МЕТОДИКАИ ТАЪЛИМИ АДАБИЁТИ ТОҶИК

АБДУСАМАДИ МУЛЛО. Китоби дарсии мазкур иқдоми тоза дар низоми таҳсилот буда, асосҳои методологӣ, тарзи ташкил ва баргузории тадриси адабиёти тоҷикро равшан намудааст. Дар он равиш ва усулҳои навини тадриси адабиёти тоҷик барои омўзгорон ва толибилмон пешкаш гардида, дар ҷараёни таълим ва омўзиши фанни адабиёти тоҷик ба омўзгорон ва донишҷўён раҳнамойи муфид мебошад.
Агенти Зеҳнӣ · 27 октябри 2026 · 344 саҳифа
Магар одамӣ набудӣ, ки асири дев мондӣ,
Ки фаришта раҳ надорад ба макони одамият.
Таярони мурғ дидӣ ту зи пойбанди шаҳват,
Ба дар ой, то бубинӣ таярони одамият.
Агар ин дарандахўӣ зи табиатат бимирад,
Ҳама умр зинда монӣ ба макони одамият…
Хониши муассир дар робита ба муназзамии наво, садо ва асбобҳои мусиқӣ низ таъсиргузор ва наҷиб аст. Масалан, лаҳзае бо навои дутор ва чанг ба хониши мисраъҳои зерин оромона гўш диҳед:
Офтоб аст он парирў, ё малоик ё башар?
Қомат аст он, ё қиёмат, ё алиф, ё найшакар?
Гулгун аст он, ё тани нозукниҳод аст, ё ҳариф?
Оҳан аст он, ё дили номеҳрубон аст, ё аҷаб?
Боғи фирдавс аст, гулбаргат, надонам ё баҳор?
Ҷони ширин аст, хуршедат нагўям, ё қамар?
Гўш гир, эй ёр, ё ҷон дар миён овар, ки ишқ,
Тирборон аст, ё тасвир бояд, ё ғазал.
Мушоҳидаҳо собит месозанд, ки нутқи буррову фасеҳ надоштан камбудии асосии мактаббачагон аст. Дар ин замина баъзе норасоиҳо дар синфҳои поёнӣ ислоҳ карда мешаванд, ба шарте ки муаллими ин синфҳо низ дар ин замина саъю кўшиш кунад.
Аз сабақи таҷрибаи мактаб ва фаъолияти касбӣ аён мегардад, ки беҳтарин омўзгорони синфҳои ибтидоӣ ба хонандагон гузоштани задаи мантиқӣ, ист, хондан ва ё ёд кардани шеър, иҷрои нақшҳо дар пораҳои шеърию насриро ёд медиҳанд. Ин ҳама заминасози хониши бадеии муассир дар мактаб аст. Агар ин тарзи кор дар синфҳои поёнӣ беҳ шавад, мо метавонем, ки дар синфҳои болоӣ (5-7) дар ин самт ба амалҳои мураккабтаре даст занем. Мутаассифона, ҳоло хонандагон ба синфи 5 дар ҳоле меоянд, ки хониши бадеии муассирро як сў гузорем, талабот ва меъёрҳои одитарини хониши муассиро риоят намекунанд.

Барномасозӣ
Ахбор
Олами Афсонаҳо