Зеҳн

МИСЛИ САГИ АСҲОБИ КАҲФ

ЗЕ
Зеҳн30 октябри 2026 · 6 дақиқа хондан

Дар ривоятҳо омадааст, ки Асҳоби Каҳф ҳафт нафар буданд ва дар замони подшоҳе бо номи Дақёнус зиндагӣ мекарданд.

Дақёнус подшоҳе ситамгару мутакаббир буд, ки даъвои худоӣ мекард. Ӯ шаш подшоҳро мағлуб сохта, аз ҳар кадоми онҳо як писарро ба хидмати худ гирифта буд. Ин шоҳзодагон ҳамеша дар пешгоҳи ӯ меистоданд.

Дақёнус бар тахти заррини ҷавоҳирнишон менишаст ва тоҷи ороста бо ёқуту гавҳар бар сар дошт. Қасри ӯ гунбаде фирӯзаранг дошт, ки монанди осмон бо нақшҳои моҳу офтоб ва ситорагон оро ёфта буд. Ғуломону канизакон бо либосҳои зебову зинатҳои гуногун дар хидмати ӯ меистоданд.

Рӯзе аз яке аз подшоҳони кишварҳои атроф ба Дақёнус номаи таҳдидомезе расид. Дар он навишта шуда буд:

— Ту аз подшоҳии ҷаҳон насиби худро ба даст овардӣ ва ба орзуҳои дилат расидӣ. Акнун пир шудаӣ. Сарзамини худро ба ман супор, вагарна барои ҷанг омода бош, ки ба суроғат хоҳам омад!

Дақёнус медонист, ки қудрати муқовимат бо он подшоҳро надорад. Аз таҳдиди ӯ сахт тарсид, вале тарси худро аз бузургони дарбор пинҳон медошт.

Рӯзе гурбае бар боми гунбади қаср давид ва садое баланд шуд. Дақёнус гумон кард, ки душман ба қаср ҳамла овардааст. Аз тарс ранги рӯяш парид ва дастонаш ба ларза даромаданд.

Яке аз шоҳзодагон, ки дар пешгоҳи ӯ истода буд, ин ҳолатро мушоҳида кард. Вай бо ақлу ҳуши худ дарёфт, ки Дақёнус ҳаргиз наметавонад худо бошад.

Дар дил андешид:

— Агар ин мард Худо мебуд, чаро аз садои ночизе чунин метарсид? Чӣ гуна касе, ки аз садои пойи гурба ба ларза меафтад, метавонад Парвардигори осмону замин бошад? Ӯ низ монанди мо бандаест нотавон. Пас чаро ӯро парастиш кунем?

Шоҳзода ин андешаро дар дилаш нигоҳ дошт.

Чун ба манзили худ баргашт, барояш хӯрок оварданд, вале ӯ аз шиддати андеша чизе нахӯрд.

Дигар шоҳзодагон аз ӯ пурсиданд:

— Туро чӣ шудааст, ки имрӯз хӯрок намехӯрӣ?

Гуфт:

— Андешае ба дилам роҳ ёфтааст, ки аз он хӯрок аз гулӯям намегузарад.

Гуфтанд:

— Он чӣ андеша аст? Ба мо бигӯ! Охир, ту медонӣ, ки мо аз якдигар розе пинҳон намедорем.

Шоҳзода аз онҳо паймон гирифт, ки суханашро ба касе ошкор накунанд. Сипас гуфт:

— Имрӯз, вақте тағйири ҳоли Дақёнусро дидам, дарёфтам, ки ӯ сазовори парастиш нест. Чӣ гуна ӯро Худо донем, дар ҳоле ки худ мисли мо нотавону тарсон аст?

Дигарон гуфтанд:

— Савганд ба Худо, ки чунин андеша дар дили мо низ пайдо шудааст!

Онҳо розҳои дили худро ба якдигар ошкор карданд ва дарёфтанд, ки ҳама дар ҷустуҷӯи ҳақиқатанд.

Пас аз ҷой бархоста, гуфтанд:

— Дигар дар ин ҷо мондан раво нест. Беҳтар он аст, ки аз ин сарзамин берун равем ва ба кӯҳ паноҳ барем.

Ҳамин тавр, аз шаҳр берун шуда, рӯ ба кӯҳ ниҳоданд.

