Зеҳн

ТАБОБАТИ МУОСИРИ БЕМОРИҲОИ ЧАШМ

ЗЕ
Зеҳн17 ноябри 2026 · 7 дақиқа хондан

Чашм яке аз муҳимтарин узвҳои ҳиссии инсон ба шумор меравад. Инсон қисми зиёди маълумотро дар бораи муҳити атроф тавассути чашм дарёфт мекунад. Маҳз ба воситаи чашм мо олами атрофро мебинем, рангҳо, шаклҳо ва зебоиҳои табиатро дарк менамоем. Аз ин рӯ, ҳифзи саломатии чашм ва пешгирии бемориҳои он аҳаммияти бузург дорад.

Мо дар асри рушди босуръати технологияҳои компютерӣ ва тағйирёбии шароити муҳити зист зиндагӣ мекунем. Истифодаи тӯлонии воситаҳои электронӣ, риоя накардани қоидаҳои беҳдошти чашм ва таъсири баъзе омилҳои номусоиди муҳити зист метавонанд ба саломатии узвҳои босира таъсири манфӣ расонанд.

Имрӯз пастшавии қобилияти биноӣ яке аз мушкилоти муҳими соҳаи тандурустӣ ба ҳисоб меравад. Сабабҳои он гуногун буда, аз омилҳои ирсӣ ва бемориҳои модарзодӣ то сироятҳо, осебҳо, бемориҳои умумии организм ва тағйироти вобаста ба синну солро дар бар мегиранд.

Истифодаи аз ҳад зиёди компютер, телевизор ва телефонҳои мобилӣ метавонад боиси хастагии чашм, хушкшавӣ, дарди сар ва хирашавии муваққатии биноӣ гардад. Бо вуҷуди ин, истифодаи экранҳо худ ба худ сабаби нобиноӣ намешавад.

Баъзе бемориҳои чашм, аз қабили оби марворид (катаракта), глаукома, бемориҳои тӯрпарда ва осеби асаби босира, дар сурати сари вақт ташхису табобат нашудан метавонанд боиси пастшавии шадиди биноӣ ва ҳатто нобиноӣ гарданд.

Оби марворид (катаракта) бемориест, ки ҳангоми он булураки табиии чашм тадриҷан тира мешавад. Дар натиҷа, биноии инсон паст гардида, ашё хира ва норавшан менамоянд. Усули асосии табобати катаракта ҷарроҳӣ мебошад, ки дар ҷараёни он булураки тирашуда бо булураки сунъӣ иваз карда мешавад.

Глаукома гурӯҳи бемориҳои чашм буда, бо осеби тадриҷии асаби босира алоқаманд аст. Баландшавии фишори дохили чашм яке аз омилҳои асосии хавфи он мебошад. Агар беморӣ сари вақт муайян ва табобат карда нашавад, метавонад боиси аз даст рафтани бебозгашти биноӣ гардад.

Аз ин рӯ, ташхиси барвақтӣ, муоинаи мунтазам ва истифодаи усулҳои муосири табобат дар ҳифзи саломатии чашм нақши муҳим доранд.

Ташхиси бемориҳои чашм бо таҷҳизоти муосир

Дар Бемористони Ибни Сино бахши чашмпизишкӣ (офталмология) фаъолият менамояд, ки ба ташхис ва табобати бемориҳои гуногуни чашм машғул аст.

Дар ин бахш бо истифода аз таҷҳизоти муосири тиббӣ ва усулҳои ташхисӣ муоинаҳои зерин анҷом дода мешаванд:

1. Визометрия — муайян намудани тезбинии чашм.

Визометрия яке аз усулҳои асосии ташхиси қобилияти биноӣ мебошад. Ҳангоми ин муоина бо истифода аз ҷадвалҳои махсус дараҷаи тезбинии ҳар як чашм муайян карда мешавад. Ин усул барои ошкор намудани пастшавии биноӣ ва арзёбии зарурати ислоҳи он бо айнак ё линзаҳои тамосӣ истифода мегардад.

2. Авторефрактометрия — муайян намудани хусусиятҳои шикастани нур дар чашм.

Авторефрактометрия усули муосири ташхисӣ буда, ба воситаи дастгоҳи махсус дараҷаи нуқсонҳои рефраксияи чашмро муайян менамояд.

Бо ёрии ин усул наздикбинӣ, дурбинӣ ва астигматизм арзёбӣ карда мешаванд. Муоина одатан дар муддати кӯтоҳ анҷом ёфта, барои интихоби воситаҳои ислоҳи биноӣ маълумоти муҳим медиҳад.

3. Ретиноскопия — муайян намудани рефраксияи чашм.

Ретиноскопия усули объективии муайян намудани нуқсонҳои шикастани нур дар чашм мебошад. Ҳангоми ин муоина табиб бо истифода аз ретиноскоп ҳаракати инъикоси нурро аз дохили чашм мушоҳида мекунад.

Ин усул махсусан ҳангоми муоинаи кӯдакон ва шахсоне, ки дар муайян кардани дараҷаи биноии худ мушкилӣ доранд, муфид мебошад.

