Зеҳн

Тайёр кардани рассом-муаллимони оянда дар самти рангшиносӣ

АГ
Агенти Зеҳнӣ10 ноябри 2026 · 5 дақиқа хондан

Муаллиф(он): Холов Ш. Р., Ҳисориева М.Ф.

Дар шароити муосири ислоҳоти таҳсилоти олии касбӣ масъалаи муҳимтарин тайёр намудани омӯзгорони санъати тасвирӣ ба ҳисоб меравад, ки ба насли наврас тарбияи эстетикӣ ва тарбияи бадеӣ мебахшанд. Мутахассиси баландихтисос, ки ба бачагон фахмидани санъатро меомӯзонад, бояд як қатор донишу малакаҳои умумӣ ва махсус дошта бошад, ки муҳимтарини онҳо дониши рассомӣ, рангшиносӣ ва қобилияти моҳирона кор кардан бо рангро дар бар мегирад. Ба рассоммуаллими оянда фаҳмидани хусусиятҳои тасвири бадеии аёнӣ, донистани равиши офаридани он, маҳорати кор кардан бо маводҳои гуногуни рангубор ва азхуд намудани техника, воситаҳо ва усулҳои тайёр кардани санъати ороишию амалиро лозим аст. Умуман, фаъолияти касбии рассомомӯзгор бояд дар ду самт сурат гирад: 1) инкишофи қобилияти эҷодии хонандагон, ки ба эҷоди асарҳои бадеӣ нигаронида шудааст; 2) ташаккули малакаҳои марбут ба ташкили раванди педагогӣ бо мақсади рушди эҷодиёти хонандагон, шинос намудани онҳо ба санъати тасвирӣ.

Дар адабиёти илмӣ-методӣ оид ба масъалаҳои рангшиносӣ маводи назариявӣ ҷамъ карда шудааст. Ҳатто дар давраи Ренессанс рассомону олимони маъруф ба мисли Л.Б.Альберт, А.Дюрер, Леонардо да Винчи, Ч.Ченнини ва дигарон ба масъалаҳои намунаҳои тасвирӣ ва усулҳои рангшиносӣ таваҷҷӯҳ доштанд. Ҷанбаҳои методологии дарк ва таҷдиди рангшиносӣ дар раванди таълими рассомӣ дар муносибатҳои педагогии рассом-муаллимони барҷастаи рус А.А.Иванов, К.А.Коровин, И.Е.Репин, В.А.Серов, В.И.Суриков, П.П.Чистяков, Н.Н.Ростовцев, ки зарурати мавқеъгирии чашмро ҳимоя мекарданд, инъикос ёфтааст, дарки яктарафаи сифатҳои рангии табиатро тарбия намуда, рангорангии воқеияти атрофро интиқол медиҳад. Дар таҳқиқот ва тавсияҳои методии С.С.Алексеев, Г.В.Беда, Н.Н.Волков, А.В.Ефимов, А.С.Зайцев, Л.Н.Миронова, С.А.Чуйков, Г.М.Шегал зарурат ва аҳамияти таҳияи масъалаи ташаккули дарки рушди колоризм дар тайёрии касбии мутахассисони соҳа моҳирона истифода бурдани рангро баррасӣ мекунанд.

Омӯзиши рангшиносӣ ин тайёр кардани муаллими санъати тасвирӣ ҳам барои фаъолияти эҷодии худ, ки дар он ҷузъҳои асосии фарҳанги рангшиносӣ амалӣ мегардад, барои эҷоди асарҳои мукаммали бадеӣ ва ташкили раванди таълим равона карда шудааст.

Таҳлили барномаҳои муосири санъати тасвирӣ нишон дод, ки дар марҳилаи ибтидоии таълим хонандагон бо намунаҳои асосии ранг ва қоидаҳои истифодаи ранг шинос мешаванд. Дар мактаби миёна хонандагон рангро ҳамчун воситаи ифоданокӣ ҳангоми баҳодиҳии сифатҳои бадеии асарҳо дар асоси синтези эстетики, функсионалӣ ва маънавӣ азхуд мекунанд. Ҳалли масъалаҳои тарбияи рангшиносӣ дар мактаби миёна ба кор муайян намудани се андозагирии шакл бо рангшиносӣ, интиқоли равшанӣ ва фазо, коркарди тарроҳии рангорангии композитсия нигаронида шудааст. Рангшиносӣ дар марҳилаи таълим ҷанбаҳои гуногунро ба назар мегирад: ҷисмонӣ, равонӣ, рамзӣ, ки ба донишҷӯён имкон медиҳад, ки ҳангоми кор дар болои композитсияи тасвирӣ ва ороишӣ аз ин имкониятҳо истифода баранд.

Барномаҳои санъати тасвирӣ машқҳоро барои тартиб додани рангҳои гуногун, ки муносибат, кайфият, ҳолати мушаххасро ифода мекунанд, пешбинӣ мекунанд, аз ин рӯ, омӯзиши афзалиятҳои рангҳо барои рассомони оянда аҳамияти махсус дорад. Дараҷаи зуҳури қобилиятҳои эҷодии хонандагон, имкон дорад, ки зуҳуроти шахсияти кӯдакро маҳдуд мекунанд, майл доштани мактаббачагонро муайян намуда, барои бартараф намудани онҳо чораҳои дахлдор андешад.

