Зеҳн

ПАНҶ СОНИЯЕ, КИ ПАНҶОҲ СОЛИ УМРАМРО ДИГАР КАРД

ЗЕ
Зеҳн1 ноябри 2026 · 11 дақиқа хондан

Ҳикояи таъсирбахш дар бораи зиндагӣ, марг, бародарӣ ва қадри неъматҳои Худованд

Ман панҷоҳ сол умр доштам. Панҷоҳ сол зиндагӣ кардам, аммо танҳо вақте ба марг наздик шудам, фаҳмидам, ки зиндагӣ чист...

Соли гузашта рӯзеро аз сар гузарондам, ки тамоми умрамро дигар кард.

Ҳама чиз аз як дарди одӣ оғоз шуд. Аввал аҳамият надодам. Гуфтам, шояд хастагӣ бошад, мегузарад. Охир, ман ҳамеша кор мекардам. Ба дард одат карда будам. Ба хастагӣ одат карда будам. Ҳатто ба беэътиноӣ нисбат ба саломатии худ одат карда будам.

Аммо ин дафъа дард намегузашт. Рӯз ба рӯз шиддат мегирифт. Ниҳоят маҷбур шудам ба духтур муроҷиат кунам.

Пас аз ташхису таҳлилҳои зиёд духтур маро ба утоқаш даъват кард.

Ба чеҳрааш нигоҳ кардам. Хомӯш буд. Аз нигоҳаш эҳсос кардам, ки хабаре дорад, ки гуфтанаш осон нест.

Оҳиста гуфт:

— Шумо гирифтори сиррози ҷигар шудаед. Ҷигаратон сахт осеб дидааст.

Пурсидам:

— Табобат мешавад, духтур?

Лаҳзае хомӯш монд ва баъд гуфт:

— Ба шумо пайванди ҷигар лозим аст. Агар ҷарроҳӣ анҷом надиҳем, эҳтимоли аз даст рафтани ҳаётатон хеле баланд аст.

Гӯё замин аз зери поям лағжид.

Ман ба духтур менигаристам, аммо дигар суханонашро намешунидам.

Ман? Марг? Ҳоло?

Охир, ман ҳанӯз корҳои бисёре доштам. Нақшаҳои зиёде доштам. Мехостам боз кор кунам, боз пул ёбам, боз барои фарзандонам чизе ҷамъ оварам...

Аммо барои нахустин бор дар умрам фаҳмидам, ки марг аз нақшаҳои инсон иҷозат намепурсад.

Аз беморхона берун шудам. Одамон дар кӯча роҳ мерафтанд. Мошинҳо ҳаракат мекарданд. Дӯконҳо боз буданд. Ҳама ба зиндагии худ машғул буданд.

Барои ҳама зиндагӣ мисли дирӯз идома дошт.

Аммо барои ман ҷаҳон дигар шуда буд.

Ба одамон менигаристаму дар дилам мегуфтам:

«Шумо чӣ қадар хушбахтед, ки имрӯз дар бораи марг фикр намекунед!»

Он рӯз фаҳмидам, ки солим будан чӣ неъмати бузург будааст.

Пештар садҳо бор аз назди беморхона мегузаштам, аммо ҳеҷ гоҳ намеандешидам, ки рӯзе худам ба он ҷо бо тарси марг ворид мешавам.

Бародаре, ки ҷони худро ба хатар гузошт

Барои пайванди ҷигар донор лозим буд.

Ин хабар барои аҳли оилаамон бисёр вазнин буд. Ҳама нигарон буданд. Ман бошад, намедонистам чӣ кор кунам.

Рӯзе бародарам наздам нишаст.

Ба чашмонам нигоҳ карду гуфт:

— Ака, ғам нахӯр. Ман донорат мешавам. Агар насиб бошад, аз ҷигари ман як қисмашро ба ту медиҳанд.

Гуфтам:

— Бародарҷон, ин кори осон нест. Ҷарроҳӣ аст. Хатар дорад. Ман намехоҳам барои ман ҷони худро ба хатар гузорӣ.

Дастамро гирифту гуфт:

— Ту бародари ман ҳастӣ. Агар ман имрӯз дар рӯзи сахтат дар паҳлуят набошам, пас бародарӣ барои чӣ аст?

Дигар чизе гуфта натавонистам.