Онҳо шоҳзодагоне нозпарварда буданд ва ҳаргиз ба роҳҳои душвор одат надоштанд. Чун андаке роҳ паймуданд, пойҳояшон захмӣ шуд. Бо вуҷуди ранҷу хастагӣ аз роҳи худ барнагаштанд.

Пас аз муддате дар миёни кӯҳу санг ба чӯпони Дақёнус вохӯрданд, ки рамаи бузургеро мечаронд.

Чӯпон пурсид:

— Ба куҷо меравед?

Гуфтанд:

— Ба сӯйи Парвардигори ҳафт осмону ҳафт замин!

Чӯпон чун ин суханро шунид, муҳаббати Худованд дар дилаш ҷӯш зад ва гуфт:

— Шуморо ба ҳаққи ҷавонмардӣ савганд медиҳам, ки маро низ бо худ бибаред. Дилам аз шавқи Парвардигор лабрез шудааст!

Онҳо розӣ шуданд ва чӯпон низ ҳамроҳашон ба роҳ даромад.

Чӯпон саге дошт, ки аз паси онҳо мерафт.

Ҷавонон гуфтанд:

— Ин сагро бозгардон! Метарсем, ки аккос занад ва душманон аз садояш ҷойи моро пайдо кунанд.

Ҳар қадар сагро меронданд, боз ба дунболашон меомад. Ҳеҷ намехост аз онҳо ҷудо шавад.

Онҳо аз ин ҳол дар ҳайрат монданд ва саранҷом сагро низ ҳамроҳи худ бурданд.

Ҳамин тавр роҳ паймуданд, то ба ғоре расиданд.

Гуфтанд:

— Биёед, дар ҳамин ҷо паноҳ гирем.

Ба ғор дохил шуданд ва ба ибодату намоз пардохтанд. Пас аз муддате Худованди Мутаол бар онҳо хоби амиқе афканд.

Сагашон низ бар остонаи ғор хобид.

Ба қудрати Худованд онҳо сесаду нӯҳ сол дар он ғор хуфта монданд.

Пас аз гузаштани ин муддати тӯлонӣ Худованд онҳоро бедор кард.

Чун аз хоб бархостанд, аз якдигар пурсиданд:

— Чӣ қадар дар ин ҷо хобидаем?

Яке гуфт:

— Шояд як рӯз!

Дигаре ба офтоб нигарист ва гуфт:

— Не, шояд танҳо қисме аз рӯзро хобидаем!

Онҳо намедонистанд, ки аз замони хоб рафтанашон чандин аср гузаштааст.

Пас аз муддате гурусна шуданд ва гуфтанд:

— Оё чизе дорем, ки бихӯрем? Беҳтар аст яке аз мо ба шаҳр равад ва хӯроке биёрад.

Чӯпон гуфт:

— Ман чанд дирам дорам.

Пас яке аз онҳо пулро гирифта, барои харидани хӯрок ба шаҳр равона шуд.

Чун вориди шаҳр гардид, сахт дар ҳайрат монд. Кӯчаҳо, хонаҳо, мардум ва ҳама чиз дигар шуда буданд. Шаҳр ба он шаҳре, ки пештар дида буд, монанд набуд.

Дақёнус кайҳо аз дунё гузашта ва подшоҳони дигаре баъд аз ӯ ба тахт нишаста буданд.

Ҷавон ба бозор рафт ва ба дӯкони хӯрокфурӯше даромад. Барои харидани хӯрок чанд дирам ба фурӯшанда дод.

Фурӯшанда чун тангаҳоро дид, дар ҳайрат монд. Онҳо тангаҳои қадимӣ буданд, ки номи Дақёнус бар онҳо нақш баста буд.

Фурӯшанда пурсид:

— Ин тангаҳоро аз куҷо овардӣ? Магар ганҷе ёфтаӣ? Росташро бигӯ!

Ҷавон саргузашти худро нақл кард, вале фурӯшанда аз суханони ӯ чизе нафаҳмид.

Оқибат хабари ин воқеаи аҷиб ба гӯши подшоҳи замон расид.

Подшоҳ ҷавонро ба ҳузури худ хонд ва саргузашташро шунид. Аммо ӯ низ аз суханони ҷавон дар ҳайрат монд.

Пас гурӯҳе аз донишмандонро фаро хонд ва аз онҳо дар бораи ин воқеа пурсид.

