Равиши хониш дар таълими адабиёти тоҷик барои таъсири амиқи маънавӣ гузоштан ба хонандагон хеле муассир аст ва имконияти фаровон дорад.
Муваффақияти минбаъдаи хонандагон дар раванди омўзиши адабиёт ба он вобаста аст, ки хонандаи мактаб асарро омўхтааст ё не? Мазмуни матн таваҷҷуҳи ўро ҷалб кардааст ё не? Хонанда бошуурона аз худ кардани боигарии адабиётро тадриҷан меомўзад. Дар ҷараёни хондан ва таҳлили асари бадеӣ хонандагон дар бораи зиндагӣ ва эҷодиёти нависанда, махсусияти адабиёт ҳамчун ҳодисаи адабию иҷтимоӣ, санъати сухан, нақши адабиёт дар ҳаёти ҷомеа дониш мегиранд. Бо ин завқи бадеии хонандагон инкишоф меёбад, маънавиёт ва рўҳияи онҳо ташаккул меёбад.
Омўзгор дар ҷараёни омўзиш ва азхудкунӣ матни бадеиро таҳлил мекунад, малакаи адабиётфаҳмиро ривоҷ медиҳад, андеша ва ҳисси хонандагонро амиқ месозад.
Омўзгор ҳамон вақт дар ин равиш муваффақ мешавад, ки адабиёт ва улуми ба он алоқамандро амиқ донад, асосҳои улуми таълимӣ, хусусиятҳои синну соли хонандагон, ташаббуси эҷодкоронаи онҳоро донад ва маҳорати касбии худро ҳамеша такмил бахшад. Дар ҷараёни хондани адабиёт, агар барои хонандагони ҳамон синну сол дастрас ва фаҳмо бошад, тасаввуроти хонандагон доир ба ҳусни зиндагӣ ва ҳунар, аз ҷумла, адабиёт ташаккул меёбад. Вазифаи аслии идроки ҳиссӣ ва зебошиносӣ аз он иборат аст, ки тафаккури образнок ва маҳорати эҷодии хонандагонро равнақ бахшида, ба он хондани дастҷамъонаи осори бадеӣ ва таҳияи иншои эҷодӣ ва ғайра мусоидат мекунад.
Вазифаи аслии тарбияи зебоишиносии хонанда дар дарси адабиёт аз он иборат аст, ки хонандаро барои соҳиби завқи баланди бадеӣ ва меъёрҳои диди зебоишинохтӣ шудан ҳидоят менамоянд. Шароит фароҳам меоварад, ки хонанда барои дарки адабиёти бадеӣ маҳорат пайдо кунад, зебоиро дар зиндагӣ ва адабиёт ҳис карда тавонад. Ба ин хониши ҳадафманд ва бонизом мусоидат мекунад.