Ашк дар чашмонам ҳалқа зад.

Дар зиндагӣ одамони зиёдеро дида будам. Бо бисёриҳо кор карда будам. Дӯстони зиёд доштам.

Аммо он рӯз фаҳмидам, ки баъзан тамоми дунё дар як ҷумлаи бародар ҷой мегирад:

«Ман дар паҳлуят ҳастам».

Ташхисҳо оғоз шуданд. Таҳлил аз паси таҳлил. Муоина аз паси муоина.

Рӯзҳо мегузаштанд ва аҳволи ман вазнинтар мешуд.

Ҳар субҳ бо як умед бедор мешудам: шояд имрӯз хабари хубе бишнавам.

Ҳар шаб бо як тарс мехобидам: шояд ин охирин шаби ман бошад.

Панҷ сонияи охирини зиндагӣ

Ниҳоят рӯзи ҷарроҳӣ фаро расид.

Маро омода мекарданд. Дилам сахт метапид.

Пеш аз ҷарроҳӣ духтур наздам омад. Ҳолати маро шарҳ дода, аз хатарҳои ҷарроҳӣ сухан гуфт.

Сухане гуфт, ки то охири умр аз хотирам намеравад:

— Имкони зинда монданатонро тақрибан панҷоҳ ба панҷоҳ арзёбӣ мекунем. Ё ҷарроҳӣ бомуваффақият мегузарад, ё мумкин аст дигар бедор нашавед.

Панҷоҳ ба панҷоҳ...

Яъне шояд баъди чанд соат зинда бошам.

Шояд дигар ҳеҷ гоҳ чашмонамро накушоям.

Шояд дигар овози фарзандонамро нашнавам.

Шояд дигар рӯйи бародарамро набинам.

Дар он лаҳза чизе рӯй дод, ки ҳеҷ гоҳ фаромӯш намекунам.

Тамоми панҷоҳ соли умрам гӯё дар панҷ сония аз пеши назарам гузашт.

Кӯдакиам...

Ҷавониам...

Рӯзҳое, ки барои ёфтани як танга кор мекардам...

Шабҳое, ки соати ду ё се ба хона бармегаштам...

Субҳҳое, ки ҳанӯз офтоб набаромада, боз ба кор мерафтам...

Ҳамааш аз пеши назарам мегузашт.

Ногаҳон аз худ пурсидам:

«Ман дар ин панҷоҳ сол чӣ кор кардам?»

Ҷавоб дарднок буд.

Кор кардам. Фақат кор кардам.

Гуфтам, барои фарзандонам кор мекунам.

Гуфтам, боз каме пул ҷамъ кунам.

Гуфтам, аввал хона, баъд мошин, баъд тиҷорат, баъд зиндагии хуб...

Ҳар бор ба худ ваъда медодам:

«Ҳоло кор кунам, баъд истироҳат мекунам».

Аммо он «баъд» ҳеҷ гоҳ нарасид.

Фарзандонам калон шуданд, ман дар кор будам.

Рӯзҳои зебо гузаштанд, ман дар кор будам.

Баҳор омад, тирамоҳ гузашт, барф борид, гулҳо шукуфтанд...

Ман бошам, фақат кор мекардам.

Чанд бор фарзандонам гуфтанд:

— Дада, биё, якҷо сайругашт мекунем!

Ман гуфтам:

— Вақт надорам, бачам. Рӯзи дигар.

Он рӯзи дигар дигар барнагашт.

Чанд бор хостам бо аҳли оилаам ба сафар равам, табиатро тамошо кунам, як рӯз ором нишинам.

Аммо ҳамеша мегуфтам:

— Ҳоло не. Кор бисёр аст.

Ман барои фарзандонам зиндагии хуб сохтан мехостам, аммо фаромӯш карда будам, ки худи ҳузури ман дар зиндагии онҳо низ як неъмати бузург аст.

Ашк аз чашмонам ҷорӣ шуд.

На аз дарди ҷисм.

Аз дарди умре, ки гузашта буд.

Аз он ҳама рӯзҳое, ки дигар барнамегаштанд.

Аз он ҳама лаҳзаҳое, ки метавонистам бо фарзандонам бошам, аммо набудам.

Саволе, ки диламро шикаст

Ногаҳон саволи дигаре ба сарам омад.

Саволе, ки аз худи марг ҳам бештар маро тарсонд:

«Ман назди Аллоҳ бо чӣ меравам?»

Панҷоҳ сол зиндагӣ кардам.

Чӣ қадар барои дунё давидам!

Чӣ қадар барои молу сарват талош кардам!

Аммо барои охиратам чӣ омода кардам?

Оё ҳамон қадаре, ки барои пул кор мекардам, барои ризои Парвардигорам низ кӯшидам?

Оё ба қадри неъматҳои Ӯ шукр гуфтам?

Оё ба қадри саломатӣ расидам?

Оё ҳаққи падару модар, фарзандон ва наздиконамро ба ҷо овардам?

Оё касеро ранҷондам ва узр напурсидам?

Агар ҳамин имрӯз охирин рӯзи ман бошад, барои кадом кори некам умед дошта метавонам?

Дар он лаҳза фаҳмидам, ки чӣ қадар дороӣ дошта бошӣ ҳам, ҳангоми марг наметавонӣ ҳатто як соат умрро бо пул бихарӣ.

Тамоми дороии дунё дар назарам беарзиш шуд.

Дилам танҳо як чиз мехост.

Як рӯзи дигар зиндагӣ кардан.

На барои пул ёфтан.

На барои сохтани хонаи нав.

На барои зиёд кардани сарват.

Танҳо барои он ки як бори дигар фарзандонамро ба оғӯш гирам.

Як бор дигар ба бародарам бигӯям, ки чӣ қадар дӯсташ медорам.

Як бори дигар бо дили ором ба саҷда равам ва бигӯям:

— Парвардигоро, маро бубахш! Ман ба неъматҳоят одат карда будам ва қадрашонро намедонистам.

Бо чашмони пуроб калимаи шаҳодатро ба забон овардам:

«Ашҳаду алло илоҳа иллаллоҳ ва ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ».

Баъд дар дилам гуфтам:

— Ё Аллоҳ, агар маро боз ба зиндагӣ баргардонӣ, мехоҳам ин бор зиндагиро дигар хел гузаронам...

Ва чашмонамро пӯшидам.

Ҳаждаҳ соат миёни маргу зиндагӣ

Ҷарроҳӣ ҳаждаҳ соат давом кард.

Ҳаждаҳ соате, ки ман аз он чизе ба ёд надорам.

Аммо барои наздиконам ҳар дақиқааш гӯё як сол гузаштааст.

Табибон ҷигари бемори маро гирифта, қисми ҷигари бародарамро ба ман пайванд карданд.

Баъди ҷарроҳӣ, вақте оҳиста чашмонамро кушодам, аввал намефаҳмидам дар куҷоям.

Овозҳои дастгоҳҳо ба гӯш мерасиданд.

Баданам пур аз дард буд.

Дастонамро базӯр ҳаракат медодам.

Аммо ман нафас мекашидам.

Ман зинда будам!

Дар ҳамон лаҳза фаҳмидам, ки ҳатто як нафаси ором чӣ қадар арзиш дорад.

Он чизе, ки панҷоҳ сол бе фикр анҷом медодам, акнун дар назарам як мӯъҷиза менамуд.

Дар дилам гуфтам:

— Алҳамдулиллоҳ... Парвардигоро, боз як бор ба ман фурсат додӣ.

Аз аҳволи бародарам пурсидам.

Вақте фаҳмидам, ки ӯ низ аз ҷарроҳӣ гузаштааст, ашк дар чашмонам ҷамъ шуд.

Ӯ барои зинда мондани ман аз ҷигари худ як қисм дода буд.

Чӣ гуна метавонам ин некиро ҷуброн кунам?

Баъзе қарзҳоро бо пул бармегардонанд.

Баъзе некиҳоро бо сухани ташаккур қадр мекунанд.

Аммо қарзи муҳаббати бародарро бо чӣ метавон адо кард?

Зинда мондам, аммо зиндагӣ дигар шуд

Ҳоло қариб як сол аз он рӯз гузаштааст.

Ман зиндаам.

Аммо зиндагии имрӯзаам дигар аст.

Ҳар рӯз дору мехӯрам. Доруҳое, ки фаъолияти системаи масунияти баданамро паст мекунанд, то ҷисмам ҷигари пайвандшударо рад накунад.

