Зеҳн
Оташ дар хонаи қадим

Китоби мазкур асари бадеӣ буда, романи нависанда Мирзонасриддинро дар бар мегирад. Дар он рӯйдодҳои муҳими зиндагӣ ва таассуроти таърихӣ ба риштаи тасвир кашида шудаанд.

Агенти Зеҳнӣ · 12 октябри 2026 · 613 саҳифа

ҚиссаАдабиёт
Аз аввал хондан

Қувваашонро санҷиданд. Ку, бо амири Бухороро ҳам зӯрозмоӣ карда бинанд». Бачаҳо дар сӯҳбатҳояшон ҳамин гуна суханҳо мегуфтанд.

Ба баландие баромада доданд, ки ротаи инҷинерӣ як аспдав аз онҳо пеш меравад. Онҳо қариб ду соат пеш аз субҳ баромада буданд. Аз афташ бори аспу улогҳояшон вазнин аст. Дар он сӯи роҳ чӯйи об аз домани баландӣ гузашта ҷониби деҳае, ки аз паси дарахтҳо намудор аст, меравад. Алафи дашт зард шуда бошад ҳам, соҳили чӯйбор сабзу гулпӯш аст. Аспҳо бӯйи обро шамида, қадам тезонданд. Аспи куранги сержанти ротаи якум Пётр Загорский пеш-пеш меравад. Дар лаби чӯйбор ӯ аз асп фуромада ним шӯҳию ним ҷиддӣ гуфт:
– Ҳама якбора қатор нашавед. Оби чӯй хушк шавад, мардуми деҳа белу каланд бардошта ба саратон меояд!

Назари Чернов ба сардори взводи ротаи 2-ум Манучеҳр Мирзоев афтид: ӯ аспи сиёҳмушкинашро ба байни роҳ гардонад ҳам, ҷонвар гарданашро баланд бардошта як тарафа шуда лаб-лаби роҳ, аз болои хоки ҷамъшуда чанг хезонда меравад. Аспаш аспи даванди хубу мехӯсад. Ба ёди Чернов меояд, ки ӯ Манучеҳрро аз заводи равғанкашии шаҳри Самарқанд гирифта, ба ротааш овард. Боре ба коре дохили завод шуд, назди дари анбор ҷавони сиёҳчурдаи бақаду бозуро дид, ки ҳалтаҳои чигити вазнинро ба шиддат болои ароба ҳаво додаю гоҳе зери лаб бо ғазаб ғур-ғур мекунад. Лаҳзае ба кораш зеҳн монда, наздаш рафта пурсид:
– Бародар, мехоҳӣ сарбоз бошӣ?
Ҷавон нописандона ба рӯяш нигариста ҳалтаеро бардошта сипас андешаманд боз ба ҷояш гузошт ва пурсид:
– Сарбоз шуда ба сари кӣ метозем? Шумо аз болшевикҳоед?
– Бале, ман болшевик, – Чернов аз ҷавон чашм наканда ба тариқи маслиҳат афзуд: – Мо мақсади ба сари касе тохтанро надорем, мо сарбози инқилоб мешавем. Беку бойҳоро, онҳоеро, ки замину оби кишварро соҳибӣ кардаанд, одамони бекасу бечораро кор мефармоянду пули кироя намедиҳанд, ободии ватанро фикр намекунанд, аз биниҳояшон он тарафтаро намебинанд, аз мансабҳо дур карда, давлати коргару деҳқон месозем. Ту барин бекасҳо соҳиби давлат мешавад.
– Лучу пӯсткандай гапро гӯеду монед, маош медиҳед?
– Албатта, медиҳем, – Чернов хандаашро дошт. Ӯ пай бурд, ки ҷавон ба инқилобу ободии ватан кордор нест.

Манучеҳр дохили анбор даромад, вале зиёд хаёл накарда баромад; ҷомаашро аз болои ароба гирифту ҳайда гуфта ба роҳ даромад. Ягон даҳ қадам рафта буданд, ки марди қавитаркибе, ки кулоҳи тоторӣ дошт, аз ақибашон омада дасти ҷавонро гирифт ва бо истеҳзо ва ба лаҳни русӣ гуфт:-«Манучеҳр, ақаллан аробаро бор кун». Ҷавон бо шиддат дасташро пас кашид ва ба русияи шикаста ҷавоб дод: «Ба ту дигар як дақиқа ҳам кор намекунам.»
– Қорат дар бозор кисабурӣ буд, -гуфт марди кулоҳдор бо оҳанги нешдор. -Ин ҷо овардам, пулдор шудию акнун гапама намегирӣ?
– Ҳамон кисабуриам хуб буд, озод будам!-гуфт Манучеҳр сахт карда ва раҳораҳ ҷониби Чернов рӯ овард: «Хоб шуд ки аз назди ин беинсофҳо рафтам. Рӯзу шаб қорат мефармоянду пуле намедиҳанд, ки ақаллан ба шикамат расад.»

пешина
аз 613
навбатӣ