Зеҳн

КИШТАНД, МО ХӮРДЕМ; МО НИЗ БИКОРЕМ, ТО ДИГАРОН БИХӮРАНД

ЗЕ
Зеҳн31 октябри 2026 · 5 дақиқа хондан

Ривоят мекунанд, ки рӯзе Анӯшервони Одил ҳамроҳи дарбориёни худ ба шикор мерафт.

Ҳангоми гузаштан аз канори деҳае чашмаш ба пирамарде афтод, ки наздики навад сол умр дошт ва машғули шинондани ниҳоли чормағз буд.

Анӯшервон аз дидани ин манзара дар ҳайрат монд, зеро медонист, ки дарахти чормағз пас аз солҳои зиёд ба ҳосил медарояд.

Назди пирамард рафту пурсид:

— Эй пир! Чӣ кор мекунӣ?

Пирамард посух дод:

— Эй подшоҳ! Ниҳоли чормағз мешинонам.

Анӯшервон бо тааҷҷуб гуфт:

— Магар намедонӣ, ки ин дарахт пас аз солҳои зиёд мева медиҳад? Ту, ки ба навадсолагӣ расидаӣ, оё умед дорӣ, ки он қадар умр мебинӣ, то аз меваи ин дарахт бихӯрӣ?

Пирамард бе ҳеҷ дудилагӣ посух дод:

— Эй подшоҳ! Дигарон киштанду мо хӯрдем. Мо низ мекорем, то дигарон бихӯранд!

Ин сухани кӯтоҳу пурҳикмат ба Анӯшервон бисёр писанд омад.

Ӯ аз хирадмандӣ ва некандешии пирамард шод шуд ва гуфт:

— Зеҳ! Офарин!

Сипас ба хазинадори худ фармон дод:

— Ба ин пирамард ҳазор динор бидиҳед!

Хазинадор фармони подшоҳро иҷро кард ва ҳазор динор ба пирамард дод.

Пирамард пулро гирифт, табассуме кард ва гуфт:

— Эй подшоҳ! Ҳеҷ кас аз ман зудтар меваи дарахти чормағзи худро нахӯрдааст!

Анӯшервон аз ин сухан боз ба ҳайрат афтод ва пурсид:

— Ин чӣ гуна мумкин аст? Охир, ту ҳоло ниҳол мешинонӣ ва он ҳанӯз мева надодааст!

Пирамард бо ҳозирҷавобӣ гуфт:

— Эй подшоҳ! Агар ман имрӯз ин ниҳолро намешинондам, ту аз ин ҷо намегузаштӣ ва аз ман намепурсидӣ, ки чӣ кор мекунам. Агар намепурсидӣ, ман он ҷавобро намедодам ва агар он ҷавобро намедодам, ин ҳазор динорро аз куҷо ба даст меовардам?

Пас, бубин, ки ниҳоли ман ҳанӯз ба воя нарасида, мева дод ва ман аз ҳосили он баҳраманд шудам!

Анӯшервон аз ин ҷавоби зиракона боз ҳам бештар шод шуд ва гуфт:

— Зеҳу зеҳ! Офарин бар ту, эй пири хирадманд!

Сипас ба хазинадор фармон дод, ки ду ҳазор динори дигар ба пирамард бидиҳад.

Ҳамин тавр, пирамард бо як амали нек ва ду ҷавоби хирадмандона соҳиби подоши бузурге гардид.

Ӯ ниҳолеро барои баҳраи ояндагон мешинонд, аммо подоши некии худро дар ҳамон рӯз ба даст овард.

Панди ҳикоят

Ин ҳикояти кӯтоҳ яке аз зеботарин дарсҳои зиндагиро ба мо меомӯзад:

Инсони нек танҳо барои худ зиндагӣ намекунад, балки барои осоиш ва хушбахтии касоне низ талош мекунад, ки шояд ҳаргиз онҳоро набинад.

Пирамард навад сол дошт. Медонист, ки эҳтимол умраш барои дидани ҳосили он дарахт кофӣ набошад.

Аммо ин андеша ӯро аз кори нек бознадошт.

Зеро ӯ медонист, ки худ низ аз заҳмати гузаштагон баҳра бурдааст.

Дарахтоне, ки имрӯз дар сояашон менишинем, шояд солҳои зиёд пеш аз таваллуди мо шинонда шудаанд.

Ободие, ки имрӯз мебинем, натиҷаи заҳматҳои одамонест, ки бисёре аз онҳо дигар дар миёни мо нестанд.

Илму донишеро, ки меомӯзем, аз донишмандоне ба мерос гирифтаем, ки умри худро барои омӯзиш ва кашфи ҳақиқат сарф кардаанд.

Мо имрӯз аз меваи дарахтоне баҳра мебарем, ки дигарон коштаанд. Пас, вазифаи мост, ки барои наслҳои оянда низ дарахте бикорем.

Ин дарахт ҳатман дарахти чормағз нест.

Шояд донишест, ки ба кӯдаке меомӯзонӣ.

Шояд китобест, ки менависӣ.

Шояд фарзандест, ки бо ахлоқи нек тарбия мекунӣ.

Шояд мактаб, роҳ, боғ ё чашмаест, ки барои мардум бунёд мекунӣ.

Ё шояд кори неки кӯчакест, ки имрӯз анҷом медиҳӣ ва самарааш баъд аз солҳои зиёд ба дигарон мерасад.

