Тарҳрезии ҷавоҳироти муосир
Муаллиф(он): Валиева Э.Н., Ҳалимов М.Ҷ.
Тамоюли асосии солҳои охир аз истеҳсоли ҷавоҳироти истифодаи умум иборат аст, ки ба тарзи ҳаёти фаъоли зани муосир мувофиқат мекунанд.
Муди муосир дар маҷмӯъ ва махсусан муди заргарӣ ягон рамз, меъёр ва қоидаҳои эстетикиро қабул намекунад ва онро тағйир додан мумкин нест. Аммо, бешубҳа, маҳдудиятҳои муайяне мавҷуданд, ки ба талаботи бозор вобастаанд. Истифодаи маводи гаронбаҳо барои истеҳсоли маҳсулот истеҳсолкунандагонро водор месозад, ки ба талаботи фармоишгар (харидор) бодиққат бошанд.
Маҳз маҳдудиятҳои ҷиддии иқтисодӣ ва рушди босуръати таҷҳизоти технологӣ имкон медиҳанд, ки тарроҳи ҷавоҳирот бо боварӣ тарроҳӣ номида шавад, зеро он ҳалли ҳам вазифаҳои тасвирӣ-бадеӣ ва ҳам муҳандисӣ-технологии лоиҳаро дар бар мегирад.
Ғояи асосии тарроҳӣ эҷоди маҳсулоти эстетикӣ, тавассути тавлид ва истифодаи технологияҳои навтарин мебошад. Ба ибораи дигар, маҳсулот бояд на танҳо ихтироъ карда шавад, балки аз нуқтаи назари истеҳсоли минбаъда ва фоидаи иқтисодии он дида баромада шавад.
Ин ҷустуҷӯи доимӣ дар татбиқи қарорҳои далеронаи тарроҳӣ хеле муҳим аст.
Объектҳои тарроҳии заргарӣ на танҳо маҳсули тасаввуроти рассом, балки таҷассумгари идея дар якҷоягӣ бо вазифаҳои комилан мушаххасе мебошанд, ки дар назди ӯ гузошта шудаанд.
Раванди эҷодии аз ҷиҳати эҳсосоти рангакардашуда бо равиши муҳандисӣ ва зеҳнӣ ба ҳалли мушкилот алоқаманд аст.
Табдил додани расм ба маҳсулоти тайёр вазифаест, ки донишҷӯ дар муассисаҳои таълимӣ бояд барои он кӯшиш намояд.
Маҳз барои ноил шудан ба ин ҳадаф низоми машқҳо ва вазифаҳо дар фанҳои гуногун равона карда шудааст, ки ҳар як вазифаи навбатӣ мураккабтар мешавад ва шумораи зиёди ҷузъҳои муқарраршударо дар бар мегардад. Аз нуқтаи назари амалияи воқеии лоиҳа, омилҳои муҳимтарини иҷрои бомуваффақияти вазифа малакаҳои олии касбӣ ва эҷодиёти тафаккури лоиҳакаш мебошанд. Яке аз вазифаҳои аввалиндараҷа ташаккули консепсия ҳамчун низоми мукаммали унсурҳои ба ҳам алоқаманд мебошад.
Ҷустуҷӯи эҷодӣ метавонад бо берун рафтан аз вазъияти таҳлилшаванда ва пайдо кардани қиёсҳо ва ассотсиатсияҳо аз соҳаҳои дигар алоқаманд бошад. Барои тарҳи муосир рад кардани тезисҳо ва барномаҳои пешина хос аст, пешбарии нав ба як навъ меъёр табдил меёбад.
Тарҳрезии тарроҳӣ стереотипҳоро вайрон мекунад, ба талаботҳои ташаккулёфтаи муосир ҷавобгӯ мегардад.
Дизайнери оянда аз иҷро ё сохтани вазифаҳои хусусӣ дар доираи меъёри додашуда то барномасозии тамоми раванд дар маҷмӯъ такмил меёбад. Ҷалби шумораи афзояндаи ҷузъҳои фаъолият ба раванди тарроҳи эҷодӣ ӯро ба равияи нави фаъолияти эҷодии лоиҳа табдил медиҳад. Усулҳои истифодаи интегратсионӣ, ки лоиҳаро ба як воҳиди ягона ҷамъ меоранд, омӯхта мешаванд.
