ДАВЛАТИ ЗИЁРИЁН

Зиёриён сулолаи подшоҳони эронитабор (тоҷикон) мебошанд, ки дар асрҳои X—XI дар қисматҳои шимол ва ғарбии Эронзамин давлатдорӣ кардаанд. Асосгузори ин сулола Мардович писари Зиёр буда, баъдан онҳо бо унвони «Зиёриён» ё «оли Зиёр» машҳур гаштанд. Подшоҳони номдори ин сулола Мардович ибни Зиёр (928–935), Вушмгир ибни Зиёр (935–968), Бесутун ибни Вушмгир (968–977), Шамсулмаолии Қобус ибни Вушмгир (967–1012), Фалакулмаолӣ Манучеҳр ибни Қобус (1012–1032), Анушервон ибни Манучеҳр (1032–1044) мебошанд. Онҳо аксар вақт тобеи Сомониён ё ёрони онҳо будаанд.

ДАВЛАТИ ЗИЁРИЁН
ЧӢ ГУНА ТАЪСИС ЁФТ?

Бунёдгузори давлати Зиёриён Мардович буда, ӯ дар сафи лашкари Асфор ибни Ширӯя, ки соли 927 аз ҷониби Наср ибни Аҳмади Сомонӣ ҳокими Гургон таъйин шуда буд, хизмат мекард. Мардович бо ҳамсафонаш дар чандин набардҳои зидди душманони Сомониён корнамоӣ нишон дода, дар хизмати Асфор ба фармондеҳии лашкар расид. Дертар аз ҷангу норозигии миёни сипоҳиён истифода бурда, Асфорро ба қатл расонид ва соли 931 Табаристон, Гургон ва Ҳамадонро фатҳ намуд. Мардович заминаи фармонравоии сулолаи Зиёриёнро фароҳам овард, вале соли 935 аз ҷониби хидматгорони турки худ кушта шуд ва ба ҷои ӯ бародараш Вушмгир ибни Зиёр (935–968) ба тахт нишаст.
Зиёриён робитаи мусолиҳатомезро бо Сомониён нигоҳ дошта, пайрави мазҳаби суннӣ буданд ва дар қаламрави онҳо хутба ба номи амирони Сомонӣ хонда мешуд.