кор мефармуд (С. Айнӣ, Марги судхӯр). Инҳо канал сохта истодаанд (С. Улуғзода, Навобод).

Пуркунандаи бевосита моҳияти луғавӣ ва маънои феъли гузарандаро пурра ва равшан менамояд. Аз ин ҷиҳат, дар таркиби ҷумлаи хабараш аз феъли гузаранда сохташуда мавҷуд будани пуркунандаи бевосита як ҳодисаи ҳатмии грамматикӣ ба шумор меравад.

Пуркунандаи бевосита ҳамчун аъзои пайрави ҷумла ба мафҳуми муайян ва ё умумӣ соҳиб аст. Аз ин рӯ, бо ёрии воситаҳои грамматикӣ сурат ёфтану наёфтани он на танҳо ба феъли гузаранда, балки ба маънои предмети пуркунандашуда низ дахл дорад. Бинобар ин пуркунандаи бевосита аз ҷиҳати ташаккулъёбӣ бо воситаҳои грамматикӣ ду хел мешавад:

а) Пуркунандаи бевоситаи суратёфта.

б) Пуркунандаи бевоситаи суратнаёфта.

1. Пуркунандаи бевоситаи суратёфта бо пасоянди «-ро» сурат ёфта, предмети муайянро нишон дода, ба саволҳои киро? чиро? ҷавоб мешавад: Шофёр цементро ба анбори колхоз рехт (С. Улуғзода, Навобод). Офтоби тобистон заминро оташвор метафсонд (Ф. Ниёзӣ, Вафо). Саройбон лампаро бардошт (С. Айнӣ, Марги судхӯр). Вай дарҳол модари худро ба хотир овард (Ф. Ниёзӣ, Вафо).

Дар забони мо калимаҳои муайяне мавҷуданд, ки дар сурати ба вазифаи пуркунандаи бевосита омадан ҳамеша бо пасоянди «-ро» сурат меёбанд. Ба ин гурӯҳ калимаҳои зерин дохил мешаванд:

а) Исмҳои хос: Гулрӯро аз ҳафтсолагӣ ба мактаб доданд (Р. Ҷалил, Одамони ҷовид). Шодӣ Каримабонуро нағз мешинохт (Ҷ. Икромӣ, Шодӣ). Ин сухани модар Сафарро боз ба фикру андешаҳои дигар роҳӣ кард (Ф. Ниёзӣ, Вафо).

б) Исмҳои ҷинс, ки шахсро ифода мекунанд: Писару модар боборо то берун гусел карданд (Ф. Ниёзӣ, Вафо). Колхозчиён бригадирро ба депутатӣ пешниҳод карданд (газ. «Тоҷикистони Советӣ»).

в) Ҷонишинҳои шахсӣ: Мо дар пеши чароғ ӯро дидем (С. Айнӣ, Марги судхӯр). Вай ба раисӣ туро ном гирифт (С. Улуғзода, Навобод).

Агар дар таркиби пуркунандаи бевосита бандаки соҳибӣ бошад, пуркунанда ҳамеша бо пасоянди «-ро» сурат меёбад. Бояд акнун ҳикматашро фаҳмида бошед (С. Айнӣ, Марги судхӯр). Содиқҷон каландашро ба вай дод (С. Улуғзода, Навобод). Шайпурнавоз шайпурашро навохт (Р. Ҷалил, Одамони ҷовид). Дигарашро дар поёнтар ҳикоя хоҳем кард (С. Айнӣ, Марги судхӯр).

Пуркунандаи бевоситаи суратёфта на фақат бо як калима, балки бо гурӯҳи калимаҳо, ки ҳамчун ибораи синтаксисӣ ба вазифаи як аъзои пайрави тафсилию ҷумла меоянд, низ ифода гардида, бо пасоянди «-ро» сурат меёбад. Бо пасоянди «-ро» сурат