«Гуноҳат чист?» – ба хирс рў оварда пурсид Ромиз... Хирс сар ҷунбонд, вале Ромиз маънии онро нафаҳмид. «Намедонӣ-а?..
Кўтоҳи гап, барои он ки мардуми мо хирси обиро надидаанд...
Агар донӣ, ин ҷо ҳам айби худи ҷонварон, ки аз одам гурезанд, ба ҷои он ки одамон шуморо дарранда гуфта гурезанд. Шарофати одамизод баланд...»
Хирс сар афшонд. Чун модари вовайло танаш низ ба ду тараф алвонҷ мехўрд.
«На чунин? Мисли ман бегуноҳ?»
Хирс ба тасдиқ сар афшонд. Кишнаи аспи сафедро монад.
«Ҷонвар...»
— Чӣ мегўӣ? – гапҳои ўро равшан нафаҳмида пурсид Хуршед.
— Гўям, ки чаро Хуршед туро тамошо кунад?
— Гўяд, ки ҳар кӣ андаруни қафас бошад, мардум ба он бо чашми шафқат нигаранд, на бо чашми тамошо.
«Ин маймуна бин, худи одам ворӣ-е!» шунид Ромиз.
«— Абрўи сияҳ дора-е!» – ин ҳам овози зан буд.
«— Одам аз маймунай, бева!» – ин овози марде буд, ки маҷбур шуда занон ба тамошо овардааст.
Ромиз ба онҳо таваҷҷўҳ кард. Ҷавонзанҳо куртаҳои васеъвасеи кушодостин пўшида буданд, ки домони яке аз зери дигаре метофт.
— Хуршед, хоҳ бовар кунӣ, хоҳ не, ман мулоқот дорам.
— Хайр, то назди чанор гуселат кунам...

13

Ромиз ба ҳавлии Ҷаҳоноро даромад. Ранги чаҳорбоғ буд ҳавлии ў. Ҷаҳоноро ҳарчанд ишорат кард, ки Ромиз ба ҳавлӣ надарояд, ў нафаҳмид; нафаҳмид, ки занак аз омадани ў худро ноҳинҷор ҳис кард, аз касе тарс ва бим дошт, вале ин чизро бо овози баланд гуфта натавонист. Ромизи рамузфаҳм дар чунин лаҳза нофаҳмӣ кард, занак ўро нашинохт, Ромизеро, ки аз як имои чашм ё абрў маъниҳо мекашид, ин дам шинохта натавонист. «Наё, надаро, мумкин не!» Мазмун, ба Ромиз чунин баланд ва сахт гуфтан рост омад, аммо Ҷаҳонорои бамулоҳиза ва дилогоҳ аз рафтори ҷавонмард чизеро дарк карда, ўро бознадошт. Ромиз то таги воиш омад. Он ҷо паҳлўи ҳавзи аз оби қубур пуршуда кате буд ва рўи он беморе мехобид. Чашми бемор ба Ромиз афтод, талвосаи хестан кард, натавонист. Ромиз ҳолиё маънии ишораи Ҷаҳонороро фаҳмид. «Ҷаҳон!» фарёд зад бемор, вале Ҷаҳоноро зуд назди ў нарафт; аввал ба Ромиз ишора кард, ки баромада равад, сонӣ назди бемор рафт.
— Чӣ мегўӣ?