Инчунин, механизмҳои баланд бардоштани самаранокии раванди эҷодӣ: ассотсиатсияи тафаккур, гузариш ва тамаркуз, бозии хаёлот истифода мешаванд. Маҳз ин машқҳо барои кушодани эҷодиёти инфиродӣ, рушди ҳаракат ва гуногунии тафаккур дар самти касбӣ кумак мекунанд. Тафаккури лоиҳавӣ дар маҷмӯъ синтези беназири тафаккури муҳандисӣ ва бадеиро ифода мекунад, ки ҳар кадоми онҳо ба тарҳрезии объектҳои сохташуда таъсир мерасонанд.
Яке аз тамоюлҳои беҳтарин хонаҳои ҷавоҳироти ҷаҳон ин талош барои ба даст овардани хатҳои мукаммал, истифодаи маводҳои гуногун дар асоси оқилонаи дақиқи робитаҳои бозёфтҳои тарроҳӣ ва технологияҳои навтарин мебошад. Аммо муштариёнро танҳо асарҳои беназири санъати заргар ин замони муосир-замони зиндагии онҳо ҳавасманд мекунанд.
Дар ҳар сурат, шуури инсон на танҳо зебоии дар ҷаҳони атрофи худ мавҷудбударо инъикос мекунад, балки қонунҳои объективии фаъолияти эҷодии худро низ, ки қонунҳои зебоӣ ном доранд ба ин ҷаҳон пешбинӣ мекунад.
Аз ин рӯ, зебоӣ чунин вазифаи як навъи рӯҳии бешуурона аст. Эҳсоси зебоӣ ҳар дафъае ба вуҷуд меояд, ки натиҷаи он аз меъёри пешбинишудаи бешуурона зиёд аст.
Яке аз принсипҳои асосии заргарон принсипи мукаммалии оқилона мебошад. Ҷавоҳирот бояд на танҳо ҷолиб бошад, балки ҳангоми пӯшидан бароҳат бошад. Тарҳи муосири заргарӣ зери таъсири доимии равияҳои гуногуни санъат, услуб ва муд (техника, технология, мавод) қарор дорад.
Он зебоӣ ва ифодаи бадеии маҳсулотро бо қобилияти интиқоли ҳолати маънавии муаллиф тавассути объекти тарроҳӣ, бедор кардани муносибати эҳсосии истеъмолкунанда ба ашёи харид алоқаманд мекунад.
а-гушвор, б-гарданбанд, в-дастпона
Дар айни замон, вақте ки бозор бо маҳсулоти зиеди бо технологияи 3D сохташуда пур аст, объектҳои тарроҳӣ, ки диққати тамошобинонро на танҳо бо сифатҳои конструктивӣ-функсионалӣ ва ороишӣ ҷалб мекунанд, балки тасвири дорои маълумотро доранд, арзиши махсус пайдо мекунанд.
Ташаккули касбии тарроҳони ҷавон ба ҳамгироии донишҳо аз соҳаҳои гуногуни фаннӣ, ба монанди таърихи санъат, таърихи ҳунарҳо, услубшиносӣ, маводшиносӣ, модели компютерии 3D, меъморӣ, композитсия асос меёбад.
Дар натиҷаи омӯзиши ин фанҳо, донишҷӯён қобилияти синтези ифодаи бадеӣ ва конструктивии шакли объектро, ки мувофиқи функсия, мавод ва технологияи истеҳсоли маҳсулот ташкил карда шудааст, ба даст меоранд.
Омӯзиши лоиҳавӣ аҳамияти махсус пайдо мекунад, зеро маҳз иҷрои лоиҳаҳои байнисоҳавӣ имкон медиҳад, ки идеяи муносибати модулӣ ба ташкили раванди таълим амалӣ карда шавад.
Дар ҳама марҳилаҳои эҷоди маҷмаи заргарӣ, рассомони ояндаи стилист бояд тавонанд дар фазои иттилоотӣ тафаккури эҷодӣ ва танқидиро муттаҳид намоянд, ба шароити корхонаи мушахас зуд мутобиқ шаванд.
Бояд қайд кард, ки яке аз омилҳои муҳимтарини омӯзиш ошкор ва омодагӣ ба мавҷудияти мустақилонаи шахсияти эҷодии, устоҳои ҷавон мебошад.
