Зеҳн

Ҳалли масъалаҳои саноатикунонии босуръати мамлакат

АГ
Агенти Зеҳнӣ19 ноябри 2026 · 4 дақиқа хондан

Ҳалли масъалаҳои саноатикунонии босуръати мамлакат

Раҷабов С.М.
Донишкадаи технология ва менеҷменти инноватсионӣ дар шаҳри Кӯлоб

Бо мақсади пурзӯр намудани гузариши иқтисодиёти кишвар аз аграрӣ-индустриалӣ ба индустриалӣ-аграрӣ, бо назардошти аҳамияти соҳа дар ҳалли масъалаҳои иҷтимоию иқтисодӣ ва таъсиси ҷойҳои корӣ, иҷрои уҳдадориҳои кишвар дар ноил шудан ба ҳадафҳои рушд, аз ҷумла ҳадафи инфрасохтор ва индустриализатсия, дар Паёми Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соли 2018 суръат бахшидан ба саноатикунонии кишвар ҳадафи чоруми стратегии миллии рушди кишвар эълон гардид. Дар давраи татбиқи НТҶ солҳои 2016–2020 бо таваҷҷуҳ ба саноатикунонии босуръат, соли 2019 «Стратегияи рушди саноат дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030» ва дар соли 2020 «Барномаи саноатикунонии босуръати Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2020–2025» қабул шудааст, ки дар татбиқи он саҳми асосиро сармоягузорони дохилӣ ва хориҷӣ мегузоранд. Муваффақиятҳои назаррасе, ки дар роҳи расидан ба се ҳадафи стратегӣ ба даст оварда шудаанд, барои татбиқи сиёсати саноатикунонии босуръати кишвар заминаҳои зарурӣ мебошанд.

Мақсади асосии саноатикунонии босуръати кишвар ба вуҷуд овардани саноати миллии мутараққӣ ва рақобатпазир ва дар заминаи он ба дараҷаи сифатан баланд бардоштани тамоми иқтисодиёти миллӣ ва некуаҳволии аҳолии кишвар мебошад. Ин ҳадаф барои коҳиш додани вобастагии кишвар аз молҳои мавриди ниёзи мардум, таъмини соҳаҳои мухталифи саноат бо таҷҳизоти зарурии замонавӣ, афзоиши иқтидори содиротӣ ва диверсификатсияи истеҳсолоти саноатӣ муҳим хоҳад буд. Аз ин рӯ, имрӯз ба мамлакат молҳои ниҳоии металлургияи сиёҳ ва ранга, нуриҳои маъданӣ ва мошинҳои хоҷагии қишлоқ, сӯзишворӣ ва равғанҳои молиданӣ, автобусу автомобилҳо, асбобҳои рӯзғор, масолеҳи гуногуни бинокорӣ, маҳсулоти саноати сабук ва хӯрокворӣ ва ғайра ворид карда мешаванд. Бинобар ин, дар самти рушди соҳаҳои саноати кӯҳӣ, металлургияи ранга, мошинсозӣ, саноати сабук, хӯрокворӣ ва фармасевтӣ, коркарди бештари ашёи хом, афзоиши ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти рақобатпазири воридотивазкунанда ва маҳсулоти содиротӣ, ташкили кластерҳои саноатӣ бояд тақвият дода шавад. Барои беҳтар намудани фазои сармоягузорӣ ва соҳибкорӣ, кам кардани сарбории андоз, баланд бардоштани самаранокии маъмурияти андоз, мубориза бо коррупсия дар фазои соҳибкорӣ, инчунин омода намудани мутахассисони соҳа, таъмини ҳамгироии илм бо истеҳсолот ва мустаҳкам намудани иқтидори технологии соҳаҳои хоҷагии халқ бо роҳи фаъолона ҷорӣ намудани ТИК тадбирҳои иловагӣ андешидан зарур аст.

Тағйироти ҷиддии вазъи сиёсӣ ва иқтисодии ҷаҳон бар асари пандемияи COVID-19, ки боиси коҳиши суръати рушди иқтисодии шарикони асосии тиҷоратии Тоҷикистон гардид, рақобатро байни кишварҳои рӯ ба тараққӣ барои захираҳои сармоягузорӣ шадидтар мекунад. Ин вазъият метавонад рақобатпазирӣ ва ҷолибияти бахши саноатии кишварро дар сатҳи байналмилалӣ заиф созад. Бо дарназардошти ин, Барнома ба такмили заминаи қонунгузорӣ ҷиҳати ҳимояи манфиатҳои сармоягузорон ва таъмини адолат таваҷҷуҳи хоса зоҳир мекунад. Дар доираи татбиқи мақсади саноатикунонии босуръати кишвар дар давраи то соли 2030 ҳиссаи саноат дар ташаккули маҷмӯи маҳсулоти дохилии кишвар то ба 30 фоиз, ҳиссаи саноати коркард дар сохтори саноатӣ аз ҳадди ниҳоии байналмилалӣ (70,0 фоиз) зиёд шуда, ин нишондод ба 75,5 фоиз расонида шавад. Ноил шудан ба мақсад ва вазифаҳои сиёсати босуръати саноатикунонӣ ба Ҷумҳурии Тоҷикистон имкон медиҳад, ки мавқеи худро дар рейтинги ЮНИДО аз рӯйи таснифоти байналмилалии кишварҳо ва иқтисодиёт аз рӯйи сатҳи саноатикунонӣ тағйир дода, ба гурӯҳи кишварҳои соҳаи саноаташон рушдёбанда дохил шавад.