Бояд ҳамеша зери назорати табибон бошам.

Таҳлил месупорам.

Миқдори доруҳоямро назорат мекунанд.

Аз сироятҳо эҳтиёт мекунам.

Баъзан ҳатто аз наздик шудани одамон метарсам.

Вақте касе сулфа мекунад, беихтиёр худро дур мегирам.

Вақте мешунавам, ки касе бемор шудааст, хавотир мешавам.

Пештар миёни одамон озодона мегаштам, даст медодам, оғӯш мегирифтам, ба меҳмонӣ мерафтам.

Имрӯз бошад, пеш аз ҳар кор фикр мекунам.

Баъзан ба зиндагии пешинаам менигараму дилам танг мешавад.

Он рӯзҳо саломатӣ доштам, аммо барои истироҳат вақт намеёфтам.

Имрӯз вақт дорам, аммо дигар наметавонам мисли пештара бе ташвиш зиндагӣ кунам.

Чӣ қадар аҷиб аст зиндагӣ!

Замоне саломатӣ доштам, вале қадрашро намедонистам.

Имрӯз барои нигоҳ доштани он ҳар рӯз талош мекунам.

Пештар саҳар бедор шуда, фикр мекардам:

«Имрӯз чӣ қадар кор мекунам?»

Ҳоло саҳар чашм мекушояму дар дилам мегӯям:

«Алҳамдулиллоҳ, боз як рӯзи дигар зиндаам».

Кош инро пештар мефаҳмидам...

Агар аз ман пурсанд, ки дар зиндагӣ аз чӣ бештар пушаймон ҳастам, намегӯям, ки чаро пули бештар ҷамъ накардам.

Намегӯям, ки чаро хонаи калонтар насохтам.

Намегӯям, ки чаро тиҷоратамро васеътар накардам.

Ман аз он пушаймонам, ки чаро ҳангоми солим будан ба зиндагӣ камтар аҳамият додам.

Чаро бо фарзандонам бештар вақт нагузарондам?

Чаро ба табиат нарафтам?

Чаро баъзан телефони кориро хомӯш накардаму дар паҳлуи аҳли оилаам ором нанишастам?

Чаро вақте баданам хаста мешуд, ба он гӯш намедодам?

Ва муҳимтар аз ҳама...

Чаро ба Парвардигорам барои ҳар нафасе, ки бе дард мекашидам, бештар шукр намегуфтам?

Ман акнун фаҳмидам, ки инсон метавонад соҳиби ҳазорон чиз бошад, аммо агар саломатӣ надошта бошад, бисёре аз он чизҳо барояш лаззати пешина надоранд.

Акнун фаҳмидам, ки хушбахтӣ ҳамеша дар чизҳое нест, ки надорем.

Баъзан хушбахтӣ дар чизҳоест, ки ҳар рӯз дорем, вале онҳоро намебинем.

Дар як нафаси ором.

Дар як шаби бе дард.

Дар як субҳи солим.

Дар хандаи фарзанд.

Дар муҳаббати бародар.

Дар он ки субҳ бедор мешавӣ ва ба кумаки касе муҳтоҷ нестӣ.

Инҳо неъматҳое ҳастанд, ки то аз даст нараванд, бисёр вақт бузургии онҳоро намефаҳмем.

Сухане ба онҳое, ки ҳанӯз солиманд

Имрӯз, агар метавонистам бо ҳамон марди панҷоҳсолае, ки пеш аз ҷарроҳӣ будам, суҳбат кунам, ба ӯ мегуфтам:

Эй мард, каме ҳам зиндагӣ кун!

Кор кун, аммо бандаи кор нашав.

Барои фарзандонат рӯзӣ биёр, аммо фаромӯш накун, ки онҳо ба меҳру ҳузури ту низ ниёз доранд.

Пул ҷамъ кун, аммо тамоми умратро барои ҷамъ кардани пул сарф накун.

Ба оянда омода шав, аммо имрӯзатро қурбони фардое накун, ки омаданаш кафолат надорад.

Ба баданат гӯш деҳ.

Ба саломатият аҳамият деҳ.

Бо наздиконат меҳрубон бош.

Агар касеро дӯст медорӣ, имрӯз бигӯ.

Агар аз касе узр пурсиданӣ бошӣ, имрӯз бипурс.

