Зеҳн
Мероси хаттии бостон

Ҷилде аз силсилаи «Тоҷикон дар масири тамаддун» (Китобхонаи миллии Тоҷикистон, Маркази тоҷикшиносӣ, 2013). Дар он осори хаттии бостонии ниёгони тоҷикон – адабиёти паҳлавӣ («Бундаҳишн», «Ардавирознома», «Ёдгори зарирон», андарзномаҳо ва ғ.) ва катибаҳои шоҳони Ҳахоманишӣ бо тарҷумаи тоҷикӣ ва тавзеҳот гирд оварда шудаанд.

Агенти Зеҳнӣ · 14 ноябри 2026 · 314 саҳифа

ТаърихФарҳангАдабиёт
Аз аввал хондан
  1. ДН; ТД1 ва ТД2: pardag, ки дар он сурат тарҷумаи он «пардаи мӯй аз ӯ барканд» хоҳад шуд.
  2. Андарёрад аз масдари ёристан. 5. Xaftār. 6. Garzag. Форсӣ: гарза, ба маънои муш. 7. Appar. Имлои вожа мебоист pl бошад ва дар матн p`l аст. Хуношом: vohu-mez хунмаканда.
  3. Kōsag; гурги обӣ ҳамон кӯса аст. 9. Яъне ба сурати гала ҳаракат кунад; ё ҳангоме ки фарзанд дорад ба галаи гӯсфандон ҳамла кунад.
  4. Муш. 11. Қироат бар асоси ТД1: ēwar-īz dara az-iš nē kāhēd аст, вале мумкин аст ба ҷои ēwar вожаи hagirz бошад ба маънои ҳаргиз. Дар сатри баъд: kalzag форсӣ: килч ва килҷ ба маънои чирку рим.
  5. Waxšīq/wāxšīg, ғайримоддӣ, рӯҳӣ. Дар ҳамин сатр ба ҷои дастури дин дар ТД1 дастурон, «муғон» омада.
    Дар бораи чиз чиз, ки ба чӣ гунае офарида шуданд
  6. ТД1: hāmōyēh, ҳама. 2. An-ōšagīh, бемаргӣ, ҷовидонагӣ. 3. Авесто: каrа-, паҳлавӣ: каr. Дар «Яшт»-и чаҳордаҳум, банди 29 омадааст: «Баҳроми Аҳураофарида ба ӯ … ончунон қувваи биноӣ дод, ки моҳии Кара дар об дорост, ки тамаввуҷеро ба дуруштии мӯе дар рӯди Рангҳаи дурканор, ба умқи ҳазор қади одамӣ метавон дид». Моҳии Кара сарвари моҳиҳост. Зоҳиран, манзур аз он наҳанг аст.
  7. Araz. Ин ном дар Авесто наёмадааст. Шояд манзур аз вазағи азими дарёӣ ҳаштпо бошад.
  8. Авесто: pančā. sadvarā ва vasī, паҳлавӣ: wāsi panjasadwarān ва …sadwarām.
  9. Gund, байза. 7. Xašēn, кабуд, обӣ. 8. Sēj I sējišnōmand. 9. Коf, ба маънои кӯҳон. 10. Авесто: xvanvant-, паҳлавӣ: xwanwand; номи куҳест, ки тири Ораш бар доманаи он фуруд омад ва марзи Эрону Турон дар он ҷо қарор гирифт.
  10. Xwurdag, фурӯрафтагии болои суми асп, ки ҳалқаи бухуро дар он ҷо банданд. Дар форсӣ вожаи туркии «бухулақ» ба кор бурда мешавад.
  11. Авесто: suwrā, паҳлавӣ: sūrāg-ōmand. Зоҳиран, бояд ба маънои карной бошад. Н. к. «Пажӯҳише…»
  12. Чунин ТД1; ТД2: гирд биёяд. 14. Be šēbēd. 15. Идрор кунад. 16. Гавҳар, баробари вожаи англисии essence. Форсӣ: фраваҳр \ фуруҳар.
  13. Hadayōš. Ин ном дар Авесто зоҳир намешавад. Номи дигари ин гов дар паҳлавӣ hadayā аст. Н. к. фасли «Дар бораи чигунагии ҷонварон ба панҷ шакл», ёддошти 51 ва 52.
  14. Авесто: čamrav-, паҳлавӣ: čamrōš. Аммо ин ном дар Авесто барои мурғе ба кор нарафта ва номи марди парҳезгарест.
  15. Авесто: karšiptar, паҳлавӣ karšift. 20. Bē kunēnd, ба маънои хориҷ кунанд, бурун афкананд. 21. «Дар» ба маънои фасл аст. 22. Авесто: ašō. zušt-, паҳлавӣ: ašozušt; номи динии ҷуғд. zušta исми мафъул аз решаи zaoš-и авестоӣ ба маънои дӯст доштан аст. Ин ном муқаддас будани ҷуғдро дар адабиёти бостонӣ, аз ҷумла авестоӣ мерасонад.
  16. ТД1: šwkc; ТД2: šwkck; šujz, šujzag. Суғдӣ: cywty 24. ТД2: bāγ/baγ, bg. Авесто: baγa, бахше аз замин. 25. Kasken, форсӣ: коскина ва косона номи мурғест. 26. Nasā, лашт (ФМ)- лаш), тани беҷон. 27. Sārīgar, мурғест мурдахор. 28. ТД1: špk, ТД2: xabag-dēw, деви хафагиовар (?) 29. Н. к. «Дар бораи чигунагии ҷонварон ба панҷ шакл», ёддошти 19. 30. Фақат дар ТД1: MY BR ` HDWN-yt. Шояд: mayg be gīrēd. 31. Тасҳеҳ шавад: sag, pad pāyišn sti mardōmān, ōwōn druz ud dard zadār.
пешина
аз 314
навбатӣ