Тафаккури номумкин

Андешидан дар бораи чӣ гуна анҷом додани кори номумкин

Мо тафаккури берун аз қолаб ва тафаккури абдуктивиро баррасӣ кардем. Агар абзоре хоҳед, ки зеҳнатонро воқеан аз ҳудудҳо берун барад, ба тафаккури номумкин рӯ оред. Масъалаи худро мегиред ва онро чунон бузург ё душвор мекунед, ки ҳал карданаш номумкин гардад. Сипас мепурсед: «Агар ҳатман бояд ин масъаларо ҳал мекардед — агар ҳалли он зарур мебуд ё дар сурати ҳал накардан ҷонатонро аз даст медодед — чӣ кор мекардед?»

Ҳангоми суҳбат дар бораи ҳалли кори номумкин чанд чиз рӯй медиҳад. Аввалан, худи суҳбат ғайривоқеӣ аст. Аз ин рӯ, аз оғоз мепазиред, ки ҳар гуфта ё пешниҳод — тамоми суҳбат — метавонад бемаънӣ намояд. Дар натиҷа, одамони камгапе, ки андешаҳои хуб доранд, ба сухан медароянд, зеро дар чунин баҳс ҳеҷ пешниҳодеро нодуруст шумурдан мумкин нест.

Аз ин ҳам ҷолибтар он аст, ки андешаҳои ғайриодие, ки одатан фавран рад мешаванд, акнун қобили қабул мегарданд. Азбаски тамоми суҳбат ба чизи номумкин дахл дорад, ҳар андеша, новобаста аз он ки то чӣ андоза номумкин менамояд, хуб ҳисобида мешавад. Боз ҳам аҷибтар ин аст, ки дар чунин суҳбат мағзи шумо наметавонад зуд ҳукм кунад, ки андешае беаҳаммият аст. Аз ин рӯ, дигар андешаҳоро канор намегузорад.

Машқи содаи зерин тафаккури номумкинро нишон медиҳад. Машқи нуҳ нуқтаро аз боби «Тафаккури берун аз қолаб» ба ёд оред: бояд нуқтаҳоро бо чор хат, бе аз коғаз бардоштани қалам, ба ҳам мепайвастед. Акнун ин корро бо як хат анҷом диҳед. Пеш аз хондани ҷумлаи навбатӣ кӯшиш кунед.

Дар семинарҳои мо одатан касе дар давоми 5–10 сония мегӯяд:

— Аз маркери ғафс истифода баред!

Ҳангоми ҳалли муаммо бо тафаккури берун аз қолаб касе ин пешниҳодро намекунад, ҳарчанд он вақт ҳам чунин имконият вуҷуд дорад. Аммо чун масъала номумкин менамояд, касе ин пешниҳодро хеле зуд ба забон меорад.

Чаро? Суҳбатҳо дар бораи кори номумкин на маҳдудият доранд ва на ҳатман ба воқеият такя мекунанд. Аз ин рӯ, ҳама гуна пешниҳод ҷоиз аст. Шумо дигар андешаҳоро барои хандаовар буданашон канор намегузоред; баръакс, онҳоро баррасӣ мекунед.

Баъзе муштариёни мо дар соҳаи дорусозӣ кор мекунанд. Дар семинарҳои навоварии ширкатамон мепурсам: аз лаҳзае, ки олими озмоишгоҳ мегӯяд: «Ана, давои бемории X!» то ба бозор баромадани дору чӣ қадар вақт мегузарад?

Одатан ҷавоб медиҳанд: 10, 12 ё ҳатто 15 сол.

Вақте мепурсам, ки барои ба ҳисоби миёна дар нуҳ сол анҷом додани ин кор чӣ лозим аст, чунин ҷавобҳо мегирам:

— Бояд бисёр монеаҳои расмиятчигиро аз байн бурд.

Ё:

— Ин намешавад.

Баъд мепурсам, ки оё тамоми равандро дар шаш моҳ анҷом додан мумкин аст. Наздик аст маро аз ҳуҷра берун кунанд! Ҳама якдилона ин ҳадафро комилан номумкин мешуморанд.

Сипас чунин вазъияти фарзиро пешниҳод мекунам:

Фарз кунед, вирусе бо номи Q1X5 вуҷуд дорад. Он чунон сирояткунанда аст, ки танҳо аз назди шахси ҳомили вирус гузаштан барои гирифтор шудан кофист. Агар ба Q1X5 гирифтор шавед, эҳтимоли дар давоми як сол фавтиданатон 50 фоиз аст. Дар натиҷа, дар камтар аз се сол қисми зиёди аҳолии Замин ҷони худро аз даст медиҳад. Равшан аст, ки вазъият бисёр бад аст.

Акнун олими озмоишгоҳе ба натиҷаи таҷрибааш бодиққат нигоҳ карда мегӯяд:

— Ана, бинед, ваксинаи зидди Q1X5!

Аз иштирокчиён мепурсам:

— Ба фикратон, барои ба бозор баровардани ин дору чӣ қадар вақт лозим мешавад?

Онҳо ҷавоб медиҳанд:

— Чанд ҳафта! Шояд як ё ду моҳ!

Ман мепурсам:

— Чӣ? Шумо нуҳ солро душвор мешумурдед ва вақте шаш моҳ гуфтам, қариб маро берун кардед. Акнун чӣ тағйир ёфт?

Онҳо мегӯянд, ки зарурати фавқулода имкон медод санҷишҳои озмоишгоҳиро канор гузошта, бевосита ба санҷиш дар одамон гузаранд; баррасии Идораи назорати озуқаворӣ ва дорувории ИМА — FDA — бе навбат сурат гирад, озмоишҳои клиникӣ гузаронда нашаванд ва талаботи омӯзиши таъсирҳои номатлуб бардошта шавад.

