Зеҳн

НЕШИ АҚРАБ НА АЗ РАҲИ КИН АСТ

ЗЕ
Зеҳн31 октябри 2026 · 6 дақиқа хондан

Рӯзе қурбоқаи бузурге дар лаби ҳавзе нишаста, бо овози баланд қур-қур мекард.

Дар ҳамин ҳангом ақрабе ба назди ӯ омад, бо меҳрубонӣ салом дод ва гуфт:

— Эй рафиқи азиз! Аз ту хоҳише дорам. Оё метавонӣ онро иҷро кунӣ?

Қурбоқа посух дод:

— Агар аз дастам ояд, бо камоли майл хоҳишатро иҷро мекунам.

Ақраб гуфт:

— Хушбахтона, танҳо ту метавонӣ мушкили маро ҳал кунӣ!

Қурбоқа пурсид:

— Хуб, бигӯ, чӣ мехоҳӣ?

Ақраб гуфт:

— Лонаи ман дар он тарафи ҳавз аст. Худат медонӣ, ки ман шино карда наметавонам ва аз об гузашта наметавонам. Аз ту хоҳиш мекунам, ки маро ба пуштат савор кунӣ ва ба он тарафи ҳавз бирасонӣ.

Қурбоқа андаке андеша кард ва гуфт:

— Эй рафиқ! Ман чӣ гуна ба ту бовар кунам? Охир, ту неши заҳрнок дорӣ! Агар туро ба пуштам савор кунам ва дар миёни об ногаҳон ба тани нарми ман неш бизанӣ, он гоҳ чӣ кор кунам?

Ақраб бо тааҷҷуб гуфт:

— Эй рафиқи меҳрубон! Аз ин суханат сахт дар ҳайрат мондам! Охир, чӣ гуна мумкин аст, ки ту ба ман некӣ кунӣ ва ман дар ҷавоби некиат ба ту бадӣ намоям? Магар ман чунин носипос ҳастам? Не, не! Ҳаргиз чунин фикр накун!

Қурбоқа аз суханони ширину ваъдаҳои ақраб ором гирифт ва гуфт:

— Хуб, пас ба пуштам савор шав!

Ақраб бо хушҳолӣ ба пушти қурбоқа савор шуд.

Қурбоқа ба об даромад ва оҳиста-оҳиста ба сӯйи дигари ҳавз шино кард.

Ҳанӯз ба миёнаи ҳавз нарасида буданд, ки ногаҳон ақраб неши худро ба пушти қурбоқа зад.

Қурбоқа аз дард ба худ печид ва бо нороҳатӣ гуфт:

— Эй рафиқ! Ин чӣ коре буд, ки кардӣ?! Магар ту ваъда надодӣ, ки ба ман неш намезанӣ? Дидӣ, ки ба қавли худ вафо накардӣ!

Аммо сухани қурбоқа ҳанӯз ба поён нарасида буд, ки ақраб бори дуюм неш зад.

Ин дафъа қурбоқа худро ба зери об кашид.

Ақраб, ки шино карда наметавонист, дар об дасту по зад ва наздик буд ғарқ шавад.

Пас аз чанд лаҳза қурбоқа сарашро аз об берун овард ва пурсид:

— Эй рафиқ! Ҳолат чӣ гуна аст?

Ақраб бо тарсу ҳарос гуфт:

— Эй рафиқ! Наздик буд нафасам банд шуда, дар об ғарқ шавам!

Қурбоқа бо оромӣ посух дод:

— Айб надорад, рафиқ! Ман ба зери об рафтанро аз рӯйи кина намекунам. Охир, табиати ман чунин аст!

Сипас ин байтро хонд:

Рафтан зери об на аз ғараз аст,
Тарки одат мӯҷиби мараз аст.

Яъне ба зери об рафтани ман аз рӯйи душманӣ нест, балки одати ман ҳамин аст ва тарк кардани одат душвор мебошад.

Ақраб, ки сухани қурбоқаро шунид, дар ҷавоб гуфт:

Задани неши ман на аз раҳи кин аст,
Иқтизои табиатам ин аст.