Агар мехоҳӣ кори нек анҷом диҳӣ, онро ба фардо нагузор.

Зеро ман бо чашмони худ дидам, ки чӣ гуна тамоми панҷоҳ соли зиндагӣ метавонад дар панҷ сония аз пеши назар гузарад.

Ва дар он панҷ сония инсон дигар аз худ намепурсад:

«Чӣ қадар пул ҷамъ кардам?»

Балки мепурсад:

«Бо умре, ки Аллоҳ ба ман дода буд, чӣ кардам?»

Дарси охир

Имрӯз вақте ба захми ҷарроҳии худ нигоҳ мекунам, он танҳо нишонаи беморӣ нест.

Он барои ман ёдгориест аз рӯзе, ки дубора маънои зиндагиро фаҳмидам.

Ин захм ба ман хотиррасон мекунад, ки умр ҷовидона нест.

Саломатӣ ҳамеша бо инсон намемонад.

Вақт барнамегардад.

Ва муҳаббати ҳақиқӣ дар рӯзҳои сахт ошкор мешавад.

Ҳар боре, ки ба бародарам нигоҳ мекунам, дар дилам барои ӯ дуо мекунам.

Ҳар боре, ки фарзандонамро мебинам, мехоҳам лаҳзаҳои бо онҳо буданро дигар аз даст надиҳам.

Ҳар боре, ки саҳар бедор мешавам, пеш аз ҳар фикри дигар мегӯям:

«Алҳамдулиллоҳи Раббил ъоламин».

Зеро акнун медонам:

Нафас кашидан неъмат аст.

Роҳ рафтан неъмат аст.

Бе дард хобидан неъмат аст.

Дар паҳлуи фарзандон будан неъмат аст.

Ва боз як субҳро дидан неъматест, ки на ба ҳама насиб мешавад.

Ман панҷоҳ сол барои зиндагӣ кардан кор кардам, аммо дар остонаи марг фаҳмидам, ки бояд дар миёни кор зиндагӣ карданро низ меомӯхтам.

Парвардигоро, ба мо тавфиқ бидеҳ, ки қадри неъматҳоятро пеш аз аз даст доданашон бидонем.

Зеро баъзан инсон барои фаҳмидани арзиши як нафас маҷбур мешавад то остонаи нафаси охирин бирасад...

Мақолаҳои маъмул

ЗЕ
Мақола · 1 сол пеш

Ҳар роҳе, ки интихоб мекунӣ

Ҳаёт мисли як ҳавопаймоест, ки ту худат пилот ҳастӣ, на мусофир. Танҳо ту қодирӣ самти ҳаракатро интихоб кунӣ, баландӣ ва суръатро муайян намоӣ. Агар раҳнамоиро ба дигарон супорӣ, хавфи гум кардани роҳи ҳақиқии худ вуҷуд дорад. Дар ҳар як қарор, дар ҳар

4
AI
Мақола · 2 сол пеш

Насиҳати Падар

Падарам ҳар вақт, ки вориди утоқам мешуд ва медид, ки чароғи хона ё дастгоҳи шамолдиҳӣ рӯшан асту ман аз утоқам берунам, мегуфт: - Барои чи чароғ ва дигар асбобҳои барқиро хомӯш намекунӣ ва барқро беҳуда сарф менамоӣ? Вақте, ки вориди ҳамом мешуд ва

3
ЗЕ
Мақола · 2 сол пеш

Ростгӯи камоли инсонист.

Ростиро набувад ҳеҷ заволе ба миён. Сарв агар хушк шавад боз асо мегардад. Ростию ростгӯӣ ва росткорӣ фазилатҳои хуби инсонианд. Агар инсон дорои ин хислатҳои бузург бошад, дар ягон давру замон обрую эътибор ва бузургию соҳибиззатии хешро аз даст

2
ЗЕ
Мақола · 2 сол пеш

МУҚАДАСОТИ МО

Дар Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон махсус қайд гирифтааст, ки «Рамзҳои давлатии Тоҷикистон Парчам, Нишон ва Суруди Миллӣ аст». Барои ҳар як тоҷикистонӣ Ватан, миллат, забони тоҷикӣ, Парчам, Нишони давлатӣ, Суруди миллӣ муқаддасанд. Мо ба

2