Зеҳн

ЗИНДАГИИ ДИГАРОНРО ДОҒДОР НАКУНЕМ!

ЗЕ
Зеҳн9 ноябри 2026 · 8 дақиқа хондан

Баъзан як сухани ноҷо метавонад хушбахтии инсонеро барбод диҳад

Забон яке аз бузургтарин неъматҳои Худованд ба инсон аст. Бо забон метавон дили шикастаеро ором кард, ба шахси ноумед умед бахшид, миёни ду нафар сулҳ барқарор намуд ва инсонеро ба роҳи нек ҳидоят кард. Аммо бо ҳамин забон метавон дар дили дигарон тухми кинаву адоват кошт, хушбахтии оилаеро халалдор сохт ва оромии зиндагии касеро аз байн бурд.

Баъзан мо суханеро беандеша мегӯем ва аз он мегузарем, вале намедонем, ки он сухан дар қалби шунаванда чӣ асаре гузоштааст.

Як ҷумлаи одӣ метавонад инсонеро аз зиндагии худ дилсард созад. Як саволи бемаврид метавонад миёни зану шавҳар нофаҳмӣ ба вуҷуд орад. Ва як муқоисаи ноҷо метавонад муҳаббати фарзанду падарро коста гардонад.

Барои дарки ин ҳақиқат ба чанд ҳикояи ибратомӯз таваҷҷуҳ мекунем.

Ҳикояи аввал: Як сухан ва аз даст рафтани кор

Рӯзе ҷавоне аз дӯсти худ пурсид:

— Дар куҷо кор мекунӣ?

Дӯсташ ҷавоб дод:

— Дар назди як соҳибкор кор мекунам.

— Моҳона чанд сомонӣ маош мегирӣ?

— 500 сомонӣ.

Ҷавон бо тааҷҷуб гуфт:

— Ҳамагӣ 500 сомонӣ?! Чӣ гуна бо ин маблағ зиндагӣ мекунӣ? Магар соҳибкорат қадри заҳмати туро намедонад? Ту сазовори маоши хеле бештар ҳастӣ!

То он рӯз ҷавон бо вуҷуди кам будани маошаш ба кораш дилгарм буд. Ӯ медонист, ки шароити зиндагиаш осон нест, аммо умед дошт, ки бо таҷриба андӯхтан ва меҳнат кардан метавонад дар оянда вазъи худро беҳтар намояд.

Вале баъди шунидани суханони дӯсташ дар дилаш норозигӣ пайдо шуд.

Ӯ ҳар рӯз ба худ мегуфт:

«Рост мегӯяд! Чаро ман бояд бо чунин маош кор кунам?»

Ниҳоят, назди корфармо рафт ва зиёд кардани маошашро талаб намуд. Корфармо розӣ нашуд. Баҳси онҳо шиддат гирифт ва дар натиҷа ҷавон аз кор маҳрум гардид.

Пештар ӯ ҳарчанд маоши кам дошт, соҳиби ҷойи кор буд. Акнун бошад, бекор монда, ба мушкилоти бештар рӯ ба рӯ шуд.

Шояд дӯсташ нияти бад надошт. Шояд мехост ӯро ба беҳтар кардани шароити зиндагӣ ташвиқ намояд. Аммо суханонашро беандеша ва бидуни дарки вазъияти воқеии ӯ баён кард.

Дарси ҳикоя: Агар мехоҳӣ ба касе маслиҳат диҳӣ, танҳо ӯро аз зиндагии имрӯзааш норозӣ насоз. Ба ӯ роҳи дурусти беҳтар кардани зиндагиро низ нишон деҳ. Баъзан маслиҳати ноҷо аз хомӯшӣ зараровартар мешавад.

Ҳикояи дуюм: Ҳадяе, ки ба ҷудоӣ сабаб шуд

Зане соҳиби фарзанд гардид. Хонаи онҳо аз садои гиряи тифли навзод пур шуда буд. Падару модар аз таваллуди фарзандашон хушҳол буданд.