Донишмандон гуфтанд:

— Мо дар китобҳои қадим хондаем, ки дар замони Дақёнус гурӯҳе аз шоҳзодагон ба Худои Ягона имон оварданд. Онҳо аз ситами подшоҳ гурехта, ба ғоре дар кӯҳ паноҳ бурданд ва аз он рӯз то имрӯз касе аз сарнавишташон хабар надошт.

Чун подшоҳ ҳақиқати воқеаро дарёфт, ҷавонро гиромӣ дошт ва фармон дод, ки дар шаҳр эълон кунанд, то мардум аз ин воқеаи бузург огоҳ шаванд ва ба дидори он ҷавонмардон бираванд.

Дарси ҳикоят

Дар ин қисса нуктаи бисёр амиқе нуҳуфтааст.

Он ҷавонмардон барои нигоҳ доштани имони худ аз қасру сарват, роҳату осоиш ва зиндагии пурнеъмат даст кашиданд. Онҳо роҳи душворро интихоб карданд, зеро ҳақиқатро аз молу мақом болотар медонистанд.

Аммо дар миёни онҳо саге низ буд.

Саг на подшоҳзода буд, на донишманд ва на соҳиби молу сарват. Ӯ танҳо ҳамсафари он некон гардид ва аз онҳо ҷудо нашуд.

Номи соҳибони ғор ва саги онҳо дар Қуръони Карим ёд шудааст. Ин барои мо ёдоварии пурарзишест, ки ҳамнишинӣ ва ҳамроҳӣ бо некон то чӣ андоза аҳамият дорад.

Пас, эй инсон!

Агар саге ба сабаби ҳамроҳӣ бо некон дар қиссаи Қуръон ёд шудааст, пас ту, ки соҳиби ақлу дилу ихтиёр ҳастӣ, аз ҳамнишинӣ бо одамони нек чӣ қадар баҳра гирифта метавонӣ!

Бо ростгӯён ҳамнишин бош, то ростгӯиро биомӯзӣ. Бо донишмандон биншин, то аз илми онҳо баҳра барӣ. Бо парҳезгорон дӯстӣ кун, то рафтори неки онҳо ба ту таъсир расонад.

Зеро ҳамнишин метавонад инсонро ба роҳи некӣ наздик кунад ё аз он дур созад.

Дар зиндагӣ танҳо ин муҳим нест, ки ту кистӣ; муҳим он аст, ки бо кӣ ҳамроҳӣ мекунӣ ва ба кадом роҳ қадам мегузорӣ.

Мақолаҳои маъмул

ЗЕ
Мақола · 1 сол пеш

Ҳар роҳе, ки интихоб мекунӣ

Ҳаёт мисли як ҳавопаймоест, ки ту худат пилот ҳастӣ, на мусофир. Танҳо ту қодирӣ самти ҳаракатро интихоб кунӣ, баландӣ ва суръатро муайян намоӣ. Агар раҳнамоиро ба дигарон супорӣ, хавфи гум кардани роҳи ҳақиқии худ вуҷуд дорад. Дар ҳар як қарор, дар ҳар

4
AI
Мақола · 2 сол пеш

Насиҳати Падар

Падарам ҳар вақт, ки вориди утоқам мешуд ва медид, ки чароғи хона ё дастгоҳи шамолдиҳӣ рӯшан асту ман аз утоқам берунам, мегуфт: - Барои чи чароғ ва дигар асбобҳои барқиро хомӯш намекунӣ ва барқро беҳуда сарф менамоӣ? Вақте, ки вориди ҳамом мешуд ва

3
ЗЕ
Мақола · 2 сол пеш

Ростгӯи камоли инсонист.

Ростиро набувад ҳеҷ заволе ба миён. Сарв агар хушк шавад боз асо мегардад. Ростию ростгӯӣ ва росткорӣ фазилатҳои хуби инсонианд. Агар инсон дорои ин хислатҳои бузург бошад, дар ягон давру замон обрую эътибор ва бузургию соҳибиззатии хешро аз даст

2
ЗЕ
Мақола · 2 сол пеш

МУҚАДАСОТИ МО

Дар Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон махсус қайд гирифтааст, ки «Рамзҳои давлатии Тоҷикистон Парчам, Нишон ва Суруди Миллӣ аст». Барои ҳар як тоҷикистонӣ Ватан, миллат, забони тоҷикӣ, Парчам, Нишони давлатӣ, Суруди миллӣ муқаддасанд. Мо ба

2