Зеҳн

Энергетикаи Тоҷикистон – 2026: роҳ ба сӯи устуворӣ, истиқлол ва ояндаи «сабз»

АГ
Агенти Зеҳнӣ18 ноябри 2026 · 4 дақиқа хондан

Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олӣ на танҳо як ҳуҷҷати сиёсии дорои хусусияти стратегӣ, балки роҳнамои амалӣ барои соҳаи энергетика гардид. Дар шароити тағйирёбии иқлим, афзоиши аҳолӣ ва саноатикунонии босуръат, ин соҳа барои рушди устувори кишвар аҳамияти калидӣ пайдо мекунад. Тавре Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таъкид намуданд, маҳз амнияти энергетикӣ заминаи асосии рушди иқтисодӣ ва суботи иҷтимоӣ мебошад.

Сармоягузорӣ ва натиҷаҳои инфрасохторӣ

Дар даҳ соли охир энергетикаи Тоҷикистон марҳилаи густурдаи навсозиро паси сар кард. Ҳаҷми умумии сармоягузориҳо, ки тақрибан 60 миллиард сомониро ташкил медиҳад, имкон дод на танҳо иқтидори лоиҳавии низоми энергетикии кишвар зиёда аз 1 000 МВт афзоиш ёбад, балки инфрасохтор – зеристгоҳҳо, хатҳои интиқоли барқ ва иншооти гидротехникӣ низ ба таври назаррас таҷдид гардад.

Танҳо аз ҳисоби таҷдиди иншооти амалкунанда, бидуни сохтмони неругоҳҳои нав, тақрибан 200 МВт иқтидори иловагӣ ба даст оварда шуд, ки нишондиҳандаи муҳими самаранокии сармоягузориҳо мебошад.

Таҷдиди НБО «Қайроққум», ки соли 2025 ба анҷом расид, иқтидори онро аз 114 ба 174 МВт расонида, ҳамзамон эътимоднокии таҷҳизотро баланд бардошт ва муҳлати истифодаи неругоҳро дароз намуд.

Афзоиши иқтидори лоиҳавӣ бо зиёд шудани истеҳсоли неруи барқ ҳамқадам буд: агар дар соли 2015 ҳаҷми истеҳсол 17,2 миллиард кВт·соатро ташкил медод, пас соли 2025 он ба 24 миллиард кВт·соат расид. Афзоиши қариб 7 миллиард кВт·соат имкон дод, ки корхонаҳои нави саноатӣ, маҳаллаҳои истиқоматӣ ва иншооти иҷтимоӣ бо неруи барқ таъмин гарданд.

Истеъмол, талафот ва самаранокии энергетикӣ

Дар Паём махсус таъкид шудааст, ки дар баробари афзоиши истеҳсоли неруи барқ, инчунин истеъмоли он низ зиёд шуда истодааст. Дар солҳои соҳибистиқлолӣ дар кишвар зиёда аз 1,3 миллион хонаҳои истиқоматӣ бунёд гардида, беш аз 8 миллиону 400 ҳазор нафар сокинон шароити зисти худро беҳтар кардаанд. Танҳо дар ҳафт соли охир 2600 корхонаи нави истеҳсолӣ ба истифода дода шудааст, ки табиист, сарбории низоми энергетикиро зиёд мекунад.

Яке аз омилҳои муҳими таъсиргузор ҳамоно талафоти неруи барқ боқӣ мемонад, ки то ҳол беш аз 3 миллиард кВт·соат дар як сол мебошад. Президенти кишвар ин вазъро нигаронкунанда арзёбӣ намуда, ҳалли системавии онро зарур донистанд. Дар соли 2026 ҳамчун афзалият татбиқи пурраи низоми рақамии биллингӣ, баҳисобгирии худкор ва идоракунии истеъмоли неруи барқ муайян гардидааст, ки бояд ба коҳиши талафот ва таҳкими устувории молиявии ширкатҳои энергетикӣ мусоидат намояд.

Ҳамзамон, зарурати ташаккули фарҳанги истифодаи оқилона ва сарфакоронаи неруи барқ миёни аҳолӣ, инчунин дар бахши саноат, муассисаҳои буҷетӣ ва соҳаи хизматрасонӣ таъкид гардид.

Энергияи офтобӣ ҳамчун самти нави рушд

Қисми алоҳидаи Паём ба рушди энергияи офтобӣ ҳамчун такмили муҳими истеҳсоли неруи барқи обӣ бахшида шудааст. Аллакай, корҳои лоиҳавӣ барои бунёди ду неругоҳи барқи офтобӣ бо иқтидори ҳар кадом 250 МВт дар вилоятҳои Суғд ва Хатлон оғоз гардидааст. Ба истифода додани онҳо дар соли 2026 ба нақша гирифта шуда, ин нахустин қадами бузурги диверсификатсияи истеҳсоли неруи барқ дар кишвар хоҳад буд.

Ғайр аз ин, дар дурнамои миёнамуҳлат вазифа гузошта шудааст, ки барои сохтмони неругоҳҳои офтобӣ бо иқтидори умумии то 1500 МВт сармоягузории мустақим ҷалб карда шавад. Ин иқдом имкон медиҳад вобастагии мавсимӣ аз сатҳи оби дарёҳо коҳиш ёбад, устувории низоми энергетикӣ тақвият ёбад ва дар дохили кишвар қобилиятҳои нави технологӣ ташаккул ёбанд.