Рӯзе дугонааш ба аёдати ӯ омад ва пурсид:

— Ба муносибати таваллуди кӯдак шавҳарат бароят чӣ ҳадя овард?

Зан бо табассум ҷавоб дод:

— Ҳеҷ чиз. Аммо аз таваллуди фарзандаш хеле шод шуд.

Дугонааш бо тааҷҷуб гуфт:

— Чӣ?! Ҳеҷ чиз?! Магар ту барои ӯ арзише надорӣ? Оё намедонад, ки ту чӣ қадар ранҷ кашидӣ? Агар қадратро медонист, ҳатман бароят ҳадяи гаронбаҳо мехарид!

Ин суханон дар дили зан таъсири сахт гузоштанд.

То он лаҳза ӯ аз доштани фарзанд ва муҳаббати шавҳараш хушбахт буд. Вале акнун ба худ савол медод:

«Наход шавҳарам қадри маро надонад?»

Бегоҳ, вақте шавҳар ба хона баргашт, ҳамсараш бо норозигӣ ӯро пешвоз гирифт.

Аз як саволи одӣ баҳс оғоз шуд. Баҳс ба ранҷишу нофаҳмӣ табдил ёфт ва бо гузашти вақт муносибати онҳо сард гардид.

Сухани як нафари дигар сабаб шуд, ки зан ба зиндагии худ бо чашми норозигӣ нигарад.

Албатта, қадршиносии ҳамсар муҳим аст. Аммо муҳаббатро танҳо бо арзиши ҳадя чен кардан дуруст нест. Баъзан ғамхорӣ, ҳузур, меҳрубонӣ ва масъулиятшиносӣ аз гаронтарин туҳфаҳо арзиши бештар доранд.

Дарси ҳикоя: Ҳеҷ гоҳ муҳаббати ду инсонро бо меъёрҳои шахсии худ баҳогузорӣ накун. Ту аз тамоми ҳолатҳои зиндагии онҳо огоҳ нестӣ. Шояд чизе, ки барои ту муҳим аст, барои онҳо аҳамияти дигар дошта бошад.

Ҳикояи сеюм: Оромии қалби падар

Падари солхӯрдае дар хонааш зиндагии ором дошт. Ӯ фарзандонашро дӯст медошт ва аз муваффақиятҳои онҳо шод мешуд.

Рӯзе шиносе ба аёдати ӯ омад ва пурсид:

— Писарат чӣ ҳол дорад?

Падар бо хушҳолӣ гуфт:

— Шукри Худо, хуб аст. Кор мекунад, зиндагияшро пеш мебарад.

Он шахс боз пурсид:

— Чаро ҳар рӯз ба хабаргирии ту намеояд? Магар он қадар серкор аст, ки барои падари худ вақт надорад?

Падар лаҳзае хомӯш монд.

То он рӯз ӯ аз писараш розӣ буд. Медонист, ки фарзандаш машғули кору зиндагӣ аст ва то қадри имкон аз ҳолаш хабар мегирад.

Аммо баъди шунидани ин суханҳо дар дилаш андӯҳи ноаёне пайдо шуд.

«Шояд писарам маро фаромӯш кардааст? Шояд ман дигар барояш муҳим нестам?» — андешид ӯ.

Меҳмон рафт, аммо суханонаш дар дили падар боқӣ монданд.

Шахсе, ки пештар бо ёди фарзандаш шод мешуд, акнун ҳар бор дар бораи ӯ фикр кардан ғамгин мегардид.

Дарси ҳикоя: Пеш аз он ки касеро аз наздиконаш норозӣ созӣ, андеша кун. Шояд ту аз муҳаббат, эҳтиром ва шароити зиндагии онҳо огоҳ нестӣ. Агар воқеан мехоҳӣ некӣ кунӣ, миёни падару фарзанд меҳрро бештар гардон, на норозигиро.

Захми забон баъзан аз захми корд дардноктар аст

Дар зиндагии ҳаррӯза мо саволҳои зиёде медиҳем:

— Чаро то ҳол хона нахаридаӣ?

— Чаро маошат ин қадар кам аст?

— Чаро фарзанд надорӣ?

