Зеҳн
КИТОБИ СУРХИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

Нашри дуюм (бо тағйиру иловаҳо) Дар нашри дуюми Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон 267 намуди растаниҳо ва 222 намуди ҳайвонот, ки ба гурўҳи намудҳои нодир ва дар зери таҳдиди маҳвшавӣ қарордошта мансуб мебошанд, дохил карда шудааст.

Агенти Зеҳнӣ · 26 октябри 2026 · 256 саҳифа

Экология
Аз аввал хондан

дан боиси камшуморӣ ва тағйири Растании бисёрсола. Баргаш карушдгоҳаш мешавад.
Муҳити рушд лон (дарозиаш 3-5 см, бараш Дар нишебиҳои санглох, шах 0,5-0,7 см). Косабаргаш бунафш, Афзоиш ва парвариш дар шароива шағал, юғанзор (Prangos дарозрўя. Гулбаргаш хурд (дати сунъӣ pabularia) ва арчазори сирак (дар розиаш 18-23 мм, бараш 4-8 мм).
Маълум нест.
баландиҳои 2600-3200 м аз сатҳи Мевааш ғилофак тасмашакли баҳр) месабзад.
паҳн, одатан 2-5 тухм дорад. ТухАҳамияти хоҷагӣ ва тиҷоратӣ маш қанотакдор (дарозиаш 6,5- Гули зебои ороишӣ мебошад.
10 мм, бараш 5-6 мм), ҳамвор, Тадбирҳои ҳифз қаҳваранг. Моҳи июл-август гул Вазъи гули искандариро назорат карда, самар меорад.
бояд кард. Онро чун гули базеб дар Боғҳои наботот ва Пойгоҳи набототи кўҳии Кондара парваридан лозим аст.
Сарчашмаи иттилоот:
Тахтаджян, 1975; Юнусов, 1978.
КИНГИ ШУҒНОНӢ
Megacarpaea schugnanica B.Fedtsch.
Оилаи Brassicaceae Мақоми ҳифз
Намуди осебпазир. VU. Хоси Помири Ғарбӣ (Бадахшон).
Аҳамият ва мақоми илмӣ Кам омўхта шудааст.
Паҳншавӣ
Онро фақат дар дараи дарёи Обхарв (қаторкўҳи Вахон)-и ҷануби ғарби Бадахшон пайдо кардаанд.
Муҳити рушд
Дар нишебиҳои шахсор ва шағали серсанг (дар баландиҳои 3000-3650 м аз сатҳи баҳр) мерўяд.
Намуди ҳамшабеҳ Ба M. gracilis Lipsky, ки дар кўҳсори Дарвоз маъмул аст, қаробат дорад.
Шумора
Кам аст. Дар ҳудуди начандон васеъ тоқа-тоқа мерўяд. Миқдори умумиаш маълум нест.
Хусусиятҳои биоморфологӣ Растании бисёрсола, пояаш бақуввати рост, 50-100 см қад мекашад.
Баргаш мўякчадор, барги наздирешагиаш пармонанд (дарозиаш то 50 см). Гулбаргаш дарозрўяи зард, аз косабаргҳо дарозтар.
Тухмаш паҳнаки дорчинӣ (дарозиаш 4-5 мм, бараш 3-4 мм).
Моҳи июл гул карда, июл – август самар меорад.
Сабабҳои тағйири шумора ва рушдгоҳ Дар муҳити сабзиш, алалхусус, дар давраи гулкунии кинг ЧАРОПЎШИДАТУХМҲО Angiospermae нидани чорво боиси напухтани мева ва камшуморӣ мегардад.
Афзоиш ва парвариш дар шароити сунъӣ Аз тухм зиёд мешавад. Як бехи он тақрибан 150-300 дона тухм мебандад.
Насанҷидаанд.
Аҳамияти хоҷагӣ ва тиҷоратӣ Ҳамчун ғизои чорво истифода бурда мешавад. Аҳамияти тиҷоратӣ надорад.
Тадбирҳои ҳифз
Муҳофизати ҷиддӣи муҳити рушд, назорати нумуъ ва таъсиси парваришгоҳи наботот зарур аст.
Сарчашмаи иттилоот:
Юнусов, 1978, Наврузшоев, 2013.
ПЎШИДАТУХМҲО
Angiospermae
ФЕОНИХИУМ
Phaeonychium аbalakovii Junuss.
Оилаи Brassicaceae Мақоми ҳифз
Намуде, ки дар зери таҳдиди маҳвшавӣ қарор дорад. EN. Хоси Тоҷикистони Марказӣ.
Аҳамият ва мақоми илмӣ Намуди камёфт ва нодир.
Паҳншавӣ
Фақат дар муҳити теғаи оббахши қаторкўҳи Ҳисор (ҷанубтари ағбаи Анзоб) мерўяд.
Муҳити рушд
Дар тарқиши шахҳои оҳаксанг (дар баландии беш аз 4000 м аз сатҳи баҳр) месабзад.
Намуди ҳамшабеҳ Ба Ph. surculosum (N. Busch) Botsch. (шарқи Помиру Олой) ва Ph. parryoides (Kurz) O.E. Schulz.
(Тибет, Ҳимолой) қаробат дорад.
Шумора
Хеле кам аст. Ҳамагӣ 10-20 бех мондааст.
Хусусиятҳои биоморфологӣ Растании бисёрсола. Пояаш сершоха (дарозиаш 1-4 см), бо боқимондаи баргҳои хушк пўшида шудааст. Баргаш ғафси дарозрўя (0,3-1,1 см) паҳн. Хўшагулаш (дарозиаш аз 1 то 3,5 см) бебарг аст. Косабаргаш байзашакл, канорҳояш ҳошияи сафед ё гулобӣ дорад. Гулбаргаш гулобӣ, фонашакли баръакс аст.

пешина
аз 256
навбатӣ