Барои муоинаи қаъри чашм, аз ҷумла тӯрпарда, диски асаби босира, рагҳои хунгард ва минтақаи макула, усули дигар — офталмоскопия истифода мешавад.

4. Биомикроскопия — муоинаи сохторҳои чашм.

Биомикроскопия бо истифода аз микроскопи махсус ва чароғи рахнадор анҷом дода мешавад.

Ин усул имкон медиҳад, ки қисмҳои пеши чашм, аз ҷумла қарния, пардаи пайвандӣ, ҳуҷраи пеши чашм, инабия ва булурак бо дақиқии баланд муоина карда шаванд.

Ҳангоми истифодаи линзаҳои махсус бо ин дастгоҳ баъзе сохторҳои дохилӣ, аз ҷумла ҷисми шишамонанд ва қаъри чашм низ таҳқиқ карда мешаванд.

5. Тонометрия — чен кардани фишори дохили чашм.

Тонометрия яке аз усулҳои муҳими ташхиси офталмологӣ мебошад, ки барои муайян намудани фишори дохили чашм истифода мегардад.

Ин муоина махсусан барои ошкор кардан ва назорати глаукома аҳаммияти калон дорад. Бо вуҷуди ин, танҳо чен кардани фишори чашм барои ташхиси пурраи глаукома кофӣ нест ва дар ҳолатҳои зарурӣ муоинаҳои иловагӣ гузаронида мешаванд.

6. Линзометрия — муайян намудани нишондиҳандаҳои оптикии айнак.

Линзометрия усули санҷиши қувваи оптикии линзаҳои айнак мебошад.

Бо ёрии дастгоҳи махсус дараҷаи линзаҳо, қувваи сферӣ ва силиндрии онҳо, инчунин меҳвари астигматизм муайян карда мешавад.

Ин усул барои санҷидани мувофиқати айнаки истифодашаванда ба тавсияи табиб аҳаммият дорад.

Усулҳои муосири табобат ва ҷарроҳии чашм

Мутахассиси бахши чашмпизишкии Бемористони Ибни Сино, доктор Шаҳло Бобоҷонова, дар фаъолияти табобатии худ аз усулҳои консервативӣ (доруворӣ) ва ҷарроҳӣ истифода мебарад.

Интихоби усули табобат ба намуди беморӣ, дараҷаи вазнинии он, ҳолати умумии бемор ва натиҷаҳои ташхис вобаста мебошад.

Дар бахши чашмпизишкии бемористон, тибқи маълумоти пешниҳодшуда, амалиёти зерини ҷарроҳӣ анҷом дода мешаванд:

1. Факоэмулсификатсия — ҷарроҳии оби марворид (катаракта).

Факоэмулсификатсия яке аз усулҳои муосири ҷарроҳии катаракта мебошад.

Ҳангоми ин амалиёт булураки тирашудаи чашм бо истифода аз мавҷҳои ултрасадо майда ва хориҷ карда мешавад. Сипас, ба ҷойи он одатан булураки сунъӣ гузошта мешавад.

Ин усул имкон медиҳад, ки ҷарроҳӣ тавассути буриши хурд анҷом ёбад ва дар бисёр ҳолатҳо давраи барқароршавии бемор кӯтоҳ гардад.

2. Синустрабекулэктомия — ҷарроҳии глаукома.

Синустрабекулэктомия яке аз усулҳои ҷарроҳии глаукома буда, барои паст намудани фишори дохили чашм истифода мешавад.

Ҳангоми ин амалиёт роҳи иловагии хориҷшавии моеъи дохили чашм ташкил карда мешавад, ки ба паст шудани фишори чашм мусоидат менамояд.

Ҳадафи асосии ҷарроҳӣ пешгирӣ аз осеби минбаъдаи асаби босира ва нигоҳ доштани қобилияти боқимондаи биноӣ мебошад.

3. Дакриосисториностомия (DCR) — ҷарроҳии роҳҳои ашк.

Дакриосисториностомия амалиёти ҷарроҳие мебошад, ки ҳангоми баста шудани роҳи ашкгузаронӣ анҷом дода мешавад.

Дар ҷараёни ҷарроҳӣ байни халтаи ашк ва ковокии бинӣ роҳи нави гузариши ашк ташкил карда мешавад.

Ин усул барои табобати баъзе ҳолатҳои ашкравии доимӣ ва илтиҳоби такроршавандаи халтаи ашк истифода мегардад.

4. Ҷарроҳии птеригиум — гирифтани нохунаки чашм.

Птеригиум, ки дар байни мардум бо номи «нохунаки чашм» низ маълум аст, афзоиши ғайримуқаррарии бофтаи пардаи пайвандӣ ба рӯи қарния мебошад.

Ин ҳолат метавонад боиси сурхшавӣ, нороҳатӣ ва дар баъзе мавридҳо пастшавии биноӣ гардад.

Ҳангоми зарурат птеригиум бо роҳи ҷарроҳӣ хориҷ карда мешавад. Барои кам намудани эҳтимоли такроршавии он мумкин аст усулҳои иловагии ҷарроҳӣ истифода шаванд.

