Зеҳн
Фарҳанги истилоҳоти забоншинос

Агенти Зеҳнӣ · 2 ноябри 2026 · 389 саҳифа

Таърих
Аз аввал хондан

Мақдунӣ забт карда шуда, пас аз шикасти ин империя як муддат ба ҳайати давлати Селевкидҳо дохил шуд. Сипас дар миёнаҳои асри II п. аз м. маркази шоҳигарии мустақили Юнону Бохтар буд. Дар остонаи эраи мо шоҳигарии Юнону Бохтар дар натиҷаи ҳуҷуми қабилаҳои гуногун, ки дар байнашон Тохариҳо (аз рўи этимологияи тибетӣ «сари сафед») низ ном бурда мешаванд, шикаст хўрд. Дар давраи асримиёнагии аввал Бохтар Тохаристон ном гирифту забони он тохарӣ ва дар баъзе манбаъҳо онро этеотохарӣ низ меноманд. Дар байни қабилаҳои дигари юэчжӣ оилае бо номи Кушон худо гардида, ба давлати пуриқтидори Кушониён асос гузошт, ки дар итоати худ то қисме аз Ҳиндустонро низ дароварда буд. Давлати Кушон дар давраи анъанаҳои буддоии ҳукумати Канишка ва волиёни Хувишка ва Васудева ривоҷу равнақ ёфта, дар тангаҳои Канишка бори нахуст ба ҷои ривоятҳои юнонӣ навиштаҷоти забони бохтарӣ пайдо мешаванд. Ба ақидаи баъзе олимон, ба мисли В. Ҳеннинг забони бохтарӣ забони модарии Кушониён буд. Дар давраҳои минбаъда таърихи Бохтар чандон равшан набошад ҳам, маълум аст, ки он зери таъсири Сосониён мемонад. Ҷараёни аз баён рафтани забони бохтарӣ мисли шеваҳои дигари аксар забонҳои шарқии эронӣ аст. Пас аз забти арабҳо он танҳо дар ин гўшаи дурдасти баландкӯҳи водии Мунҷон – қисмати шарқии Бохтари таърихӣ, боқӣ монд.
Забони гурўҳи иҷтимоӣ, забони ҷамъият. Забоне, ки тавассути ҷомеаи хос мавриди истифода қарор мегирад. Аз ҷумла забонҳои ақалиятҳои нажодӣ. Масалан, Австралия ба ҷуз забони англисӣ забонҳои дигар назири итолиёӣ, юнонӣ, маҷористонӣ, арабӣ ва забонҳои бумии Австралия забонҳои гурўҳи иҷтимоӣ ҳисоб меёбанд. Забонҳои гурўҳи иҷтимоӣ ё ҷамъиятиро бо забономўзии гурўҳӣ, бо забономўзӣ аз роҳи гурўҳи иҷтимоӣ иштибоҳ кард.
Забони гуфтугўӣ. Забони гуфтугўӣ яке аз шаклҳои забон буда, дар байни забони адабӣ ва шева меистад. Ташаккули забони гуфтугўӣ бар хилофи шева хусусияти маҳдуди маҳаллӣ надорад. Забони гуфтугўӣ аз омезиши унурҳои забонии шеваҳои ҷудогона ё гурўҳи муайяни шеваҳо ба вуҷуд меояд. Дар забони гуфтугўӣ ҳам шаклҳои адабӣ ва ҳам шевагӣ дида

пешина
аз 389
навбатӣ