Зеҳн
Ҷаҳони Тоҷикон

Агенти Зеҳнӣ · 2 ноябри 2026 · 335 саҳифа

Таърих
Аз аввал хондан

озод карда шудаанд, интиқол дод. Ба бозгашти суғдиҳое, ки қаблан дар кишвар буданд, баъдан ба сарпарастии Ҳоқони турк гузаштанд, ки пас аз маргаш тасмим гирифт, ки ба Ватан баргарданд, розӣ шуд Далели шадиди ӯ алайҳи мухолифони ин сиёсат суханони зерини ӯ буданд: «Агар шумо худатон қудрати онҳоро медидед ва онҳо ба мусулмонон чӣ гуна зарар расонидаанд, чунон ки ман дидам, шумо ба ин [шартнома] бе ризоият муносибат намекардед», ки ин аз далерии суғдиён шаҳодат медиҳад. Худи ҳамин баҳс ба фиристодаи ӯ кӯмак кард, ки розигии халифа Ҳошимро ба даст орад, ки дар ибтидо намехост амалҳои волии хуросони худро нисбат ба суғдиён тасдиқ кунад. Табарӣ 30 ҳазор мусулмон ва 80 ҳазор ғайримусулмони аҳолии Суғд нишон медиҳад, ки миқдори мусулмонон аз ғайримусалмони ин кишвар тақрибан се маротиба камтар будааст.
Дар сиёсати хориҷӣ ба сабаби пароканда шудани давлати Туркони Ғарбӣ ба ин ҳокими араб муяссар гардид, ки дар Уструшон, Шош ва Фарғона ҳукмронии исломро ба роҳ монад, сарвари ҳарбии тургешҳоро дастгир ва ба қатл расонад ва бо ин муваққатан таҳдидҳоро аз тарафи Дашти Бузург бартараф кунад.
Дар тӯли даҳ сол ба ин ҳокими ҳайратангези Умавиён Наср ибни Сайёр муяссар шуд, ки ҳамаи довталабони пурқудрат дар Хуросонро безарар гардонад (Ҳарис, Кирмонӣ ва ғ.) ва тавонад субот ва шукуфоии онро таъмин кунад. Табарӣ мегӯяд, ки «ӯ ба чунин шукуфоӣ ноил гашт, ки ҳеҷ гоҳ ба он ноил нашуда буд. Ӯ хироҷ таъин карда, маъмурият ва ситонидани андозро амр дод».
Дар фарҷоми ҳукмронии худ, ин волии тавонои Умавиён бо як

пешина
аз 335
навбатӣ