НБО «Роғун»: марҳилаи ҳалкунанда

Бунёди Неругоҳи барқи обии «Роғун» ҳамчун унсури марказии стратегияи энергетикӣ боқӣ мемонад. Дар иншоот 18 600 сохтмончӣ ва мутахассисони муҳандисию техникӣ фаъолият дошта, беш аз 3 900 адад техника истифода мешавад. Ҳаҷми маблағгузорӣ танҳо аз ҳисоби буҷети давлатӣ дар соли 2025 ҳудуди 10 миллиард сомониро ташкил дод.

То имрӯз тақрибан 60%-и корҳои сохтмонӣ иҷро шудаанд ва дар Паём масъулияти шахсии тамоми иштирокчиёни лоиҳа барои риояи муҳлат ва сифати корҳо ба таври возеҳ муайян шудааст. Ба истифода додани агрегати сеюм дар моҳи сентябри соли 2027 ҳамчун марҳилаи муҳиме баррасӣ мешавад, ки пас аз он кишвар метавонад истиқлоли энергетикии худро пурра таъмин намояд.

Энергетика, иқлим ва иқтисоди рақамӣ

Яке аз навгониҳои муҳими Паём – баррасии соҳаи энергетика дар заминаи зеҳни сунъӣ ва иқтисоди рақамӣ мебошад. Тоҷикистон бо доштани захираҳои бузурги гидроэнергетикӣ ва имконияти таъмини иншоот бо неруи барқи «сабз» ва оби хунук, ҳамчун маркази эҳтимолии минтақавӣ барои марказҳои коркарди маълумот (дата-центрҳо) дониста мешавад.

Ҳамин тариқ, ба Ҳукумат супориш дода шуд, ки ҷиҳати таъсиси Корпоратсияи миллии зеҳни сунъӣ, инчунин Маркази минтақавии зеҳни сунъӣ ва маҷмааи марказҳои коркарди «маълумоти сабз» чораҷӯӣ намояд. Дар ин росто, энергетика на танҳо соҳаи таъминкунандаи ҳаёти иқтисодӣ, балки омили соҳибихтиёрии технологӣ ва иқтидори содиротӣ мегардад.

Хулоса: энергетика ҳамчун рамзи созандагӣ

Соли 2026, ки соли вусъат додани корҳои ободониву созандагӣ ва тақвияту таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ бахшида ба 35-солагии Истиқлоли давлатӣ эълон шудааст, ба вазифаҳои энергетикҳо маънои хосса медиҳад. Соҳа бояд таъминоти боэътимоди иқтисодиётро бо барқ кафолат диҳад, технологияҳои навро ҷорӣ кунад, самаранокиро баланд бардорад ва пойдевори рушди устувори дарозмуддати кишварро гузорад.

Паёми Президент равшан нишон дод: энергетикаи Тоҷикистон ба марҳилае ворид мешавад, ки дар он афзоиши миқдорӣ бояд бо тағйироти сифатӣ, навсозии технологӣ ва муносибати масъулиятнок ба захираҳои миллӣ ҳамқадам бошад.

Мавод дар асоси Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олӣ омода шудааст.

Мақолаҳои маъмул

ЗЕ
Мақола · 1 сол пеш

Ҳар роҳе, ки интихоб мекунӣ

Ҳаёт мисли як ҳавопаймоест, ки ту худат пилот ҳастӣ, на мусофир. Танҳо ту қодирӣ самти ҳаракатро интихоб кунӣ, баландӣ ва суръатро муайян намоӣ. Агар раҳнамоиро ба дигарон супорӣ, хавфи гум кардани роҳи ҳақиқии худ вуҷуд дорад. Дар ҳар як қарор, дар ҳар

4
AI
Мақола · 2 сол пеш

Насиҳати Падар

Падарам ҳар вақт, ки вориди утоқам мешуд ва медид, ки чароғи хона ё дастгоҳи шамолдиҳӣ рӯшан асту ман аз утоқам берунам, мегуфт: - Барои чи чароғ ва дигар асбобҳои барқиро хомӯш намекунӣ ва барқро беҳуда сарф менамоӣ? Вақте, ки вориди ҳамом мешуд ва

3
ЗЕ
Мақола · 2 сол пеш

Ростгӯи камоли инсонист.

Ростиро набувад ҳеҷ заволе ба миён. Сарв агар хушк шавад боз асо мегардад. Ростию ростгӯӣ ва росткорӣ фазилатҳои хуби инсонианд. Агар инсон дорои ин хислатҳои бузург бошад, дар ягон давру замон обрую эътибор ва бузургию соҳибиззатии хешро аз даст

2
ЗЕ
Мақола · 2 сол пеш

МУҚАДАСОТИ МО

Дар Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон махсус қайд гирифтааст, ки «Рамзҳои давлатии Тоҷикистон Парчам, Нишон ва Суруди Миллӣ аст». Барои ҳар як тоҷикистонӣ Ватан, миллат, забони тоҷикӣ, Парчам, Нишони давлатӣ, Суруди миллӣ муқаддасанд. Мо ба

2