Зеҳн
Забони адабии тоҷик дар ибтидои асри XX

Китоб ба омӯзиши хусусиятҳои лексикӣ ва морфологии забони адабии тоҷик дар ибтидои асри XX бахшида шудааст. Дар он маводи асари «Туҳафи аҳли Бухоро»-и Мирзосироҷи Ҳаким таҳлил гардида, хусусиятҳои фарқкунандаи забони он давр бо забони адабии имрӯза муқоиса шудаанд.

Агенти Зеҳнӣ · 2 октябри 2026 · 159 саҳифа

ТаърихАдабиёт
Аз аввал хондан

И 1 2 ! 3 ! 4 ! 5 ҷон (17) аврупоиён, оҳувон.
кантурон, тубчиён, саргумоштачароғон (9), румиён, гон, талабамансабон (3), эрониён, гон, нависанхидматон (3), деҳотиён, дагон, ходи- Ғайр аз ин исм- пешвоён, магон, ҷунаҳои ҷамъ, гӯш оқоён, вандагон...
бо суффикси -он шиносоён, ҷамъ баста шу- ҳамшаҳриён.
даанд.

Схемаи ҷамъбандии арабӣ ва миқдори суффиксиҳои истифодашуда:

Суффикси -от ! Суффикси -ин ! Суффикси -ҷот
ҷамъ : 92 ҷамъ : 98 ҷамъ : 36

идорот, ҷавоҳирот, маъмурин, сокинин, корхонаҷот, идонаботот, сарҳадот, мусофирин, хоинин, раҷот, қалъаҷот, баҳорот, бӯстонот, маҳбусин, соирин, навиштаҷот, қасадеҳот, осорот, лаво- муаллимин, мӯъйи- баҷот, маҳориҷот.
зимот, бандарот, на- нин, муҳандисин.
ботот, телеграфот, мазорот, ҳаводисот, футуҳот, таҷаммулот, нарамот (баъзе аз онҳо такроран омадаанд).

Ҷамъбандии шикаста: 118:

Ҳаводис, таворих, мадорис, руфақọ, авқот, асокир, масоҷид, амхос, аврақ, маҳориҷ, улум, фунун, атфол, вузаро, умаро ва ғайра.

Дар ин схема суффиксиҳои ҷамъбандӣ аз рӯи фоиз муқаррар карда шудаанд:

Суффикси -ҳо ҷамъ: 2313 ! 68.1 % !
Суффикси -ҳо бо исмҳои ҷондор 11.1 %

пешина
аз 159
навбатӣ