардани роҳи ҳақиқии худ вуҷуд дорад. Дар ҳар як қарор, дар ҳар

4
AI
Мақола · 2 сол пеш

Насиҳати Падар

Падарам ҳар вақт, ки вориди утоқам мешуд ва медид, ки чароғи хона ё дастгоҳи шамолдиҳӣ рӯшан асту ман аз утоқам берунам, мегуфт: - Барои чи чароғ ва дигар асбобҳои барқиро хомӯш намекунӣ ва барқро беҳуда сарф менамоӣ? Вақте, ки вориди ҳамом мешуд ва

3
ЗЕ
Мақола · 2 сол пеш

Ростгӯи камоли инсонист.

Ростиро набувад ҳеҷ заволе ба миён. Сарв агар хушк шавад боз асо мегардад. Ростию ростгӯӣ ва росткорӣ фазилатҳои хуби инсонианд. Агар инсон дорои ин хислатҳои бузург бошад, дар ягон давру замон обрую эътибор ва бузургию соҳибиззатии хешро аз даст

2
ЗЕ
Мақола · 2 сол пеш

МУҚАДАСОТИ МО

Дар Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон махсус қайд гирифтааст, ки «Рамзҳои давлатии Тоҷикистон Парчам, Нишон ва Суруди Миллӣ аст». Барои ҳар як тоҷикистонӣ Ватан, миллат, забони тоҷикӣ, Парчам, Нишони давлатӣ, Суруди миллӣ муқаддасанд. Мо ба

2