Ҷаҳони Тоҷикон

Сарфи назар аз ин омилҳои мусбат суғдиён, шабакаи васеи мустамликаҳои суғдӣ, иттифоқи наздик бо туркҳо, урфу одатҳои ҷавонмардӣ ва ҳамарӯза доштани силоҳ, алалхусус дар Варорӯд, дар маҷмуъ, дар шароити парокандагӣ қарор доштанд, ки арабҳо аз он моҳирона истифода мебурданд.
То ин вақт, яке аз халифаҳои парҳезгори Умавиён Умари II (с.
717-720) фармонҳо қабул кард, ки ситонидани андоз аз онҳое, ки дини исломро қабул кардаанд, манъ карда шаванд; имтиҳон накардани мусофирон бо талаби хатна; сохтани меҳмонхонаҳо (нигоҳубини савдои корвон) ва дигар сохторҳои умуман муфид, ки тавонистанд нуфузи исломро дар минтақа афзоиш диҳанд. Илова бар ин, пас аз истилои Қутайба, дар солҳои ҳукмронии волиёни минбаъдаи Хуросон, Суғди сарватманд дар байни арабҳо номи нав- «Боғи амири содиқон»-ро доштанд. Ҳамаи ин омилҳо бо суст шудани минбаъдаи ворисони Ҳоқони турк (тургешҳо) ва парокандашавии давомноки сарзаминҳои таърихии тоҷикон - Варорӯд, сарфи назар аз муқовимати шадиди суғдиён ба пирӯзии арабҳо бо дини нав оварда расонд.
Ба андешаи мо, ба ҷунбиши зиддиарабӣ дар минтақа сарварӣ кардан ё бо ба арабҳо наздик шудан, Деваштич ва Ғурак, пеш аз ҳама, мехостанд, ки ҳукмронии тиҷоративу иқтисодии суғдӣ дар воҳаҳои Шоҳроҳи Абрешимро аз соҳилҳои Амударё ба шаҳри Дунхуан (дарвозаи ҳамвории Чин) муҳофизат кунанд.
Қисми хотимавии ғалабаи ибтидоии арабҳо дар Суғд, дар давраи ҳукмронии волии Хуросон Насри ибни Сайёр (738-748), ки дар сиёсати дохилӣ як қатор ислоҳот гузаронидааст, ки тибқи он ӯ андозро аз мусулмонон ба ғайримусулмононе, ки аз онҳо нодуруст

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Саломатӣ
Дунё