– Ман ҳам ин ҷо ҳавои хона харидан доштам, - Мансур дар андеша афтод.

– Нарх имрӯзҳо каме фуромадааст. Ҳоло одамон аз ин шаҳр ҳам гурезон шудаанд. Шумо каме тоқат кунед, бинем, ки оқибати ҷангҳояшон чӣ мешавад. - Мирзоумед саллаашро аз сар гирифта, арақи сару рӯяшро пок карда, болои суффа омада рӯбарӯи Мансур нишаст.

– Ба ҳар ҳол кас аз хона зарар намекунад, - гуфт Мансур. - Занатона овардед, кори хуб шуд. Танҳои намекашед.

Мирзоумед сухан накард. Ӯ дар домани кадом андешае буд.

– Овоза буд, ки амир бо русҳо ҷанг мекунад. - Лекин чунин ҷангу чунин қиёматро касе тасаввур намекард. - Мансур нигоҳашро аз рафиқаш намеканд.

– Дар рӯзи аввали ҷанг ман ҳам овозаи «аскари болшевика зада берун кардаанд»-ро фаҳмида, берунӣ шаҳр ба тамошо рафтам. - Мирзоумед ҷабини чин зеркардаашро сахт-сахт молид. - Мардуми ба дифои шаҳр хеста хуб ҷанг карданд. Лекин тарафдори ба шаҳр даромадани русҳо низ бисёр буданд. Онҳо дар бозори чойхонаҳо рӯирост мегуфтанд, ки «Бас аст зиндагии ғуломона! Суханҳои дар варақаҳои айропланҳо партофта, манғитиҳо саҳроҳои ватанро бо хешутаборашон аз худ кардаанд, байтулмолро сарфи сафарҳои бемаъниш мекунад ҳайсиятатонро ба ҷӯш наовард?! Ё шумо аслан беҳайсиятед?!» Ҳамон бегоҳӣ дар масҷидҳо маслиҳат шуд, ки пагоҳ ҳама мардҳо ба муҳофизати ватан хезанд. Белу панҷшоҳаҳоро тайёр кунанд. Ба кӯчаву ба хона даромадаашро зананд. Қӯрхонаҳои амир тиру туп тайёр кунанд. Шабона мардум тайёрӣ диданд: шоҳаҳоро даста андохтанд, корду камон тайёр карданд. Вале рӯзи дигар болшевик айропланҳояро ба ҷанг дароварда, ҳама ҷӯшу хурӯши душманситезии мардумро якҷоя бо шаҳр зада хоку туроб кард. Мардумро сар боло кардан намонданд. Ҳоло бисёр ҷойи шаҳр оташ гирифтааст.

– Вақти омадан дидам, - гуфт Мансур.

– Пеши айропланҳоро нагиранд, шаҳрро бо мардумаш маҳв мекунанд. – Мирзоумед пиёлаи чояшро ба замин монда, ба самте нигарист.

Зулайҳо палав пухта оварда, ҷониби Мансур гуфт:

– Ин кас ба ҷанг мераванд. Ман дар ҳавлӣ танҳо. Мудом ба назарам менамояд, ки ҳозир ба бомамон бомба меафтаду бо хонаю дар лабулахтам мекунад. – Ва аз шавҳараш илтиҷо кард: – Дадаҷонаш, барака ёбед, маро то Самарқанд расонед, он тараф худам меравам.

– Ба деҳа ки расидӣ, зани душман гуфта пеш-пеши камон мекунанд. – Мирзоумед табақро наздиктари меҳмон тела дод.

– Ман ба онҳо чӣ бадӣ кардам? Шуморо Сибир мекунанд, кардан гиранд.

Мансур ба завқ хандид: – Дар ҳамроҳию рафиқӣ занҳои рус дигар. – Гуфт ӯ – Рафиқам Фёдор боре нақл кард, ки сад сол пеш як тоифа зиёиёни рус, ки онҳоро декабрист меномиданд, бар зидди подшоҳ исён мекунанд. Қорашон омад намекунаду подшоҳ қисмеро ба қатл мефармояд, қисми дигареро ба бист солу сӣ сол ба Сибир бадарға мекунад. Си-чил нафар зан ҳамроҳи шавҳарашон ба Сибир мераванд. Ва дар он иқлими сарду сангин дар паҳлӯи шавҳар сӣ сол зиндагӣ мекунанд.