Некӣ ҳамеша дер мева намедиҳад

Нуктаи дигари зебои ин ҳикоят ҳозирҷавобии пирамард аст.

Ӯ ниҳолро барои ояндагон шинонда буд, аммо дар ҳамон рӯз подош гирифт.

Вақте гуфт, ки «Ҳеҷ кас аз ман зудтар меваи дарахташро нахӯрдааст», ба мо дарси дигаре дод:

Баъзан подоши кори нек пеш аз он мерасад, ки худи кор ба натиҷаи ниҳоӣ бирасад.

Касе барои кӯмак ба дигарон қадам мегузорад ва дар ҳамин роҳ дӯстони нек пайдо мекунад.

Касе ба дигарон дониш меомӯзонад ва дар ҷараёни омӯзондан дониши худаш низ бештар мешавад.

Касе ба ниёзманде ёрӣ мерасонад ва пеш аз ҳама дар дили худ оромишу хушнудӣ эҳсос мекунад.

Аммо агар подош ҳам ба зудӣ нарасад, арзиши кори нек кам намешавад.

Некӣ набояд танҳо барои гирифтани подош анҷом дода шавад.

Аз имрӯз барои фардо бикор

Ин ҳикоят моро водор мекунад, ки аз худ бипурсем:

Мо барои касоне, ки баъд аз мо зиндагӣ хоҳанд кард, чӣ боқӣ мегузорем?

Оё танҳо аз неъматҳои гузаштагон истифода мебарем ё худ низ барои ояндагон чизе меофарем?

Оё тамоми талоши мо танҳо барои зиндагии имрӯз аст ё дар фикри фардои фарзандону наберагонамон низ ҳастем?

Пирамард бо вуҷуди синни баландаш аз кору созандагӣ даст накашида буд.

Ӯ ба мо нишон дод, ки то инсон зинда аст, барои анҷом додани кори нек имконият дорад.

Барои некӣ кардан ҳеҷ гоҳ дер нест. Ҳатто агар худат меваи дарахтеро нахӯрӣ, шояд каси дигар дар сояи он оромиш ёбад.

Хулоса

Анӯшервон аз пирамард пурсид, ки оё умр мебинад, то меваи дарахти худро бихӯрад.

Аммо пирамард ба ӯ фаҳмонд, ки арзиши зиндагӣ танҳо дар баҳра бурдан аз натиҷаи меҳнати худ нест, балки дар он аст, ки дигарон низ аз меҳнати мо баҳраманд гарданд.

Ӯ дар синни навадсолагӣ ниҳол мешинонд, зеро медонист, ки зиндагӣ танҳо бо умри як инсон маҳдуд намешавад.

Панди асосӣ:

Чунон зиндагӣ кун, ки аз заҳмати ту на танҳо худат, балки дигарон низ баҳра баранд.

Имрӯз аз дарахтоне мева мехӯрӣ, ки дигарон коштаанд. Пас, ту низ дарахте бикор, то фардо дигарон аз меваи он баҳраманд шаванд.

Ва ҳамеша ин сухани тиллоии пирамардро ба ёд дошта бош:

«Киштанд, мо хӯрдем; мо низ бикорем, то дигарон бихӯранд!»


Манбаъ: «Сиёсатнома»-и Низомулмулк. Бознависии озод бо нигоҳ доштани мазмуни ҳикояти аслӣ.

Мақолаҳои маъмул

ЗЕ
Мақола · 1 сол пеш

Ҳар роҳе, ки интихоб мекунӣ

Ҳаёт мисли як ҳавопаймоест, ки ту худат пилот ҳастӣ, на мусофир. Танҳо ту қодирӣ самти ҳаракатро интихоб кунӣ, баландӣ ва суръатро муайян намоӣ. Агар раҳнамоиро ба дигарон супорӣ, хавфи гум кардани роҳи ҳақиқии худ вуҷуд дорад. Дар ҳар як қарор, дар ҳар

4
AI
Мақола · 2 сол пеш

Насиҳати Падар

Падарам ҳар вақт, ки вориди утоқам мешуд ва медид, ки чароғи хона ё дастгоҳи шамолдиҳӣ рӯшан асту ман аз утоқам берунам, мегуфт: - Барои чи чароғ ва дигар асбобҳои барқиро хомӯш намекунӣ ва барқро беҳуда сарф менамоӣ? Вақте, ки вориди ҳамом мешуд ва

3
ЗЕ
Мақола · 2 сол пеш

Ростгӯи камоли инсонист.

Ростиро набувад ҳеҷ заволе ба миён. Сарв агар хушк шавад боз асо мегардад. Ростию ростгӯӣ ва росткорӣ фазилатҳои хуби инсонианд. Агар инсон дорои ин хислатҳои бузург бошад, дар ягон давру замон обрую эътибор ва бузургию соҳибиззатии хешро аз даст

2
ЗЕ
Мақола · 2 сол пеш

МУҚАДАСОТИ МО

Дар Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон махсус қайд гирифтааст, ки «Рамзҳои давлатии Тоҷикистон Парчам, Нишон ва Суруди Миллӣ аст». Барои ҳар як тоҷикистонӣ Ватан, миллат, забони тоҷикӣ, Парчам, Нишони давлатӣ, Суруди миллӣ муқаддасанд. Мо ба

2