Тасвирҳои бадеии дар ҳар як шахс (донишҷӯ) комилан хос мебошанд, зеро онҳо вобаста ба рушди соҳаи ҳассос, эҳсосӣ, зеҳнӣ, иҷтимоӣ ва умуман маънавии шахси муайян ташаккул меёбанд.
Методикаи (алгоритми) иҷрои кори эҷодӣ, ки ҳангоми омӯзиш аз худ карда шудааст, имкон медиҳад, ки мутахассис танҳо дар сурати татбиқи пайдарпай ва андешаманд дар ҳар як марҳилаи кор ба муваффақиятҳои назаррас ноил шавад.
Дар мисоли эҷоди марҳилаи кори лоиҳавии донишҷӯён, истифодаи амалии методологияи ташаккули композитсияҳои ҳаҷмӣ-маконӣ ҳангоми тарҳрезии гарнитураи заргарии муаллифро пайгирӣ кардан мумкин аст.
Муди заргарӣ, ба монанди тарҳи умумӣ, хеле ҳаракаткунанда ва гуногун аст, аммо тамоюли умумӣ ба эҷоди ашёҳои ҳаҷмии эргономикӣ ва ороишҳои шаклҳои авангардӣ, ки бо ҷузъиёти зебо ё фактураҳои контрастӣ оро дода шудаанд, равона карда шудааст. Ба унсурҳои конструктивӣ диққати калон дода мешавад, самти услубии маводҳои оянда интихоб карда мешавад. Тасвири аввалияи объекти тарҳрезишуда аз ҷиҳати ақлӣ ташаккул ёфта, дар хаёлоти визуалӣ ба назар мерасад.
Графика ба ин намоиш дар қоғаз ҷузъиётро пурра мекунад. Амсиласозӣ, ба монанди графика, тафаккурро тарбия мекунад. Амсиласозӣ, забони махсуси усулҳои тасвири худро дорад. Расми графикии ташаккулёфтаро аввал дар пластилин ба иҷро расонидан мумкин аст. Дар ин ҳолат композитсияи фазоии ашё ва пайвастшавии шаклҳо ва ҳаҷмҳои гуногуни он мушаххас карда мешавад. Тарҳҳои аз коғази ғафс сохташуда ҳаҷм ва сохтори воқеии гарданбанди гӯшвор, дастпона ва ҳалқаро дақиқтар ифода мекунанд. Аз ин рӯ, ҳанӯз аз иҷрои маҳсулот дар мавод сар накарда, рассоми ҷавон метавонад бартариҳои лоиҳаро арзёбӣ кунад ва гиреҳҳои шубҳанок ва сатҳи сохторҳоро ислоҳ кунад. Бозори заргарӣ бо маҳсулоти гуногун аз рӯи услуб ва сохтор пур мешавад. Бо гузаронидани тадқиқот дар бораи маҷмӯи брендҳои пешрафтаи заргарӣ, пайгирии мавқеи калидии тарроҳии заргарӣ, омӯзиши бодиққати порталҳои интернетии муд, ташриф овардан ба намоишгоҳҳои Русия ва хориҷӣ, таҳлилгарон рушди муди заргарии ҷаҳонро дар ин ё он самт пешбинӣ мекунанд. Ба омӯзиш ва истифодаи маводи нав дар соҳа диққати калон дода мешавад, таҳлили ҳамаҷонибаи тамоюлҳои ранг, истифодаи сангҳо ва хусусиятҳои тарроҳӣ гузаронида мешавад.
Ҷавоҳирот имрӯз тамоми хусусиятҳои беҳтарини услубҳоро нишон медиҳад, ки дар асрҳои тӯлонии санъати заргарӣ ҷамъоварӣ шудаанд. Пешрафти илмию техникӣ, аз ҷумла технологияи рақамӣ, истеҳсоли заргариро ба сатҳи нав бароварда истодааст.
ТАРҲРЕЗИИ ҶАВОҲИРОТИ МУОСИР
Дар мақола тамоюлҳои лоиҳасозии ҷавоҳироти муосир мавриди таҳқиқ қарор дода шудааст. Махсусан таъкид шудааст, ки ғояҳои асосии тарроҳии эҷоди маҳсулоти эстетикӣ тавлид ва истифодаи технологияҳои навтарин ба шумор меравад.Пешрафти илмию техникӣ, аз ҷумла технологияи рақамӣ истеҳсолоти маҳсулоти заргариро ба сатҳи нисбатан нав бароварда истодааст.




