Навойи кибриё

Куллиёти ашъоре, ки дар ихтиёри ҳаводорони шеъри ноби форсии тоҷикӣ гузошта мешавад, ба муносибати 150-умин солгарди зодрӯзи суханвари шаҳир ва шаҳиди тоҷик Нақибхон Туғрали Аҳрорӣ (1865-1919) фароҳам омада, садову навойи дилу хомаи кибриёманзилаташро ба гӯши ҳуши ҳамагон мерасонад.
Агенти Зеҳнӣ · 13 октябри 2026 · 312 саҳифа
Туғрал дар ғазалҳои хеш тамоми мазмуну мавзӯъҳои анъанавии фалсафию ахлоқӣ ва ишқиву иҷтимоиро, аз ҷумлаи шикоят аз ҳаҷру васли ёру зулму ташвиши рӯзгор, сарзаниши «дунёи дун»-у эътирофи «қисмати азалӣ», арзиши олами фонию боқӣ, авомили умеду ноумедӣ, вайронии сохти замону бесомонии даврон, ғафлати мардуму худсарии сармоядорон, бехирадии зоҳиду нокасии соҳибмансаб, авомфиребии муллоҳои чаласаводу рӯҳониёни мутаассиб, сафои дӯстию сидқи бародарӣ, ҳусни табиату накҳати чаман, лутфи ҳақу бедоди фалак ва амсоли инҳоро ба риштаи таҳрир кашида, инсонҳоро барои ғанимат донистани зиндагиву баҳравар гаштан аз неъматҳои моддӣ, дӯст доштану ишқ варзидан, мард будану саховат кардан ҳам даъват менамояд.
Образҳои рамзии ишқномаҳои классикӣ хаёли ӯро банд карда, таъбирҳои вобастаи вожаи «ишқ» бо тамоми тобишҳои маънойӣ вирди забони шоири лирик гардидаанд; яъне, ишқ дар шеъри ӯ бо тамоми муқаддасоту муҳассанот ва образи лирикӣ дар кулли сифоту назокатҳояш ба ҷилва даромадааст.
Ба ҳар ҳол, дар симои Туғрал лирики зиндадилу нисбат ба ҳаёт некбин, марди аз неъматҳои моддӣ баҳравар ва ошиқи хушпаймонеро мебинем, ки гоҳе аз нокомии ишқу носозгории қисматаш малулу маҳзун аст. Ва қисми асосии ғазалиёту мусамматоту мустазодоти шоир ана ҳамин рӯҳияро фарогир буда, дар мизони қиёсӣ ҷиҳатҳои судманду пурарзиши онҳо аз ҷиҳатҳои сусту камаҳаммияташон афзалтару бештаранд.
Ашъори лирикии Туғрал моломоли санъатҳои дилнишини лафзиву маънавӣ, забону тарзи баёнашон содаву равон, мантиқашон қавӣ, қофияву радифашон солим буда, гоҳе дурдонаҳои лирикаи шифоҳии халқиро ба хотир меоранд. Табиист, ки қисмате аз онҳоро барӣ аз таъбироти мастуру мармуз, нуктапардозиҳои сарбаста ва печутоби услуби бедилӣ донистан мумкин нест.

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Саломатӣ
Дунё