аз як аср идома дошт, барои Ҳиндустон хеле арзишманд буд. Бешак, тоҷикон дар ташкили бюрократияи мулкӣ дар салтанати Деҳлӣ, ки забони расмии он тоҷикӣ буд, нақши калидӣ доштанд. Ин омилҳо ба паҳншавии пайдарпаи тамоми ҷузъҳои стратегияи Сомониён дар тӯли асрҳои дароз дар қаламрави васеъ мусоидат карданд.
Эътимоднокии нисбии салтанати Деҳлӣ, бархилофи ҳуҷумҳои сершумори муғулҳо, ба мавҷудияти нисбатан устувори салтанати Бангола, дар канораи дурдастарини ҷанубу шарқии минтақаи паҳншавии стратегияи Сомониён таъсири судманд расонд. Дар айни замон, ҳаракати муҳоҷират аз Варорӯд ва Хуросон ба ин салтанатҳо бо сабаби ҳуҷуми муғулҳо ва ваҳшигариҳо, ҳамлаҳо ва ғоратҳои бепоёни бо он алоқаманд, то андозае афзоиш ёфт. Ба ин муҳоҷирони маҷбурӣ, аммо таҳсилкарда дар дастгоҳи бюрократии мулкии ин салтанатҳо ва қаламравҳои зердастӣ ва музофотҳои сершумори онҳо талабот зиёд буданд. Ин ҳаракати муҳоҷират қаламравҳоро аз шаҳри Бухорои Варорӯд то музофоти Бихари дар шимолу шарқи Ҳиндустон ва қаламравҳои ҳамсоя фаро гирифтааст.
Ҳанӯз дар соли 1203, фармондеҳи Қутбиддин Айбек, муовини султон Муиззидини Ғӯрӣ, Ихтиёриддин Бахтиёр Хилҷӣ минтақаҳои Надия ва Гаударо, ки дар ҳавзаи дарёи Ганг дар шарқи Ҳиндустон ҷойгиранд, забт кард. Баъдтар, вай ҳукмронии худро дар саросари Банголаи шимолӣ васеъ кард. Ҳукмронии мусулмонони Бангола тамоми ҷараёни таърихро тағйир дод. Аксарияти аҳолии Бангола, алалхусус, Банголаи шарқӣ, дини исломро қабул карданд. Аҳамияти қишри анъанавии ҳукмрон - брахманҳо дар якҷоягӣ бо забони санскритии онҳо тадриҷан поён рафт ва забони тоҷикӣ ҳамчун забони расмӣ ҳам дар Бангола, алалхусус, ва ҳам дар шимоли Ҳиндустон ба бонуфузтарин забон табдил ёфт.