Мероси хаттии бостон

Ҷилде аз силсилаи «Тоҷикон дар масири тамаддун» (Китобхонаи миллии Тоҷикистон, Маркази тоҷикшиносӣ, 2013). Дар он осори хаттии бостонии ниёгони тоҷикон – адабиёти паҳлавӣ («Бундаҳишн», «Ардавирознома», «Ёдгори зарирон», андарзномаҳо ва ғ.) ва катибаҳои шоҳони Ҳахоманишӣ бо тарҷумаи тоҷикӣ ва тавзеҳот гирд оварда шудаанд.
Агенти Зеҳнӣ · 14 ноябри 2026 · 314 саҳифа
ТаърихФарҳангАдабиёт
Аз аввал хондан- Мухтасар. БАХШИ 12
- «Бар сари… овардааст» истилоҳест форсӣ дар баробари kirrēnīd ēstēd, ба маънои халқи аҳриманӣ.
- «Ба дод ниҳодани сухан», яъне барҳақ шумурдани сухан. 3. Ошӯб кардан. 4. Авесто: xrvī. drav, паҳлавӣ:xurdruš, сифати деви Хашм. 5. Ин дирафш ба маънои байрақ нест, балки ба маънои доғ дар вожаи доғу дирафш аст, ки дар паҳлавӣ drōš талаффуз мешавад.
- ТД1 ва ДН: pwd'; ТД2: pws. Муҳтамилан PWN-š вожаи мистароҳ тарҷумаи xwēš gyāgīh аст.
- ТД1: ptgnn; ДН ва ТД2: ptgwnd, фиғон(?),аз pati. xvan-. 8. ТД1: nk'l; ДН ва ТД2: ng'l, niyar\nigar, аз решаи gar ба маънои сутудан.
- Роҳбари дин. 10. Dusdaft.
- Душманӣ. 12. Ҳамҷинсбозӣ 13. heč, қаҳтӣ. 14. Чунин дар ДН; ТД1 ва ТД2: s''n'. Сомон ба маънии ҳадду марз аст. Вожаи ҳомун ба тасҳеҳ омадааст.
- Хиссат, пастӣ. 16. Spazg, суханчин. 17. Xwēš-zēnēnīdārān. 18. Бино ба ТД1 ва ДН тарҷума шуд; ТД2 чандин вожаи изофӣ дорад.
БАХШИ 13 - Ҳар се: n'd дуруст: phn'd. 2. Ҳар се: zrēh, дарё, дарёча; вале дарё маънои рӯд низ дорад. Чунончӣ Сирдарё, Омударё дар Осиёи Миёна. Дар ин ҷо низ сухан аз рагҳо аст ва табъан вожа маънои рӯд дорад.
- Шимол. 4. Ташбеҳи дандон ба ситора дар шеъри Рӯдакӣ вуҷуд дорад: Сапеду симзада буду дурру марҷон буд, Ситораи саҳарӣ буду қатраборон буд. 5. Mādārīh. 6. Мағриб. 7. Ҳар се:hngšnšn'y. Шояд ба иттифоқи вожаи қабл ва баъди худ: sreškān gišnišn gīrēd, қатароти об костӣ гирад. Вожаи gišnad ба маънои кӯчак дар мутуни паҳлавӣ зоҳир мешавад. Дар ин ҷо сиришк дақиқан маънои рутубат дорад.
- Фарозӣ, болоӣ. 9. Дар бораи ин ду бод дар фасли «Дар бораи чигунагии бод, абр борон» низ иттилооте омадааст.
- ТД1:
yck; ДН ва ТД2:ytk. Муҳтамилан: ē-čand. 11. ТД1 ва Д: hanasišn, hnyšn'; ТД2: hanāyišn, hnyšn', ки ҳарду ба як маъност. - Ҳар се: hn
msn, шояд hanēyišn, hn`yšn, гирди ҳам омадан, ҷамъ шудан.
БАХШИ 14 - Ašēša-gahte. Чунин номе дар Авесто наомадааст ва номи хонадони ӯ низ дар Авесто наомадааст, аммо гумон бар он аст, ки ин ҳамон шахсест, ки дар «Фарвардин-яшт», банди 110 аз ӯ ба номи ašāvanghav бо лақаби bivandagha ёд шудааст, ки аз аҳлувон аст ва фраваҳраш ситоиш шудааст.
- Бо таваҷҷӯҳ ба тавфутҳои имлоӣ дар дастнависҳо муҳтамилан исми ӯ hoazarō dāxhrxwa parēštarō аст. Ин ном низ дар Авесто ба назар намерасад, вале лақаби ӯ ба лақаби аҳлу Паириштр- pairištūra дар банди 110 «Фарвардин-яшт» шабеҳ аст ва шояд ҳам ӯ бошад, ҳарчанд исмҳо бо якдигар қобили татбиқ нест.
- Авесто: spitay: номи падарии uspasnav-, ки дар паҳлавӣ ба сурати spitoit usposinan дар омадааст. Номи ӯ дар банди 112 «Фарвардин-яшт» ба назар мерасад.

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор