ДОСТОНИ МАРДИ ҚАРЗДОР ВА МУҲТАСИБИ ТАБРЕЗ
Он яке дарвеш з-атрофи диёр,
1 Ҷониби Табрез омад вомдор.
Дарвеше ба Табрез омад. Дар он шаҳр марди некўкору бахшандае муҳтасиб ё худ раиси шаҳр буд ва Бадриддин Умар ном дошт. Ў одаме буд, ки пайваста ба кўмаки мардуми шаҳр меомад ва он дарвеш ҳам, ки бо вай ошноӣ дошт, аз ҷумлаи намакхўрдаҳои ў буд.
Ҳотам ар будӣ, гадои ў шудӣ,
Сар ниҳодӣ, хоки пойи ў шудӣ.
Муҳтасиб ҳамеша гирифторону дармондагонро ёрӣ медод. Он дарвеш ҳам чанд вақт боз ба хулқу атвори муҳтасиб шинос буд ва ҳоло ҳам, ки ҳазор динор қарздор шуда буд, ба дархости ёрӣ барои адои қарзи худ ба ҷустуҷўйи муҳтасиб ба шаҳри Табрез омада, умедворона ба дари хонаи вай рафт ва ўро суроғ кард. Бадбахтона, ба ў хабар доданд, ки муҳтасиб чанд рўз пеш аз ҷаҳон даргузаштааст. Дарвеш бо шунидани ин хабар аз шиддати ноумедӣ беҳуш шуд:
Наърае зад марду беҳуш уфтод,
Гўиё ў низ дар пай ҷон бидод.
Бас гулобу об бар рўяш заданд,
Ҳамраҳон бар ҳолаташ гирён шуданд.
То ба шаб беҳуш буду баъд аз он
Ниммурда бозгашт аз ғайб ҷон.
То нимаи шаб дар ҳоли беҳушӣ буд ва чун кам-кам ҳолаш ба ҷо омад, даст ба даргоҳи Худованд бардошту гуфт:
–Эй Худованд! Маро бибахш, ки ба халқ такя кардам ва умед ба дигаре бастам ва туро фаромўш кардам.
Дуруст аст, ки муҳтасиб марди некўкор ва бахшандае буд, ба ман кўмаки молӣ мекард. Аммо он чи ў ба ман медод, инъикоси лутфи ту буд ва ин ту будӣ, ки ба ў хислати бахшандагӣ дода будӣ!
Ў кулаҳ бахшиду ту сар пурхирад,
Ў қабо бахшиду ту болову қад.
Ў зарам доду ту дасти заршумор,
Ў сутурам доду ту ақли савор.
Зар аз они туст, зар ў н-офарид,
Нон аз они туст, нон аз туш расид.
Он сахову раҳм ҳам ту додияш,
К-аз саховат мефузудӣ шодияш.
Ман мар ўро қиблаи худ сохтам,
Қибласози аслро андохтам.
Одамӣ мазҳару инъикоси сифоти
Худост ва он муҳтасиб ҳам ойиндори бахшишу дастгирии Худованд буд.
Ҳар чӣ дар вай менамояд, акси ўст,
Ҳамчу акси моҳ андар оби ҷўст.
Бо вуҷуди ин, он марди ғариб бар марги муҳтасиб зор-зор мегирист, то дараҷае, ки дар шаҳр шуҳрат пайдо кард ва як мададгоре пайдо шуд, ки дўсти муҳтасиб буд ва дилаш ба ҳоли он дарвеш сўхт.

1. Вомдор – қарздор.