— Торик маро.
— Аз воқеаҳойи Масчоҳ огоҳ ҳаст?
— Огоҳ барин. Вагарна он сў намерафт.
— Хаёлам…
— Агар шумо шоиред, чӣ ҳоҷати миёни обу оташ будан?
— Нафаҳмидам…
— Шиква доред, ки масчойиҳо фарғариҳоро тороҷ мекунанд.
— Нааа… Чунин на! Дастаҳойи босмачиёни Масчоҳ мардуми Фарғарро ба танг овардаанд.
— Ду понздаҳ як сӣ нест?
— Мири Масчоҳ ба шумо хешигарӣ дорад?
— На. Ў Султонбек писари Давлати Палоракӣ. Ман Нақибхон Туғрали Аҳрорийи Самарқандӣ. Чӣ нисбатест маро бо ў?
— Бинед, об хунинтар…
Нақибхон зеҳн монд ва обро ончунон дид, ки дар пошна. Вале посухе надод ва андешаманд аз сурхобийи рўд буд. «Чаро гурез кард аз сўҳбат? Ҳатто напурсид, ки чаро Фарғариву Самарқандӣ мегўяд ва чӣ нисбатест ўро бо Аҳрорӣ? На, ў напурсад. Зеро муроду мақсадаш дигар бувад. Хоҷа Аҳрор Боғистонӣ аст ё Самарқандӣ, заминдори беназир аст ё сайёҳ, аз аҳли тариқати гўшанишини нақшбандист ё озодамард, фарқ намекунад. Ўро чизи дигар мебод:
шояд Шатенин чизе фармуда ўро…»
— Шумо, умуман, шунидаед, ки Хоҷа Аҳрор гуфтанӣ шахсе буда дар таърих?
— Аҷаб инсоне будайӣ, шоир, маро чӣ корест бо хоҷаҳойи ту.
Таърих ин аст, ки мову ту меравем. Агар собит шавад, ки сабаби хунинийи рўд хуни он аскарбача ё хуни қатли ом шудагон аст
– таърих. Аз ҳар шахси тасодуфӣ ё баройи нафси хеш мазорро гирифта чаҳор касро кор фармуда, тавонгарӣ карда таърих ороста нашавад. Ҳама чизро омехта, ғаму андўҳ ва хоҳишу дархости хешро дар он часпонда, ба хости худ замонеро лаҳзайи таърих номидан камҳушист. Замон, воқеа, қисмати халқу саромадон, бузургони донишманд ва пасовандони бохирад якҷоя таърих созанд. Аҷиб он аст, ки Фаридун ҳам фарди таърихист, Заҳҳок ҳам.
— Оре, Мирбобо… Дар донишатон ҷонам, шумо ҳам шахси таърихӣ.
— Чӣ хел?
— Дар номатон ҷонам, ҳамин лашкарро, ки ба сари мо бардошта меоред, магар шахси таърихӣ нестед?
— Ба бадӣ наовардаам лашкарро…
— Ҳо, дар номатон ҷонам, ман ҳам ҳаминашро мегўям. Мову шумо лашкар намекашем, вале чун барда хидмат карда метавонем.
— Барда!? Чӣ хел барда?