Яъне ман ҳам аз рӯйи душманӣ ба ту неш намезанам, балки неши ман аз табиати ман аст!

Қурбоқа дигар чизе нагуфт ва ба шиноварӣ идома дод.

Аммо ақраб, бо вуҷуди он ки ду бор қурбоқаро неш зада буд ва худ низ аз ғарқ шудан тарсида буд, боз аз одати худ даст накашид.

Ӯ бори сеюм неши заҳрнокашро ба пушти қурбоқа зад.

Ин дафъа қурбоқа дигар тоқат накард.

Ба зери об фурӯ рафт ва муддати дарозе берун наомад.

Ақраб, ки дар пушти ӯ буд, натавонист нафас кашад ва саранҷом дар об ғарқ шуд.

Ҳамин тавр, ақраб бо неши худ на танҳо ба касе, ки ба ӯ некӣ карда буд, озор расонд, балки сабаби ҳалокати худ низ гардид.

Панди ҳикоят

Ин ҳикояти кӯтоҳ дарси бисёр амиқе дар бораи эътимод, одат ва шинохти хислати дигарон ба мо меомӯзад.

Қурбоқа аз аввал медонист, ки ақраб неши заҳрнок дорад. Ӯ аз хатари ҳамроҳӣ бо ақраб огоҳ буд, аммо ба суханони ширину ваъдаҳои ӯ бовар кард.

Ақраб ваъда дод, ки некашро бо бадӣ ҷавоб намедиҳад, вале ҳангоми сафар аз одати худ даст накашид.

Натиҷа чӣ шуд?

Қурбоқа озор дид ва ақраб низ ҷони худро аз даст дод.

Гоҳе инсон аз хислати нодурусти худ чунон пайравӣ мекунад, ки ҳатто зарари онро ба худаш низ намебинад.

1. Ба рафтори инсон бештар аз суханаш диққат кун

Дар зиндагӣ бо одамони гуногун рӯ ба рӯ мешавем.

Баъзеҳо суханони зебо мегӯянд, ваъдаҳои зиёд медиҳанд ва худро дӯсту хайрхоҳи мо нишон медиҳанд.

Аммо арзиши ҳақиқии сухани инсон дар рафтори ӯ ошкор мешавад.

Агар касе борҳо ваъда диҳаду ба он вафо накунад, танҳо бо шунидани ваъдаи нав набояд ҳамаи таҷрибаҳои гузаштаро фаромӯш кунем.

Эътимод танҳо бо сухан ба вуҷуд намеояд; онро рафтори нек ва вафодорӣ устувор месозад.

2. Некӣ кардан бояд бо хирад ҳамроҳ бошад

Қурбоқа мехост ба ақраб ёрӣ расонад. Нияти ӯ нек буд ва кори хайр кардан мехост.

Аммо дар анҷом додани ин некӣ хатари ошкореро нодида гирифт.

Ин ҳикоят ба мо меомӯзад, ки меҳрубонӣ набояд сабаби ғафлат гардад.

Мо бояд ба дигарон кӯмак кунем, аммо ҳамзамон оқибати рафтори худ ва хатарҳои эҳтимолиро низ бисанҷем.

Дили меҳрубон неъмати бузург аст, вале вақте бо ақлу хирад ҳамроҳ мешавад, арзиши он бештар мегардад.

3. Одати бад метавонад сабаби ҳалокати худи инсон гардад

Ақраб бо неши худ танҳо қурбоқаро озор надод, балки оқибат худро низ ба ҳалокат расонд.

Ин ҳолат дар зиндагии инсонҳо низ дида мешавад.

Гоҳе шахс аз хашми зиёд сухане мегӯяд, ки дӯстии чандинсоларо вайрон мекунад.

Гоҳе аз ҳирсу тамаъ ба кори нодурусте даст мезанад, ки оқибат тамоми дороии худро аз даст медиҳад.

Гоҳе аз рӯйи такаббур сухани ҳақро намепазирад ва ҳамин рафтор ӯро ба нокомӣ мерасонад.

Баъзе одатҳои бад пеш аз он ки ба дигарон зарар расонанд, худи соҳибашонро азоб медиҳанд.

Аммо инсон аз ақраб фарқ дорад. Ӯ соҳиби ақл, ирода ва қобилияти тағйир додани рафтори худ мебошад.

Аз ин рӯ, набояд хислати бадро бо баҳонаи «табиати ман ҳамин аст» сафед кунем.

Инсон метавонад бо худшиносӣ, тарбия ва кӯшиши пайваста одатҳои нодурусти худро ислоҳ намояд.

Хулоса

Ақраб аз қурбоқа кӯмак хост ва ваъда дод, ки ба ӯ зарар намерасонад.

Қурбоқа бо нияти нек ӯро ба пушташ савор кард.

Аммо ақраб аз неши худ даст накашид ва оқибат дар ҳамон обе ғарқ шуд, ки мехост аз он бигузарад.

Ин ҳикоят ба мо ду дарси бузург медиҳад:

Якум: Ба ҳар сухани ширин бовар макун. Пеш аз эътимод кардан, ба рафтору кирдори инсон назар андоз.

Дуюм: Агар одати баде дорӣ, барои ислоҳи он кӯшиш кун, зеро одати ислоҳнашуда метавонад ҳам ба дигарон ва ҳам ба худат зарар расонад.

Панди асосӣ:

Бо дигарон некӣ кун, аммо аз хатарҳои ошкор ғофил мабош. Ва ҳаргиз бо баҳонаи «табиати ман ҳамин аст» ба касе бадӣ накун.

Зеро инсон метавонад бар хилофи одатҳои нодурусташ амал кунад ва роҳи беҳтареро интихоб намояд.

Ва ҳамеша ин байти машҳурро ба ёд дошта бош:

Неши ақраб на аз раҳи кин аст,
Иқтизои табиатам ин аст.


Манбаъ: «Тамсил ва масал». Бознависӣ бо нигоҳ доштани мазмун, зарофат ва байтҳои ҳикояти аслӣ.

Мақолаҳои маъмул

ЗЕ
Мақола · 1 сол пеш

Ҳар роҳе, ки интихоб мекунӣ

Ҳаёт мисли як ҳавопаймоест, ки ту худат пилот ҳастӣ, на мусофир. Танҳо ту қодирӣ самти ҳаракатро интихоб кунӣ, баландӣ ва суръатро муайян намоӣ. Агар раҳнамоиро ба дигарон супорӣ, хавфи гум кардани роҳи ҳақиқии худ вуҷуд дорад. Дар ҳар як қарор, дар ҳар

4
AI
Мақола · 2 сол пеш

Насиҳати Падар

Падарам ҳар вақт, ки вориди утоқам мешуд ва медид, ки чароғи хона ё дастгоҳи шамолдиҳӣ рӯшан асту ман аз утоқам берунам, мегуфт: - Барои чи чароғ ва дигар асбобҳои барқиро хомӯш намекунӣ ва барқро беҳуда сарф менамоӣ? Вақте, ки вориди ҳамом мешуд ва

3
ЗЕ
Мақола · 2 сол пеш

Ростгӯи камоли инсонист.

Ростиро набувад ҳеҷ заволе ба миён. Сарв агар хушк шавад боз асо мегардад. Ростию ростгӯӣ ва росткорӣ фазилатҳои хуби инсонианд. Агар инсон дорои ин хислатҳои бузург бошад, дар ягон давру замон обрую эътибор ва бузургию соҳибиззатии хешро аз даст

2
ЗЕ
Мақола · 2 сол пеш

МУҚАДАСОТИ МО

Дар Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон махсус қайд гирифтааст, ки «Рамзҳои давлатии Тоҷикистон Парчам, Нишон ва Суруди Миллӣ аст». Барои ҳар як тоҷикистонӣ Ватан, миллат, забони тоҷикӣ, Парчам, Нишони давлатӣ, Суруди миллӣ муқаддасанд. Мо ба

2