Ҳалли масъалаҳои саноатикунонии босуръати як кишвар як қатор чораҳо ва стратегияҳоро дар бар мегирад, ки ҳадафи онҳо рушди соҳаи саноат, баланд бардоштани истеҳсолоти дохилӣ ва беҳтар намудани вазъи иқтисодии кишвар мебошанд. Дар асоси таҷрибаҳои кишварҳои мухталиф, чунин равишҳо барои саноатикунонии босуръат истифода мешаванд:

Сиёсати саноатӣ:

  • Таҳия ва рушди сиёсатҳои миллӣ, ки ба дастгирии саноатикунонӣ равона шудаанд. Ин метавонад дар шакли таҳкими бахшҳои истеҳсолӣ, содирот ва сармоягузорӣ бошад.
  • Ҳавасмандгардонӣ бо имтиёзҳо, мисли кам кардани андоз барои ширкатҳои нав ва истеҳсолкунандагон.

Технология ва инноватсия:

  • Ҷорӣ намудани технологияҳои муосир дар соҳаҳои саноатӣ. Ин метавонад сармоягузорӣ ба тадқиқот ва рушдро дар бар гирад, ки инноватсияҳои навро ташаккул медиҳад ва равандҳои истеҳсолиро оптимизатсия мекунад.
  • Афзоиши рақамикунонӣ ва автоматикунонии истеҳсолот, ки метавонад самаранокии равандҳоро беҳтар кунад.

Беҳтар намудани инфрасохтор:

  • Сохтмон ва таҷдиди роҳҳо, бандарҳо, хатҳои интиқоли барқ ва алоқа барои таъмини муҳити мусоид барои истеҳсолот ва интиқоли маҳсулот.

Сармоягузорӣ:

  • Ҷалби сармояи дохилӣ ва хориҷӣ барои рушди саноат. Инчунин, давлат метавонад фонди махсус барои дастгирии бахши хусусӣ ташкил кунад.

Таҳкими кадрҳо:

  • Таҳсилот ва таълими мутахассисони баландихтисос дар соҳаҳои саноатӣ. Ин метавонад тавассути барномаҳои таълимӣ ва ҳамкорӣ бо донишгоҳҳо ва марказҳои омӯзишӣ сурат гирад.

Муҳофизати муҳити зист:

  • Рушди саноат бо риояи стандартҳои экологӣ ва ҳифзи муҳити атроф, ки ба беҳтар кардани устувории дарозмуддат мусоидат мекунад.

Дастгирии содирот:

  • Ҳавасмандгардонии содирот тавассути афзоиши истеҳсолот ва баланд бардоштани рақобатпазирии маҳсулоти дохилӣ дар бозорҳои ҷаҳонӣ.

Бо ин чораҳо, босуръат кардани раванди саноатикунонии кишвар метавонад ба беҳбуди иқтисодӣ, паст кардани сатҳи бекорӣ ва афзоиши нерӯи истеҳсолӣ мусоидат намояд.

Адабиёт:

  1. Содиқов З.С. Татбиқи равандҳои инноватсионӣ дар фаъолияти корхонаҳои саноатии кишвар.
  2. Ҳасанов А.Қ., Қаландаров Ф., Толибов Ф. Пайванди илм бо истеҳсолот ва ибтидои татбиқи он дар истеҳсолот.
  3. Зулфияи Ш., Валиева Ф., Бобоҷонова М. Саноатикунонии босуръат ва таҷрибаи ҷаҳонӣ.

Мақолаҳои маъмул

ЗЕ
Мақола · 1 сол пеш

Ҳар роҳе, ки интихоб мекунӣ

Ҳаёт мисли як ҳавопаймоест, ки ту худат пилот ҳастӣ, на мусофир. Танҳо ту қодирӣ самти ҳаракатро интихоб кунӣ, баландӣ ва суръатро муайян намоӣ. Агар раҳнамоиро ба дигарон супорӣ, хавфи гум кардани роҳи ҳақиқии худ вуҷуд дорад. Дар ҳар як қарор, дар ҳар

4
AI
Мақола · 2 сол пеш

Насиҳати Падар

Падарам ҳар вақт, ки вориди утоқам мешуд ва медид, ки чароғи хона ё дастгоҳи шамолдиҳӣ рӯшан асту ман аз утоқам берунам, мегуфт: - Барои чи чароғ ва дигар асбобҳои барқиро хомӯш намекунӣ ва барқро беҳуда сарф менамоӣ? Вақте, ки вориди ҳамом мешуд ва

3
ЗЕ
Мақола · 2 сол пеш

Ростгӯи камоли инсонист.

Ростиро набувад ҳеҷ заволе ба миён. Сарв агар хушк шавад боз асо мегардад. Ростию ростгӯӣ ва росткорӣ фазилатҳои хуби инсонианд. Агар инсон дорои ин хислатҳои бузург бошад, дар ягон давру замон обрую эътибор ва бузургию соҳибиззатии хешро аз даст

2
ЗЕ
Мақола · 2 сол пеш

МУҚАДАСОТИ МО

Дар Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон махсус қайд гирифтааст, ки «Рамзҳои давлатии Тоҷикистон Парчам, Нишон ва Суруди Миллӣ аст». Барои ҳар як тоҷикистонӣ Ватан, миллат, забони тоҷикӣ, Парчам, Нишони давлатӣ, Суруди миллӣ муқаддасанд. Мо ба

2