5. Блефаропластика — ҷарроҳии пилкҳои чашм.

Блефаропластика амалиёти ҷарроҳие мебошад, ки барои ислоҳи баъзе тағйироти пилкҳои болоӣ ва поёнии чашм анҷом дода мешавад.

Ин ҷарроҳӣ метавонад бо мақсадҳои табобатӣ ё зебоӣ гузаронида шавад.

Дар ҳолатҳое, ки пӯсти зиёдатии пилки болоӣ майдони биноиро маҳдуд мекунад, амалиёти ҷарроҳӣ метавонад ба беҳтар гардидани фаъолияти босира мусоидат намояд.

Пешгирии бемориҳои чашм

Мутахассисон таъкид мекунанд, ки пешгирии бемориҳои чашм нисбат ба табобати оризаҳои вазнини онҳо осонтар аст.

Барои нигоҳ доштани саломатии чашм риояи тавсияҳои зерин муҳим мебошад:

  • Ҳангоми кор бо компютер мунтазам танаффус кардан ва ба чашм имкони истироҳат додан.

  • Равшании ҷойи кор ва масофаи байни чашму экранро дуруст танзим намудан.

  • Қоидаҳои беҳдошти чашмро риоя кардан ва аз истифодаи худсаронаи доруҳои чашм худдорӣ намудан.

  • Ҳангоми иҷрои корҳои хавфнок аз айнакҳои муҳофизатӣ истифода бурдан.

  • Ғизои солим ва мутавозин истеъмол кардан.

  • Бемориҳои музмин, аз ҷумла диабети қанд ва фишорбаландиро таҳти назорат нигоҳ доштан.

  • Дар муҳлатҳои тавсиянамудаи табиб аз муоинаи офталмологӣ гузаштан.

  • Ҳангоми пастшавии ногаҳонии биноӣ, дарди шадиди чашм ё пайдо шудани соя дар майдони биноӣ фавран ба муассисаи тиббӣ муроҷиат кардан.

Хулоса

Чашм яке аз неъматҳои бебаҳои инсон буда, ҳифзи саломатии он масъулияти ҳар як шахс мебошад. Бемориҳои чашм метавонанд дар ҳар синну сол пайдо шаванд, вале бисёре аз онҳо ҳангоми ташхиси саривақтӣ ва табобати дуруст идора ё муолиҷа карда мешаванд.

Рушди илми тиб, истифодаи таҷҳизоти муосири ташхисӣ ва ҷорӣ намудани усулҳои нави ҷарроҳӣ имкониятҳои табобати бемориҳои чашмро васеъ гардонидаанд.

Фаъолияти бахшҳои махсусгардонидашудаи чашмпизишкӣ, аз ҷумла бахши офталмологии Бемористони Ибни Сино, дар ташхис, табобат ва пешгирии бемориҳои узвҳои босира аҳаммияти муҳим дорад.

Бояд ҳамеша дар хотир дошт, ки чашм равзанаи инсон ба олами зебост. Пас, нигоҳубин ва ҳифзи нури чашм бояд яке аз муҳимтарин вазифаҳои ҳар яки мо бошад.

Мақолаҳои маъмул

ЗЕ
Мақола · 1 сол пеш

Ҳар роҳе, ки интихоб мекунӣ

Ҳаёт мисли як ҳавопаймоест, ки ту худат пилот ҳастӣ, на мусофир. Танҳо ту қодирӣ самти ҳаракатро интихоб кунӣ, баландӣ ва суръатро муайян намоӣ. Агар раҳнамоиро ба дигарон супорӣ, хавфи гум кардани роҳи ҳақиқии худ вуҷуд дорад. Дар ҳар як қарор, дар ҳар

4
AI
Мақола · 2 сол пеш

Насиҳати Падар

Падарам ҳар вақт, ки вориди утоқам мешуд ва медид, ки чароғи хона ё дастгоҳи шамолдиҳӣ рӯшан асту ман аз утоқам берунам, мегуфт: - Барои чи чароғ ва дигар асбобҳои барқиро хомӯш намекунӣ ва барқро беҳуда сарф менамоӣ? Вақте, ки вориди ҳамом мешуд ва

3
ЗЕ
Мақола · 2 сол пеш

Ростгӯи камоли инсонист.

Ростиро набувад ҳеҷ заволе ба миён. Сарв агар хушк шавад боз асо мегардад. Ростию ростгӯӣ ва росткорӣ фазилатҳои хуби инсонианд. Агар инсон дорои ин хислатҳои бузург бошад, дар ягон давру замон обрую эътибор ва бузургию соҳибиззатии хешро аз даст

2
ЗЕ
Мақола · 2 сол пеш

МУҚАДАСОТИ МО

Дар Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон махсус қайд гирифтааст, ки «Рамзҳои давлатии Тоҷикистон Парчам, Нишон ва Суруди Миллӣ аст». Барои ҳар як тоҷикистонӣ Ватан, миллат, забони тоҷикӣ, Парчам, Нишони давлатӣ, Суруди миллӣ муқаддасанд. Мо ба

2