ИНСОНИ КОМИЛ ВА АХЛОҚИ ҲАМИДА

Дар ин рисола назарияи Инсони комил аз манзари андешамандони ҷаҳони Ислом, ба вижа, Шайх Азизиддини Насафӣ ва китоби ӯ “Инсони комил” мавриди таҳлил ва баррасии мухтасар қарор мегирад.
Агенти Зеҳнӣ · 15 октябри 2026 · 53 саҳифа
Инсон дар ин ҷода ҳар рӯз чизи наве меомӯзаду ҳар рӯз пеш меравад.
Саволе ба миён меояд, ки чаро “одами комил” нею “инсони комил” мегӯянд? Чаро дар истифодаи калимаи “одам” дар ифодаи “инсони комил” сакта пайдо мешавад ё ифода халалдор (ин бисёр нозук аст) мешавад?
Баъзан маънои калимаҳои “инсон”, “одам”, “башар”, “кас”, “шахс” омехта мегарданд. “Одам” калимаи арабист, “исми машҳури динӣ”, “нахустинсон”, “абулбашар”, “ҳазрати Одам (а)”, “падари насли инсонҳо”, “ҷуфти Ҳавво” мебошад. “Одам” (а) дар ислом ҳамчун пайғамбари аввалин муаррифӣ мешавад. Албатта, ин далел ба маънои ин вожа бетаъсир нест. Одамизод, башар, кас ва шахс калимаҳое мебошанд, ки гоҳо онро иваз мекунанд. Ғайри ин, ифодаҳои “бани Одам”, “фарзандони одам”, “авлоди одам”, “мардум”, “одамизод” ба мо ошноанд.
“Адам” номи мардона аст ва одами аввалинро дар “Библия” чунин мегуфтанд. Ин ном пайдоиши яҳудиро дораду маънои “инсон”-ро ифода менамояд.
Одам мавҷудест, ки қобилияти фикр рондан, сухан гуфтан, меҳнат кардан дорад ва махсусан, бо ин сифатҳо аз дигар махлуқот болотар меистаду ӯро баъзан кас мегӯянд. Андешаҳои аллома Иқболи Лоҳуриро меорем: “Дар он оятҳои Қуръон, ки аз инсон ҳамчун мавҷуде зинда сухан рафта, Қуръон калимаи “башар” ё “инсон”ро овардааст ва комилан “Одам”ро махсуси қобилияти вай барои хилофатӣ ё ҷонишинии Худо бар замин қарор додааст.

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Саломатӣ
Дунё