Албатта, бисёре аз пешниҳодҳои дар ин семинар баёншуда ғайривоқеӣ ва иҷронашаванда буданд. Аммо кӯшиши ҳалли масъалаи номумкин чанд ташаббусеро ошкор кард, ки амалӣ карданашон мумкин буд. Гарчанде онҳо масъалаи номумкинро ҳал намекарданд, метавонистанд барои аз 10 ё 12 сол ба нуҳ сол кам кардани муҳлат таъсири калон расонанд.

Оғози истифодаи тафаккури номумкин

Дар ҳолатҳои зерин истифодаи тафаккури номумкинро баррасӣ кунед.

Вақте андешаҳо барои ҳалли масъала кам мешаванд ва пешниҳодҳои маъмулӣ ё берун аз қолаб ба ҳадаф наздиканд, вале кофӣ нестанд. Фарз кунед, нақшае доред, ки фурӯшро 7 фоиз зиёд мекунад, аммо ба шумо 10 фоиз лозим аст. Ҳама хомӯшанд ва касе андешаи нав пешниҳод намекунад.

Ба гурӯҳ чунин вазифаи фарзӣ диҳед: фурӯшро 50 фоиз зиёд кунед, вагарна ҳама аз кор озод мешаванд. Фарз кунед, ки интихоби дигаре надоред.

Шумо ба 50 фоиз намерасед, аммо худи гузоштани ҳадафи фавқулода душвор андешаҳои нав ба вуҷуд меорад. Дар муқоиса бо он, ба даст овардани 3 фоизи иловагие, ки меҷӯед, осон менамояд.

Вақте ҳама мегӯянд, ки ин корро анҷом додан номумкин аст. Шумо рӯйи лоиҳае кор мекунед, ки муҳлати иҷрояш 18 моҳ арзёбӣ шудааст. Касе мепурсад, ки оё онро дар 16 моҳ анҷом додан мумкин аст. Ҳама фавран мегӯянд: «Ҳеҷ имкон надорад».

Акнун вақти он аст, ки муҳлати шашмоҳаро пешниҳод кунед. Агар маҷбур мебудед корро дар шаш моҳ анҷом диҳед, вагарна рақибон аз шумо комилан пеш мегузаштанд ва шумо бо кормандони камтар, бе даромад ва бе муштарӣ мемондед, чӣ кор мекардед?

Вақте мехоҳед ҳалли масъалаи душвор шавқовар бошад. Суҳбатҳо дар бораи кори номумкин шавқоваранд. Ҳама гуна пешниҳод ҷоиз аст ва баъзе андешаҳо чунон ғайриодӣ ҳастанд, ки касро механдонанд. Баъзеи дигар чунон зираконаанд, ки бо табассум аз худ мепурсед: чаро барои ошкор шудани онҳо маҳз чунин суҳбат лозим шуд?

Вақте роҳҳои ҳалли имконпазири маъмулӣ кофӣ нестанд. Баъзан масъала чунон ҷиддӣ аст, ки роҳҳои ҳалли одӣ кор намедиҳанд. Ширкатҳоеро ба ёд оред, ки аз сабаби дер вокуниш нишон додан ба тағйироти технология ё бозор ба остонаи фурӯпошӣ расидаанд. Онҳо дар вазъияти қариб номумкин қарор доранд ё қарор доштанд.

Тафаккури маъмулӣ, берун аз қолаб ва абдуктивӣ шояд онҳоро аз чунин вазъияти зоҳиран ҳалнашаванда берун наорад. Барои пайдо кардани имкони наҷот ба тафаккури номумкин ниёз доранд.

Агар мағозаи воқеӣ дошта бошед ва молҳоеро фурӯшед, ки дар даҳҳо фурӯшгоҳи интернетӣ дастрасанд, дар ҳоле ки шумораи харидорони мағозаатон босуръат кам мешавад, ба тафаккури номумкин ниёз доред.

Масалан, агар маҷбур мебудед фардо нисбат ба имрӯз даҳ баробар бештар харидорро ба мағоза биёред, вагарна фаъолиятатон қатъ мешуд, чӣ кор мекардед?

Нуктаи асосӣ

Дар бораи ҳалли кори номумкин савол диҳед, то андешаҳоеро пайдо кунед, ки ба ҳалли масъалаҳои имконпазир кумак мекунанд.

Машқҳо барои тафаккури номумкин

1. Агар маҷбур мебудед дар давоми 30 рӯзи оянда нисбат ба ҳаҷми маъмулии фурӯшатон даҳ баробар бештар маҳсулот фурӯшед, чӣ кор мекардед? Оё андешаҳое пайдо шуданд, ки барои расидан ба ҳадафи хоксоронатар — 10 фоиз зиёд кардани фурӯш — кумак кунанд?

2. Чӣ мешавад, агар гармшавии глобалӣ ба хатари давомдор ва фаврӣ табдил меёфт ва агар ҷаҳон партови карбонро ба таври ҷиддӣ кам намекард, ҳамаи мо дар давоми панҷ сол нафасгир мешудем? Ба фикратон, чӣ кор мекардем? Шумо чӣ гуна ба кор мерафтед? Чӣ гуна ба хона бармегаштед? Чӣ мехӯрдед?

3. Агар маҷбур мебудед хароҷоти шахсии худро 75 фоиз кам кунед, чӣ кор мекардед? Оё аз ин андешаҳо ягонтояшро барои 10 фоиз кам кардани хароҷот истифода бурда метавонед?

4. Агар давраи маъмулии таҳияи маҳсулотатон 18 моҳ тӯл мекашид, барои ба се моҳ расондани он чӣ бояд мекардед? Кадом чораҳоро ҳозир амалӣ карда метавонед?