Зеҳн
МЕҲРУ СЕҲРИ ШЕЪР

Ин маҷмўа шомили мақолаҳоест, ки Шоири халқии Тоҷикистон, барандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абўабдуллоҳи Рўдакӣ Низом Қосим дар тўли беш аз сӣ сол навиштааст. Дар онҳо масъалаву мушкилиҳои ҳамарўзаи адабиёт, аз ҷумла забону баён ва шинохту таҳияи матн, баррасӣ шудаанд ва барои хонанда, бахусус мактабиёну донишҷўён, муфид хоҳанд буд.

Агенти Зеҳнӣ · 28 сентябри 2026 · 323 саҳифа

Адабиёт
Аз аввал хондан

Меҳру сеҳри шеър

Бўе магар рабудаанд аз чини зулфи мо,
К-ин қадр шўху дилбаранду шавқофаранд.


Чун нигаҳ кардӣ, буто, боре ба пинҳонӣ маро,
Дину дил аз даст шуд якраҳ ба осонӣ маро.
То шунидам як сухан аз ту, ҳамоно лутф буд,
Гуфтам, ин давлат мудомам бод арзонӣ маро!

Гумони солим он аст, ки шоири рубоии бисёр равони дувум метавонист пораи аввалро низ аз лиҳози баён хеле равонтару рўшантар бигўяд. Дар мисраи охири пораи дувум бояд «мудоман» бошад, вагарна ифода ғалат аст.

  1. Маҳастӣ

Маҳастӣ шоираест, ки зимни ашъори боқимонда ва ривояту қиссаҳо перомуни ҳаёту эҷодаш як шахси бомаърифату зариф ва суханвари ҳозирҷавобу ҷасур буданашро муайян кардан душвор нест.
Маъхазҳо номи аслиашро гоҳе Мўниса, гоҳе Манижа ва соли таваллудашро 1098 зикр кардаанд. Падараш, ки дар Хуҷанд фақеҳ будааст, натанҳо илмҳои маъмули замон, балки дар ҳамон муҳит ҳунарҳои рақсу суруд ва чангу удро ба духтараш омўзондааст, ки далели рўшанфикриву рўшандилии ўст.
Дар бораи тахаллуси шоира се фарзия ҳаст: гурўҳи аввал онро «маҳ астӣ!» маънидод мекунанд, гурўҳи дуюм – «меҳ астӣ!» (гўё шоҳ дар айни шавқу ҳаяҷон чунин хитобидааст) ва гурўҳи сеюм – Меҳситӣ (бонуи волоқадр).
Шайх Аттор дар боби «Ҳикояти Султон Санҷар ва Маҳастӣ»-и «Илоҳинома»-аш овардааст:

Дабира, он Маҳастӣ покҷавҳар,
Муқарраб буд пеши тахти Санҷар,

пешина
аз 323
навбатӣ