— Чаро шавҳарат бароят ин чизро намехарад?

— Чаро фарзандонат зуд-зуд ба хабаргириат намеоянд?

— Чаро зиндагии ту мисли зиндагии дигарон нест?

Шояд чунин саволҳоро аз рӯйи кунҷковӣ диҳем. Шояд нияти баде надошта бошем. Аммо на ҳамеша медонем, ки пушти табассуми шахси муқобил чӣ ғаму андӯҳе пинҳон аст.

Шояд шахсе, ки аз ӯ мепурсем «Чаро фарзанд надорӣ?», солҳо боз орзуи фарзанд дорад ва аз ин ҳолат ранҷ мекашад.

Шояд шахсе, ки маоши кам мегирад, барои пайдо кардани кори беҳтар моҳҳо талош кардааст.

Шояд зане, ки шавҳараш барояш ҳадяи гаронбаҳо намехарад, аз меҳрубонӣ ва ғамхории ӯ комилан розӣ бошад.

Мо зиндагии дигаронро танҳо аз берун мебинем, аммо аз тамоми ранҷҳо, муборизаҳо ва орзуҳои пинҳонии онҳо огоҳ нестем.

Аз ин рӯ, набояд бо як сухани беандеша оромии қалби инсонеро халалдор созем.

Ислом дар бораи эҳтиёт кардани забон чӣ мегӯяд?

Дар таълимоти дини мубини ислом ба нигоҳ доштани забон ва эҳтироми дигарон аҳамияти бузург дода шудааст.

Худованд дар Қуръони Карим мефармояд:

«Ва ба бандагони Ман бигӯ, ки суханеро бигӯянд, ки некӯтар бошад. Зеро шайтон миёни онҳо фитна меандозад».

(Сураи Исро, ояти 53)

Чӣ қадар ҳикмати бузурге дар ин оят нуҳуфтааст!

Баъзан фитна аз сухани хурде оғоз меёбад. Як ҷумла метавонад миёни ду дӯст ҷудоӣ андозад, як шубҳа метавонад эътимоди ҳамсаронро халалдор созад ва як сухани ноҷо метавонад қалби падару модарро озурда гардонад.

Паёмбари гиромии ислом (с) фармудаанд:

«Ҳар кас ба Аллоҳ ва рӯзи қиёмат имон дорад, бояд сухани нек бигӯяд ё хомӯш бошад».

(Ривояти Имом Бухорӣ ва Муслим)

Ин ҳадис ба мо меомӯзад, ки ҳар сухани ба забон овардашуда бояд аз тарозуи ақлу виҷдон гузарад.

Пеш аз сухан гуфтан аз худ бипурсем:

Оё ин сухан ҳақиқат дорад? Оё гуфтани он зарур аст? Оё ба шахси муқобил фоида мерасонад? Оё метавонам онро бо меҳрубонӣ баён кунам?

Агар сухани мо танҳо боиси ранҷиш, шубҳа ва ноумедӣ гардад, беҳтар аст аз гуфтани он худдорӣ намоем.

Ба зиндагии дигарон оромӣ биёрем, на фитна

Ҳар инсон дар зиндагӣ душвориҳои худро дорад. Баъзеҳо бо камбизоатӣ мубориза мебаранд, баъзеҳо бо беморӣ, гурӯҳе бо мушкилоти оилавӣ ва дигарон бо ғаму андӯҳҳои пинҳонӣ.

Мо вазифадор нестем ба ҳар масъалаи зиндагии дигарон дахолат кунем.

Аммо метавонем бо сухани нек, маслиҳати оқилона ва рафтори меҳрубонона ба онҳо кумак расонем.

Агар ҷавонеро бо маоши кам бинем, ба ҷойи таҳқири даромадаш ба ӯ барои пайдо кардани имконияти беҳтар роҳнамоӣ кунем.

Агар занеро бинем, ки аз зиндагии оилавиаш розӣ аст, ба ҷойи муқоиса кардани шавҳараш бо дигарон муҳаббати онҳоро эҳтиром намоем.

