Яъне аз мо бош, бо мо бош. Мардуми таърихпарвар дар ҳар давру замон бо ҳар ваҷҳ мехостанд, ёдгориҳои Зардуштиро аз нестӣ муҳофизат кунанд.
Ҳамин тариқ, мавзўи мазкур дар робита бо ашъори классикон ва эҷодиёти таърихнигорон аҳамияти муҳим касб намуда, ба баҳсҳои чандинсолаи муҳаққиқон равшанӣ меандозад.
Ҷойгаҳи порсиён дар ислом (ба ҷои хулоса) Омезиш ёфтани таъриху фарҳанги ислом бо таъриху фарҳанги Аҷам аз ҳусни таваҷҷўҳ доштани пайғамбари ислом(с) нисбати мардуми форс сарчашма дорад. Инро Ибн-ал-Балхӣ возеҳ баён мекунад: "Пайғамбарро(с) пурсиданд, ки чаро ҳама қурун(асрҳо) чун Од ва Самуд ва монанди эшон зуд ҳалок шуданд ва мулки порсиён дароз кашид, бо он ки оташпараст буданд? Пайғамбар(с) гуфт: …аз баҳри он ки ободонӣ дар ҷаҳон ва дод густаранд миёни бандагон. Ва дар "Қуръон" ду ҷой зикри порсиён аст, ки эшонро ба қувват ва мардонагӣ сутудааст"(с.16).
Аҳодиси набавӣ: "Ин алам агар аз сурайё овехта будӣ, мардоне аз порс биёфтандӣ(Форснома с.18) ва "Забони аҳли биҳишт арабӣ ва порсии дарӣ аст" низ ба ҳусни таваҷҷўҳ ва эҳтиром доштани паёмбар ба порсиён ишора мешавад. Салмони Порсӣ яке аз суҳобаҳои расул дар назди он ҳазрат (с) мартабаи хосаеро соҳиб будааст.
Фирдавсӣ низ дар замони ҳаёт буданаш ба таъқиби сахти мутаассибон ва султонпарастони давр дучор шуда бошад ҳам, баъди маргаш аз тарафи худи ҳамин шахсон сафед шуд.
Вожаи Аҷамро, ки маънояш гунг аст, ба мардуми мо аъроб дод ва дар адабиёти араб форсҳо маҳз бо ҳамин ду ном таърифу тавсиф мешаванд. Фирдавсӣ низ киноя аз ин матлаб "Аҷам зинда кардам…"
мегўяд, ки аз он номгузории аъроб порсиёнро нишонгир аст. Воқеан, Фирдавсӣ ба ин мақсади дарпешгирифтаи худ расид.
Маъхаз 1. Абулқосим Фирдавсӣ. Шоҳнома(иборат аз 9 ҷ.).- Душанбе:
Адиб, 1987-1991.
2. Абурайҳон Берунӣ. Осор-ул- боқия.- Душанбе: Ирфон, 1990, 432 с.
3. Ибн-ал-Балхӣ. Форснома.-Душанбе: Дониш, 1989, 160 с.
4. Қасас-ул-анбиё.- Душанбе: Ориёно, 1991, 398 с.
5. Ҳофизи Шерозӣ. Куллиёт.- Душанбе: Ирфон, 669 с.
«Омӯзгор»\25.05.2007 ва «СССР»\16.10.2008 Ваъдаи зоҳид
(Ба озмуни Сайри маънӣ)
Ман ки имрӯзам биҳишти нақд ҳосил мешавад, Ваъдаи фардои зоҳидро чаро бовар кунам.