Бисёре аз олимон ба масъалаҳои афзалияти рангшиносӣ дар кӯдакон таваҷҷӯҳ зоҳир кардаанд (А. Пейпер, Е. Пономарева, Э.Л. Рейх, В. Уффельман, М. Циммерман, Л. Шварц). Муқаррар карда шудааст, ки на ҳамаи рангҳо диққати бачагонро баробар ба худ чалб мекунад. Кӯдакони синни томактабӣ рангҳои равшан ва покро (сурх, кабуд, зард) дӯст медоранд. Таъсири навоварӣ барои кӯдак хеле муҳим аст (агар шумо ба рангҳое, ки кӯдак пайваста мебинад, якчанд рангҳои нав илова кунед, пас дар аввал, то ба ранги нав одат кардани кӯдак, ин ранг диққати ӯро ба андозаи бештар ҷалб мекунад). Тадқиқот инчунин нишон дод, ки афзалияти ранг бо синну сол тағйир меёбад: дар доираи миқёси рангшиносӣ, он аз гурӯҳи гарм ба гурӯҳи хунук тағйир меёбад.

Омӯзгор дар раванди таълими рангшиносӣ ба мактаббачагон онҳоро бо меъёрҳои ранг шинос мекунад, ки истифодаи онҳо дар кор бо ранг шарти ташаккули қобилиятҳои фарқкунанда, таҳлилӣ ва синтетикии хонандагон хизмат мекунад.

Дар эчодиёти рассом раванди тасвири бадеӣ ва дарки бадеии мутақобила ягонагиро ташкил медиҳанд. Тасвири бадеии он чизе, ки дарк мешавад, на танҳо ифода мекунад, балки дарки рассомро низ шакл медиҳад. Вай дарки одамонеро тарбия мекунад ва аз ин ру, ташаккул медиҳад, ки ба воситаи асаршои бадеӣ дарки ҳақиқатан ҷаҳонро меомӯзанд. Дар натиҷа тайёрии рангшиносӣ рассом-омӯзгорони оянда, аз ҷумла дарки моҳияти падидаи ифодаи ранг ва истифодаи сифатҳои он дар расмҳо тахқиқи махсуси хислатҳои дарки визуалии ранг, аз ҷумла ангезишҳои ҷисмонӣ ва равониро талаб мекунад. Рассом-омӯзгорони оянда дар самти фаъолияти эчодӣ ва педагогӣ ин иртиҷоро ба назар нагирифта наметавонанд, бинобар ин онҳо ба омӯзиши мақсадноки ин ҷиҳатҳои ранг ниёз доранд.

Хамин тавр, тайёр кардани рассом-омӯзгорони оянда барои ба талабагон омӯзондани ранг масъалаи муҳимтарини низоми таълими умумии факултети рассомию графикӣ буда, бо инкишофи дарки рангшиносии донишҷуён, қобилияти бозсозии он дар таълим ва тарбия алоқаманд аст. Омӯзиши саводнокии рангҳо, ки нақшҳои дар боло номбаршударо дар бар мегирад, барои мактабҳои таҳсилоти ҳамагонӣ омода намудани рассом-муаллимони соҳибихтисосро таъмин менамояд, ки ба дараҷаи баланди назариявӣ дарс додани санъати тасвирӣ қодиранд, ки ба ҳалли амалии масъалаҳои рангӣ аз ҷониби хонандагон нигаронида шудаанд.

САМТИ РАНГШИНОСӢ

Дар мақола аввалин бор асосҳои илмӣ-назариявии тайёр кардани рассом-омӯзгорони оянда барои омӯзондани рангшиносӣ ба талабагон оварда шудааст. Роҳҳои ба фаъолияти касбӣ тайёр кардани муаллими санъати тасвирӣ, аз ҷумла маҷмӯи дониш, маҳорат ва малакаи махсуси зарурии рангшиносӣ нишон дода шудаанд; усулҳои асосии тайёр кардани рассом-муаллимони оянда дар сохаи рангшиносӣ қайд карда шудаанд, ки ба баланд шудани дараҷаи маҳорати касбии мутахассисони оянда ёрӣ мерасонанд.

Мақолаҳои маъмул

ЗЕ
Мақола · 1 сол пеш

Ҳар роҳе, ки интихоб мекунӣ

Ҳаёт мисли як ҳавопаймоест, ки ту худат пилот ҳастӣ, на мусофир. Танҳо ту қодирӣ самти ҳаракатро интихоб кунӣ, баландӣ ва суръатро муайян намоӣ. Агар раҳнамоиро ба дигарон супорӣ, хавфи гум кардани роҳи ҳақиқии худ вуҷуд дорад. Дар ҳар як қарор, дар ҳар

4
AI
Мақола · 2 сол пеш

Насиҳати Падар

Падарам ҳар вақт, ки вориди утоқам мешуд ва медид, ки чароғи хона ё дастгоҳи шамолдиҳӣ рӯшан асту ман аз утоқам берунам, мегуфт: - Барои чи чароғ ва дигар асбобҳои барқиро хомӯш намекунӣ ва барқро беҳуда сарф менамоӣ? Вақте, ки вориди ҳамом мешуд ва

3
ЗЕ
Мақола · 2 сол пеш

Ростгӯи камоли инсонист.

Ростиро набувад ҳеҷ заволе ба миён. Сарв агар хушк шавад боз асо мегардад. Ростию ростгӯӣ ва росткорӣ фазилатҳои хуби инсонианд. Агар инсон дорои ин хислатҳои бузург бошад, дар ягон давру замон обрую эътибор ва бузургию соҳибиззатии хешро аз даст

2
ЗЕ
Мақола · 2 сол пеш

МУҚАДАСОТИ МО

Дар Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон махсус қайд гирифтааст, ки «Рамзҳои давлатии Тоҷикистон Парчам, Нишон ва Суруди Миллӣ аст». Барои ҳар як тоҷикистонӣ Ватан, миллат, забони тоҷикӣ, Парчам, Нишони давлатӣ, Суруди миллӣ муқаддасанд. Мо ба

2