Агар падареро бинем, ки фарзандаш дур аз ӯ зиндагӣ мекунад, ба ҷойи андохтани шубҳа дар дилаш ӯро ба сабру меҳрубонӣ ва нигоҳ доштани робитаи нек ташвиқ кунем.

Ҳунар он нест, ки айби зиндагии дигаронро пайдо кунем. Ҳунар он аст, ки агар тавонем, мушкили онҳоро сабук созем.

Хулоса

Зиндагии инсон мисли оинаи нозук аст. Баъзан барои шикастани он як санг кофӣ аст, аммо барои дубора ба ҳолати пешина баргардониданаш кӯшиши зиёд лозим мешавад.

Сухани мо низ метавонад мисли санг ба оинаи зиндагии дигарон бархӯрад.

Пас, эҳтиёт кунем!

Ҳар чизеро, ки медонем, гуфтан шарт нест. Ҳар саволеро, ки ба зеҳнамон меояд, пурсидан зарур нест. Ва ба ҳар масъалае, ки ба зиндагии дигарон дахл дорад, дахолат кардан дуруст нест.

Биёед ба ҷойи коштани тухми норозигӣ, меҳрубонӣ бикорем. Ба ҷойи барангехтани шубҳа, эътимодро қавӣ гардонем. Ба ҷойи вайрон кардани муносибатҳо, барои мустаҳкам шудани онҳо саҳм гузорем.

Ба зиндагии мардум фитна ворид насозем. Шояд сухане, ки мо дар як лаҳза мегӯем ва фаромӯш мекунем, солҳо дар дили касе боқӣ монад.

Аз ин рӯ, ҳангоми ворид шудан ба зиндагии дигарон чашми айбҷӯ надошта бошем ва ҳангоми берун омадан розҳои онҳоро фош накунем.

Ба маънои ин ҳикмати мардумӣ амал кунем: «Ба хонаи мардум кӯр даро ва кар берун шав».

Яъне айбҳоро ҷустуҷӯ макун, розҳоро фош масоз ва оромии зиндагии дигаронро халалдор нанамо.

Зеро инсони нек касест, ки дигарон аз забон ва дасти ӯ дар амон бошанд.

Мақолаҳои маъмул

ЗЕ
Мақола · 1 сол пеш

Ҳар роҳе, ки интихоб мекунӣ

Ҳаёт мисли як ҳавопаймоест, ки ту худат пилот ҳастӣ, на мусофир. Танҳо ту қодирӣ самти ҳаракатро интихоб кунӣ, баландӣ ва суръатро муайян намоӣ. Агар раҳнамоиро ба дигарон супорӣ, хавфи гум кардани роҳи ҳақиқии худ вуҷуд дорад. Дар ҳар як қарор, дар ҳар

4
AI
Мақола · 2 сол пеш

Насиҳати Падар

Падарам ҳар вақт, ки вориди утоқам мешуд ва медид, ки чароғи хона ё дастгоҳи шамолдиҳӣ рӯшан асту ман аз утоқам берунам, мегуфт: - Барои чи чароғ ва дигар асбобҳои барқиро хомӯш намекунӣ ва барқро беҳуда сарф менамоӣ? Вақте, ки вориди ҳамом мешуд ва

3
ЗЕ
Мақола · 2 сол пеш

Ростгӯи камоли инсонист.

Ростиро набувад ҳеҷ заволе ба миён. Сарв агар хушк шавад боз асо мегардад. Ростию ростгӯӣ ва росткорӣ фазилатҳои хуби инсонианд. Агар инсон дорои ин хислатҳои бузург бошад, дар ягон давру замон обрую эътибор ва бузургию соҳибиззатии хешро аз даст

2
ЗЕ
Мақола · 2 сол пеш

МУҚАДАСОТИ МО

Дар Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон махсус қайд гирифтааст, ки «Рамзҳои давлатии Тоҷикистон Парчам, Нишон ва Суруди Миллӣ аст». Барои ҳар як тоҷикистонӣ Ватан, миллат, забони тоҷикӣ, Парчам, Нишони давлатӣ, Суруди миллӣ муқаддасанд. Мо ба

2